Kilometrekare başına düşen kişi sayısı bakımından 81 ilin tablosu dikkat çekici bir tablo veriyor. İstanbul’daki yoğunluk, “birine çarpamadan yürümek imkansız” dedirtiyor. Bazı iller de ise “insansızlık” denilebilecek düzeyler var. Ekonomik bakımdan atak yapan iki il (Yalova ve Tekirdağ) yoğunluk artışında ilk iki sırada.
TÜİK il göstergelerindeki nüfus dağılımı, illere göre yoğunluk göstergeleri ilginç bir tablo ortaya koyuyor. 10 yıllık değişimi bakımından da dikkat çekici veriler var. Bazı iller yüzölçümüne göre çok düşük nüfus barındırıyor. Bazı illerde 10 yıla rağmen nüfus yoğunluğu çok az değişmiş veya azalmış. Nüfus yoğunluğunda coğrafi şartlar kuşkusuz büyük rol oynuyor. Örneğin Tunceli ve Artvin gibi dağlık bölgeler zaten büyük nüfus barındıramıyor ancak Tekirdağ ve Yalova gibi son yıllarda ekonomik bakımından dikkat çekici gelişme gösteren illerdeki artan yoğunluk ekonomik faktörlerin de başat bir rol oynadığını gösteriyor. Tekirdağ ve Yalova gibi illerde nüfus yoğunluğu çok hızlı artmış. Artış oranı bakımından Yalova birinci, Tekirdağ ikinci sırada yer alıyor.
Verilere göre:
• Kilometrekare başına en düşük nüfus yoğunluğu yüzde 11,39 ile Tunceli’de. En yüksek nüfus yoğunluğu ise 2 bin 934 kişi ile İstanbul’da. Son 10 yılda Tunceli’de yoğunluk oranı yüzde 0,6 artabilmiş. İstanbul’daki artış yüzde 7,1 düzeyinde.
• Nüfus yoğunluğu bakımından İstanbul’a yaklaşan il yok. İstanbul’dan sonra en yoğun il (İstanbul’un yaklaşık 5’te 1’i değerle ve) 623,4 kişi ile Kocaeli geliyor.
• Nüfus yoğunluğu bakımından en yüksek rakamlı iller doğal olarak sanayi illeri, ekonomik bakımdan da Türkiye’nin önde gelen illeri. İstanbul ve Kocaeli ilk sırada. İlk 10’a giren diğer 8 il şöyle: Yalova, İzmir, Gaziantep, Bursa, Hatay, Ankara, Sakarya ve Tekirdağ.
• Üç büyük ilden Ankara’da kilometrekare başına düşen kişi sayısı 236, İzmir’de 375,4 kişi. Bu iller de İstanbul’un çok çok altında bir yoğunluğa sahipler.
• 2015’ten 2024’e nüfus yoğunluğu artışı bakımından Yalova yüzde 32,1 artışla birinci sırada, Tekirdağ yüzde 26,6 artışla ikinci sırada. Üçüncü sırada yüzde 20 ile Kilis var. (Bu ilde nüfus yoğunluğu artışında kısmen deprem etkisiyle aldığı göç etkili olmuş olabilir.)
• Nüfus yoğunluğu en çok artan 10 ilin diğer 7’si sırasıyla şunlar: Kocaeli, Muğla, Antalya, Şanlıurfa, Sakarya ve Şırnak.
• Verilere göre son 10 yılda nüfus yoğunluğu düşen 11 il var. Bu iller yoğun göç vermiş görünüyor. En büyük yoğunluk kaybı yüzde 8,7 ile Ağrı’da. İkinci sırada yüzde 8 kayıp ile Ardahan, yüzde 7 kayıp ile Kars geliyor.
• En yüksek nüfus yoğunluk kaybı yaşayan diğer 7 ile şunlar: Gümüşhane, Muş, Malatya, Erzurum, Zonguldak, Yozgat ve Çorum.
• Nüfus yoğunluğunda Türkiye ortalaması 2024 itibariyle 111,4 kişi. 57 il bu ortalamanın altında kalıyor. 56 ilde kilometrekare başına nüfus 100’ün altında.
• Son 10 yılda Türkiye ortalamasında kilometrekare başına düşen nüfus artışı yüzde 8,8. İllere göre bakıldığında 11 ilde düşüş, diğer 42 ildeki yoğunluk artışı da ortalamanın altında kalmış görünüyor.
• Yüzölçümü bakımından Türkiye’nin en büyük ili Konya’da kilometrekare başına düşen nüfus 58,8 kişi. Son 10 yılda yüzde 9,3 artış göstermiş. Yüzölçümü en büyük ikinci il Sivas’ta kilometrekare başına düşen nüfus 22,5 kişi. Son 10 yılda yüzde 3 artış göstermiş.
