ŞEBNEM TURHAN
Enflasyon mart ayında yüzde 2,46 ile yüzde 2,8-2,9 olan beklentilerin altında kaldı, yıllık enflasyon da yüzde 39,05’ten yüzde 38,1’e geriledi. 19 Mart’ta İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu’nun gözaltına alınmasıyla piyasalarda başlayan özellikle de döviz kurunda hareketlenmeye neden olan sarsıntıların etkisinin nisan ayı enflasyonunda daha belirgin olması bekleniyor. Piyasa uzmanları Merkez Bankası’nın 17 Nisan’daki Para Politikası Kurulu toplantısında yüzde 42,5 seviyesinde olan politika faizini sabit bırakmasını öngörüyor. 22 Mayıs’taki yılın ikinci Enflasyon Raporu’nda enflasyon tahminleri piyasanın gelecek dönem beklentileri için yol gösterici olacak. Buna karşılık yabancıların ardından yerli ekonomistler de yıl sonu enflasyon beklentileri yüzde 30’un üzerine çekmeye başladı.
TAZE SEBZE VE MEYVE BELİRLEYİCİ OLDU
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) mart ayına ilişkin tüketici ve yurtiçi üretici fiyat endekslerini açıkladı. Buna göre martta aylık enflasyon yüzde 2,46 seviyesinde arttı, gerçekleşti aylık enflasyonda gıda ve konut grubundaki artışlar belirleyici oldu. TÜİK verilerine göre gıda ve alkolsüz içecekler grubunda aylık enflasyon yüzde 4,94 arttı, bunun manşet tüketici enflasyonuna etkisi 1.23 puan oldu. Gıda fiyatlarında artışta ramazan ayının etkisinin yanı sıra işlenmemiş gıdalardaki sıkıntılar da öne çıktı. Şubatta gevşeyen taze meyve ve sebze fiyatlarında aylık yüzde 16,03 artış yaşandı işlenmemiş gıdadaki aylık enflasyon da yüzde 10,17 oldu. Fiyatı en çok artan ürünler arasında da taze sebze fiyatları yüzde 19,9, taze meyve fiyatları da yüzde 11,21 artışla yer aldı. Mart ayının zam şampiyonu da yüzde 42,1’lik aylık artışıyla patates oldu.
MAL ENFLASYONU HİZMETİ GERİDE BIRAKTI
İşlenmemiş gıdadaki yüksek artışlara rağmen işlenmiş gıdalarda yatay seyir gıdada yüzde 4,94’lük artışta kalınmasını sağladı. Ancak uzunca bir süredir hizmet enflasyonunun altında yükselen mal enflasyonu martta terse döndü. Martta mal enflasyonu yüzde 2,71 hizmet enflasyonu ise yüzde 1,96 artış gösterdi. İçki ve sigara grubunda ise mart ayı başında gelen zamların etkisiyle aylık artış yüzde 9,96 olurken manşet tüketici enflasyonuna etkisi 0.33 puan oldu. Giyim ve ayakkabı grubu ise martta enflasyonu düşürücü etkisini sürdürdü. Giyim ve ayakkabı grubunda martta aylık enflasyon yüzde 2,48 düştü ve manşet enflasyonu 0.15 puan geriletti.
KONUT VE ULAŞTIRMA NİSANDA TAKİP EDİLECEK
Konut grubunda kira ve konut sigortasında yaşanan artışlar yüzde 2,1 artışa neden oldu, bunun manşet enflasyona etkisi 0.33 puan hesaplandı. Nisanda döviz kurlarındaki atağın etkisiyle doğalgaz ve elektriğe zam gelmesi durumunda konut grubunun aylık enflasyona etkisinin daha yüksek olması muhtemel.
Ev eşyası grubu yüzde 2,32 yükselişle 0.18 puan artırdı manşet enflasyonu, sağlık yüzde 0,71 aylık enflasyonla 0.03 puan, ulaştırma grubu ise yüzde 0,25 artışla 0.04 puan katkı yaptı. Ancak yine 19 Mart sonrası yaşanan sarsıntı sonrası ulaştırma grubunda benzin fiyatlarına gelen zamların nisanda ulaştırma grubunda manşet enflasyona etkisinin daha yüksek olması bekleniyor.
Eğitimde okul öncesi, ilköğretim, kreşlere gelen zamlarla aylık enflasyon yüzde 4,68 artırdı manşet enflasyona 0.12 puan etki yaptı, lokanta ve otellerde yüzde 2,15’lik artışın da 0.18 puan katkısı oldu manşet tüketici enflasyonuna. Ulaştırma hizmetlerinde 0,29 puanlık düşüş öne çıkarken haberleşme hizmetlerinde yüzde 0,55’lik aylık enflasyon hesaplandı. TÜİK verilerine göre yurtiçi üretici fiyatları endeksi aylık yüzde 1,9 artsa da yıllık üretici enflasyonu şubattaki yüzde 25,2 seviyesinden yüzde 23,5’e geriledi. Böylece TÜFE ile ÜFE arasındaki makas 14.6 puan seviyesinde gerçekleşti. İmalat sanayi ÜFE aylık yüzde 2,1 arttı yıllık imalat sanayi enflasyonu yüzde 24,8’den yüzde 23,1’e geriledi.
3 AYDA ENFLASYON YÜZDE 37-38 CİVARI KALABİLİR
Gedik Yatırım Baş Ekonomisti Serkan Gönençler, manşet rakamını beklentilerinin altına çeken en önemli unsurun yüzde 2,5’lik artış bekledikleri giyim kaleminde tarihsel ortalamaların aksine yüzde 2,5’lik düşüş olması olduğunu kaydetti. Gönençler, "Mart ayının ikinci yarısındaki kur artışının enflasyonist etkilerinin nisan ayından itibaren kendini göstermesini bekliyoruz. Bu durumda Haziran itibariyle daha önce yüzde 33-34’lere kadar gerileyebileceğini öngördüğümüz TÜFE enflasyonunun önümüzdeki 3 ayda yüzde 37-38 civarında kalabileceğini görüyoruz. Bu durumda, TCMB’nin de nisan ve haziran aylarındaki PPK toplantılarında faiz indirimlerine ara vermesi muhtemel görünüyor" dedi.
■ Çekirdek enflasyon verileri daha olumlu
TÜİK verilerine göre çekirdek enflasyon göstergeleri manşet enflasyondan daha düşük artışlara imza attı. İşlenmemiş gıda ürünleri, enerji, alkollü içkiler ve tütün ile altın hariç çekirdek B enflasyonu aylık yüzde 1,30 arttı, yıllık B çekirdek enflasyonu şubattaki yüzde 39,47’den yüzde 36,99’a geriledi. Enerji, gıda ve alkolsüz içecekler, alkollü içkiler ile tütün ürünleri ve altın hariç C çekirdek enflasyonu ise yüzde 1,46 arttı. Yıllık C çekirdek enflasyonu şubattaki yüzde 40,21’den yüzde 37,42’ye indi. Uzmanlar çekirdek enflasyon gelişmelerinin Merkez Bankası’nın para politikası etki alanındaki dezenflasyon sürecinin daha olumlu olduğunu gösterdiğini belirtti.
