LEVENT AKBAY
Anadolu’nun kaderine değiştirme iddiasını taşıyan mega endüstri bölgeleri sapada kaldı. Geçtiğimiz günlerde sınırları belirlenerek ilan edilen arazilerin mevcut planlı alanlar ve sanayi merkezlerine, şehir altyapısına, ulaşım hatlarına, limanlara ve hava limanlarına uzaklığı, sıfırdan yapılacak yeni yatırımları gerektirmesi nedeniyle bu bölgelerin şimdiden dezavantajlı konumda kalmalarına yol açtı.
Yatırım alanlarının gerek büyüklüğü, gerek lojistik avantaja sahip yerleşim yerlerine uzaklığı, sanayinin Marmara’dan, Anadolu’ya taşınmasının kolay olmayacağını, dönüşümün çok zaman gerektireceğini ve maliyetinin de çok yüksek olacağını gösterdi.
Planlı sanayi alanlarının en büyük sorunu olan enerjiden internete, karayolundan demiryollarına gerekli tüm altyapının kurulması zaman gerektireceği gibi, mevcut altyapıdan yararlanılmadan tekrar yapılacağı için kamu açısından çifte maliyet getirmiş olacak.
ANADOLU LOJİSTİK ÜS OLMAYA HAZIRLANIYOR
Henüz organize sanayi bölgelerinin bütünüyle dolmamış olması, endüstri bölgesi olarak tasarlanan alanlarda seçilen arazilerin bazılarının çok parçalı olması da yeni sanayi alanlarının dezavantajları arasında yer aldı. Sanayi Alanları Master Planının ilk fazında Samsun-Mersin hattında 13 ilde toplam 59 bin hektarlık 16 yeni sanayi yatırım alanının özellikleri mevcut hatta yatırım yeri tercihinde imkânların sınırsız olmadığını da ortaya koydu. Projenin başarılması Türkiye’nin gelişen küresel lojistik ağları odağında alacağı ve yapacağı yatırımların ivme kazanması bakımından da önem taşıyor. Bu yönüyle onlarca yıllık bir perspektif içeriyor. Master planı planlı sanayi alanlarını 160 bin hektardan 350 bin hektara çıkarmayı öngörüyor.
YERLER NASIL BELİRLENDİ?
Yatırım alanlarının belirlenmesi; deprem ve afet riskleri, tarımsal üretim, sektörel kümelenme fırsatları, mevcut ve gerçekleştirilmesi planlanan liman, havaalanı, demiryolu ve karayolu yatırımları gibi ulaşım ağları yanında enerji temin altyapısı, hammadde ve ilgili pazarlara yakınlık, arazinin topoğrafik yapısı, mülkiyet durumu, su kaynakları ve taşkın risk durumu, havza ölçekli yönetim planı, korunan alanlar için hazırlanmış yönetim planı ve çevre düzeni planı kararları dikkate alınarak yapılıyor. Bunların yanı sıra altyapı ve güçlü lojistik bağlantılar ile maliyetler de ölçülüyor.
YENİ MEGA ENDÜSTRİ BÖLGELERİ NEREYE KURULACAK?
Mega endüstri bölgeleri bulundukları yörelerde sanayinin yeni çekim gücünü oluşturacaklar. Bu bölgelerde ve alanlarda doğal olarak tarım ya da hayvancılık yapılamayacak. Arazilerin fiyatlarında da yeni statüleri nedeniyle değişiklikler olacak. Sanayinin yaratacağı çekim gücü Samsun-Mersin arasında ağırlıklı olarak kentler dışında ve kasabalara yakın olarak genellikle kullanılmayan arazilerden kaynaklanacak. Bu da ulaşım altyapısının gelişmesi, demiryolu ve lojistik yatırımların da destekleyeceği, tersine göç, tarım ve hayvancılıktan çıkış başta olmak üzere bölgelerin sosyoekonomik olarak değişiklikler geçirmesine yol açacak.
BUNDAN SONRA SÜREÇ NASIL İŞLEYECEK?
13 şehirde 16 ayrı bölgede mega endüstri bölgeleri olarak duyurulan 26 arazi yer aldığı iller, koordinatları ve parsel şekilleri 17 Ocak’ta Resmi Gazete’de yayınlanarak sınırları kesinleştirildi. Yatırım Alanlarının Belirlenmesine Dair Yönetmeliğin; “Yatırım alanı yerinin kesinleştirilmesi” başlıklı 13’üncü maddesinin 2’inci bendi kapsamında; sınırları ve koordinatları gösterilen alanlar Yatırım Alanı olarak ilan edildi. Mevzuat uyarınca bundan sonra bu arazilerin sınırları ilgili bakanlıklar ile İl Özel İdaresi ve Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlıkları (Yİ- KOB) ile ilgili belediyelere gönderilecek.
ARAZİLERİN STATÜLERİ BELİRLENECEK
Sınırları kesinleştirilen yatırım alanlarının amacına uygun kullanılabilmesi için tapu kayıtlarına; üçüncü kişilere satış, devir, temlik yapılamayacağı ve haczedilemeyeceği hususunda valilikçe şerh konulacak. Şahıs mülkiyetinde arazilerin olması durumunda ise yönetmeliğin 14’üncü madde kapsamında statüsü belirlendikten sonra tapu kütüğüne şerh konulması gerçekleştirilecek. Belirlenen yatırım alanlarının; organize sanayi bölgesi, endüstri bölgesi, teknoloji geliştirme bölgesi veya sanayi sitesi olarak kullanılmasına Bakanlıkça karar verilecek. Bu alanların OSB, EB, SS ve TGB kurmak üzere Bakanlığa yapılan başvurularda yatırım alanlarının kullanımının uygun görülmesi halinde, ayrıca yeniden yer seçimi işlemi yapılmayacak. Serbest bölge kurmak üzere yapılacak başvurular Ticaret Bakanlığına yapılır.
■ İŞTE ŞANSLI BÖLGELER…
■ AKSARAY: Aksaray’da 4620 hektar alan sınırları belirlenerek sanayi alanı olarak ilan edildi. Aksaray’ın 25 kilometre kadar kuzeybatısında Sultanhanı, Bahçeray, Tuzgölü, Eskil arasındaki bölgede.
■ AMASYA: 117 ve 46 hektar olmak üzere iki ayrı alan ilan edildi. Alakadı, Yavru, Boğaköy arasında toplam 263 hektar alan. Yatırım alanı kente 7-8 km uzaklıkta.
■ ANKARA: Belirlenen yatırım alanı mevcutlara göre farklı bir bölgede. 1388 ve 131 hektar olmak üzere iki ayrı parça halinde sınırları belirlendi. Toplam 1519 hektar büyüklüğündeki alan Haymana, Temelli, Oyaca arasında. Babayakup, Türkşerefli, Durutlar, Çokören bölgesinde. Ankara’ya 50, Polatlı’ya 25 km uzaklıkta.
■ ESKİŞEHİR: Toplam 3406 hektar alanda kurulacak sanayi bölgesi Eskişehir’e 118, Sivrihisar’a 33 kilometre uzaklıkta, Sivrihisar’in doğusunda olacak. Sakarya Irmağı’na yakın olan sanayi alanı Kavuncu’nun kuzeyi, Fatih’in doğusunda yer alıyor.
■ HASSA: 7121 hektar alanda sanayi bölgesi kurulacak. Hatay’ın ilçesi Hassa’da kurulacak bölge için Ardıçlı,
Mazmanlı, Su Gediği, Aşağı Karafakılı bölgesi ile sınır arasındaki bölge seçildi.
■ KARAMAN: Kentin doğusunda 523 ve 6834 hektar olmak üzere iki alanda toplam 7357 hektar alanda sanayi bölgesi kurulacak. Burada ilk bölge Ağılönü, Yeşildere civarında olacak. 2. bölge Dokuzyol’un batısında 523 hektarlık bir alan olacak.
■ KARAMAN: Karaman kuzeyde Piri Reis bölgesinde mevcut OSB’nin kuzeyinde 626 hektarlık bir alanda sanayi bölgesi kurulacak.
■ KASTAMONU: 724 hektarlık alanda sanayi bölgesi kurulacak. Selmanlı, Çırdak, Örencik arası, Büyükdüz bölgesi. Küre’ye yaklaşık 10, Kastamonu’ya yaklaşık 35 km uzaklıkta.
■ KAYSERİ: 1068 ve 318 hektarlık iki ayrı alan seçildi. Toplam 1387 hektarlık alanda kurulacak sanayi bölgesi Boğazköy’ün güneyi, Mahzemin’in kuzeyinde mevcut OSB’ye 7-8 kilometre uzakta belirlendi. 318 hektarlık ikinci alan ise Molu’nun kuzeyinde yer alıyor.
■ KIRŞEHİR: 919 ve 157 hektar olmak üzere iki ayrı sanayi alanı belirlendi. Toplam alan 1076 hektar. Bu alanlar Göllü, Hacı Ahmetli ile Demirli ile Dulkadirli arasında.
■ KONYA: Akşehir’de dört ayrı sanayi alanı belirlendi. Bunların toplamı 1304 hektarlık büyüklükte. Köklüce, Boğazkent, Gözpınarı arasında.
■ KONYA: Ereğli’de belirlenen sanayi alanı en büyük sanayi alanı olacak. 17200 hektar büyüklüğündeki bu alan Hasan Dağı’nın güneyinde, Zengen, Emirgazi, Altunhisar, Çukurkuyu bölgelerinde olacak.
■ NEVŞEHİR: Üç parçadan oluşan bu sanayi bölgesi toplam 2260 hektar olacak. Türkeli, Paşalı, Üçkuyu, Akpınar ve Abdi arasında yer alacak.
■ NİĞDE: Bor güney bölgesi. Kızılya yöresinde toplam 5013 hektar büyüklüğünde bir sanayi alanı oluşturulacak. Bor, Çukurkuyu, Badak arasında yer alıyor.
■ NİĞDE: Bor kuzey bölgesi. 2535 hektar büyüklüğünde. Kayı Bağdüz arasındaki bölgede yer alıyor.
■ YOZGAT: 2608 hektar büyüklüğünde sanayi alanı kurulacak. Aydıngün’ün güneyi, Kömüşören doğusu. Yozgat’a yaklaşık 25 km.
