ŞEBNEM TURHAN
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nun (BDDK) bireysel kredi kartlarında limit azaltımı hamlesinin ihtiyaç kredilerinde talebi artırma riski tartışılırken ihtiyaç kredilerinde takipteki alacak oranındaki yükseliş dikkat çekiyor. BDDK haftalık verilerine göre 30 Ocak ile biten hafta itibariyle ihtiyaç kredilerinde takipteki alacak oranı yüzde 5,53 ile son 8.5 yılın zirvesinde kalmaya devam etti. İhtiyaç kredisinde takipteki alacak oranı en son bu seviyeleri 2017 yılının ağustos başında görmüştü.
Limit azaltımı öncesi harcama
BDDK talebi dengelemek ve yasa dışı bahisle mücadele kapsamında geçen hafta makroihtiyati tedbirler açıkladı. Bu tedbirlerde en dikkati çeken 400 bin lira üzeri limitli bireysel kredi kartlarında son bir yıl içerisindeki en yüksek harcamanın yapıldığı hesap kesim tarihindeki kullanılmayan kart limitlerinin, bankalarca kısmi bir oranda azaltılması kararlaştırıldı. Toplam kredi kartı limiti 400 bin TL üzerinde 750 bin TL’nin altında olanların kredi kartlarının limitleri, hesap kesim tarihleri itibarıyla, kullanılabilir limitinin en düşük olduğu dönemdeki miktarının yüzde 50’sine tekabül eden tutar kadar azaltılacak. Toplam kredi kartı limiti 750 bin TL’nin üzerinde olan kart hamillerinin, kredi kartlarının limitleri, hesap kesim tarihleri itibarıyla, kullanılabilir limitinin en düşük olduğu dönemdeki miktarının yüzde 80’ine tekabül eden tutar kadar azaltılacak. Limit azaltım işlemleri 15 Şubat’a kadar gerçekleştirilecek ve BDDK’nın son açıklamasıyla eğitim ve sağlık harcamaları limit azaltımı işlemlerinin dışında bırakıldı.
Bir haftada yüzde 4 artış
Geride kalan haftada bireysel kredi kartlarında limitlerin doldurulmasına yönelik harcamaların artması beklenirken BDDK verileri makroihtiyati önlemler devreye girmeden de bireysel kredi kartı harcamalarının haftalık yüzde 4 oranında güçlü bir büyüme gösterdiğini ortaya koydu. Bireysel kredi kartları 2 trilyon 857,9 milyar lira ile tarihi en yüksek seviyesine çıktı. Bu harcamaların yüzde 63,3’ü yani 1.8 trilyon lirası ise taksitsiz harcamalardan oluştu. Merkez Bankası verilerine göre de 13 haftalık yıllıklandırılmış bireysel kredi kartı büyüme hızı da 30 Ocak ile biten haftada yüzde 48’e çıktı.
Bireysel kredi kartlarında takipteki alacak oranı da yüzde 4,74 seviyesine geriledi 30 Ocak haftasında ancak bu gerilemede bireysel kart harcamalarındaki hızlanmanın etkisi büyük.
Takipteki alacak oranı artışı sürüyor
Bireysel kredi kartlarında bu hızlı büyüme devam ederken ihtiyaç kredilerinde de yüksek faizlere rağmen büyüme sürdü. Öyle ki bankacılık sektörü kaynakları BDDK’nın bireysel kredi kartlarına limit azaltımı hamlesi sonrasında ihtiyaç kredisine talebin daha artabileceği görüşünde. İhtiyaç kredilerinde aylık yüzde 2 olan büyüme sınırının da bu taleple birlikte bir değişikliğe uğrayabileceğini kaydeden uzmanlar ihtiyaç kredisindeki takipteki alacak oranı yüksekliğine de dikkat çekti. BDDK verilerine göre 30 Ocak ile biten hafta itibariyle 2 trilyon 241,4 milyar liraya yükselen ihtiyaç kredi bakiyesine karşılık takipteki alacak bakiyesi ihtiyaç kredilerinde 123.9 milyar lira ile yine yeni bir zirvesini test etti. Takipteki alacak oranı da yüzde 5,53 ile son haftalardaki 8.5 yılın zirvesinde kaldı.
Yıllıklandırılmış büyüme yüzde 50’nin üzerinde
Merkez Bankası verilerine göre de ihtiyaç kredilerinin büyük ağırlığını oluşturduğu tüketici kredilerinde 13 haftalık yıllıklandırılmış büyüme oranı 30 Ocak haftası itibariyle yüzde 50,4 seviyesinde bulunuyor. Ticari kredilerde ise aynı hafta 13 haftalık yıllıklandırılmış kur etkisinden arındırılmış büyüme oranı yüzde 27,3. Özel bankalarda tüketici kredi büyümesi yüzde 51,7 ile önceki haftalardaki yüzde 60’ın üzerindeki seyrinden gevşeme gösterirken, kamu bankalarında da yüzde 50’nin üzerinden yüzde 47’ye çekildi. Bankacılık sektöründe toplam kredi büyümesi ise aynı hafta yüzde 32,5 seviyesinde hesaplandı.
