ABD’nin şaşırtıcı derecede güçlü ekonomisi, ülkenin faiz oranlarının önümüzdeki yıl Avrupa'ya kıyasla yüksek kalacağı beklentilerini artırdı. Bu durum 20 Ocak’ta koltuğa oturacak Donald Trump’ın ticaret hedefl eri için sorun anlamına geliyor. ABD ve Euro Bölgesi faiz oranları arasındaki farkın daha da açılacak olması, doların değerini şimdiden yükseltirken, Trump'ın ABD'nin ihracatını artırma çabalarını baltalayabilir. Trump'ın sorunu yakında Jerome Powell'ın da sorunu haline gelebilir.
Trump'ın ilk döneminde de görülen benzer bir faiz farkı Fed Başkanını sık sık rahatsız etmiş, Powell ve çalışma arkadaşlarının düzenli olarak eleştirilmesine neden olmuştu. Trump'ın Beyaz Saray'a geri dönmesiyle birlikte, Fed ile küresel akranları arasındaki bir başka ayrışma, aynı şeyin daha fazlasının habercisi olabilir. ABD'nin üstün performansı, faiz oranları ve dolar söz konusu olduğunda Trump için bir engel teşkil etse de daha güçlü ABD ekonomisi ve daha güçlü para birimi, en azından gümrük tarifelerinden kaynaklanan enflasyonist şokların bir kısmına dayanmasına yardımcı olabilir.
Doların değerlenmesi ticareti olumsuz etkiliyor
LH Meyer/Monetary Policy Analytics'te ekonomist olan Derek Tang, “Trump'ın Fed'e uygun davranmadığı için saldırmasına şaşırmam. Bu sefer Trump yönetimi daha organize ve bu nedenle tarifelere ve diğer ülkelerle müzakerelere yönelik bu çok organize yaklaşım muhtemelen dolarda daha sürdürülebilir bir artışa yol açacak. Ve para politikası da bunun bir parçası" değerlendirmesinde bulundu.
Sekiz yıl önce, ilk Trump yönetiminin şafağında, Avrupa Merkez Bankası (ECB) faiz oranlarını sıfırın altında tutarken Fed'in faiz oranlarını artırmasıyla ABD-Avrupa arasında bir uçurum ortaya çıkmaya başlamıştı. Trump, Fed'in eylemlerinin doları diğer para birimlerine karşı yükselttiğini ve bu süreçte ABD ticaretini olumsuz etkilediğini söyleyerek büyüyen uçurumu sert bir şekilde eleştirmişti.
Şimdi, her iki merkez bankası da politikalarını gevşetiyor ancak ECB'nin zayıflayan ekonomiyi desteklemeye çalıştığı Avrupa'da çok daha fazla aciliyet var. ABD'de, Powell ve meslektaşlarının faiz oranlarını ne kadar düşüreceklerine dair beklentiler, sağlam ABD büyümesi ve güçlü tüketici talebi arasında yumuşadı. Fed yetkilileri yarın sona erecek olan iki günlük politika toplantısının ardından kendi güncellenmiş faiz tahminlerini açıklayacak.
Faiz farkı 2 puanın üzerine çıkacak
KPMG baş ekonomisti Diane Swonk, “Avrupa gün geçtikçe daha zayıf görünüyor. İndirim konusunda bizden daha istekli olacaklar ve bu da şimdilik daha fazla ayrışma anlamına geliyor” şeklinde konuştu. Fed'in faiz oranının halihazırda ECB'nin ana borç verme kriterinin bir puandan fazla üzerinde olmasıyla, dolar bu yıl Euro karşısında %5 güçlendi.
Piyasa beklentilerine göre faiz farkı önümüzdeki yıl 2 puanın üzerine çıkacak ve bu da Trump'ın istediğinin tam tersi olarak doları daha da yukarı çekecek. Avrupa son yıllarda fazla büyüme kaydedemedi ve ekonomistler bunun 2025'te de devam edeceğini öngörüyor.
Pandemi sonrası enflasyonla mücadele için yükseltilen faiz oranları bölgeyi ABD'den daha fazla etkiledi ve Avrupa'nın enerji konusunda Rusya'ya olan bağımlılığı da Ukrayna'nın işgalinden sonra genişleme için bir engel teşkil etti. Trump'ın Avrupa ekonomilerinin yanı sıra Çin gibi diğer büyük ticaret ortaklarını da hedef alan gümrük vergisi tehditleri, kıtadaki büyüme için bir başka risk olarak görülüyor.
Bu arada ABD, Covid öncesi eğilimi aşan bir hızla büyüyor. Enerji bağımsızlığı ve çoğu Amerikalı ev sahibinin sabit faizli ipoteklere sahip olması, daha sıkı Fed politikasının tüketimden büyük bir pay almadığı anlamına geliyor.
■ Güçlü ABD ekonomisi faiz indirimi beklentilerini düşürüyor
Ekonomistler geçen yılın sonlarında 2024 yılı için ABD’nin yalnızca %1 büyüyeceğini tahmin ediyordu. Ancak ABD ekonomisinin şaşırtıcı dayanıklılığı şimdi Trump'ın gümrük tarifeleri ve vergi indirimlerinin enflasyonu yeniden ateşleyebileceği endişesiyle birleşince 2025'te faiz indirimlerine yönelik bahisleri giderek azalttı.
ECB gibi Fed'in de bu ay faizleri çeyrek puan indirmesi bekleniyor, ancak piyasalar şu anda gelecek yıl sadece üç indirim fiyatlarken Avrupa'dan çok daha fazlasını bekliyor. Trump'ın bazı politikaları bu ayrışmayı daha da derinleştirebilir. Enflasyonu artıran gümrük vergileri Fed'in faiz oranlarını daha uzun süre yüksek tutmasına yol açarak doların daha da güçlenmesine neden olabilir. Bloomberg Dolar Spot Endeksi bu yıl şu ana kadar %6,3 artarak 2015'ten bu yana en iyi yılını geçirme yolunda ilerliyor. Wall Street'te bazılarına göre bu durum, ABD para biriminin değerini 2025'in ikinci yarısında zayıflığa zemin hazırlayan yüksek seviyelere çıkardı.
Fed'in yavaşlama karşısında faiz oranlarını düşürdüğü son Trump yönetiminin aksine, bu dönemde daha sıkı para politikasının kalıcı olabileceği anlamına gelebilecek bazı temel ekonomik değişimlerin işaretleri görülüyor. ABD'de son birkaç yılda verimlilik artışında belirgin bir yükseliş görülürken, Avrupa'dakiler de dahil olmak üzere diğer ülkelerde bu durum çoğunlukla yaşanmadı.
Trump'ın tersine çevirme sözü verdiği pandemiden sonra yaşanan göç dalgası da şirketlerin tüketici talebine ayak uydurmasına yardımcı oldu. Tüm bunlar muhtemelen ekonomistlerin nötr faiz oranı olarak adlandırdığı, politikanın ne talebi baskıladığı ne de teşvik ettiği faiz oranını yükseltti. Bu rakama ilişkin tahminleri geçtiğimiz yıl boyunca sürekli artan Fed politika yapıcıları, bunun nihayetinde faiz oranlarını pandemi öncesine göre daha yüksek bir seviyede düşürmeyi bırakacakları anlamına gelebileceğini söylüyor.
