İstanbul Sanayi Odası (İSO) Türkiye İmalat Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) anketinin mart ayı sonuçları açıklandı.
Eşik değer olan 50'nin üzerinde ölçülen rakamların sektörde iyileşmeye işaret ettiği anket sonuçlarına göre, şubatta 49,3 ile son 22 ayın en yüksek seviyesine ulaşan manşet PMI, martta 47,9'a gerileyerek son 5 ayın en düşük seviyesinde gerçekleşti.
Bu veri, ilk çeyreğin sonu itibarıyla faaliyet koşullarında ılımlı bir bozulma sinyali verdi. Böylece sektörün performansında kesintisiz yavaşlama eğilimi iki yıla ulaştı. Mart verileri hem toplam yeni siparişlerde hem de yeni ihracat siparişlerinde yavaşlamanın keskinleştiğine işaret etti. Bazı firmalar bu durumu Orta Doğu'daki savaşın yol açtığı belirsizliğin piyasa talebi üzerindeki etkilerine bağladı. Fiyatlardaki yükselişin de yeni siparişlerdeki yavaşlamada rolü olduğu belirtildi.
Talepteki zayıflık ve fiyat baskıları, imalat sanayisi üretiminde yavaşlamanın devam etmesine neden oldu. Üretimdeki düşüş 2025 Kasım'dan bu yana en yüksek oranda gerçekleşti. Anket katılımcılarına göre fiyat baskıları genellikle Orta Doğu'daki savaşa bağlı olarak navlun, yakıt ve petrol maliyetlerinde yaşanan artıştan kaynaklandı. Benzer şekilde ham madde fiyatlarında da yükseliş bildirildi. Bunların sonucu olarak, girdi maliyetlerinde son 23 ayın, nihai ürün fiyatlarında ise son 25 ayın en hızlı artışı gözlendi.
Savaşın bir diğer etkisi de malzeme yetersizliği ve taşımacılıktaki aksamalar nedeniyle tedarikçilerin teslim sürelerinin uzaması oldu. Teslimat sürelerinde Ağustos 2024'ten bu yana en belirgin artış kaydedildi. Yeni siparişlerin yavaşlaması ve üretim gereksinimlerinin azalmasıyla Türk imalatçılarının istihdamı son 6 ayın en yüksek oranında azaltırken, satın alma faaliyetleri ile stok seviyeleri de düştü.
Yeni siparişler 10 sektörde yavaşladı
İSO Türkiye Sektörel PMI mart ayı verilerine göre, anket kapsamında izlenen 10 sektörün tamamında yeni siparişler yavaşlama kaydetti. Bu durum geçen yılın temmuz ayından bu yana ilk kez gözlendi. En keskin ivme kaybı, yeni siparişlerin Nisan 2020'den bu yana en yüksek oranda azaldığı "kara ve deniz taşıtları" oldu. Buna karşılık, en hafif bozulma ise "kimyasal, plastik ve kauçuk" sektöründe gerçekleşti. Yeni ihracat siparişleri de tüm sektörlerde düştü.
Martta üretim hacmini artıran tek sektör "kimyasal, plastik ve kauçuk ürünler" oldu. Böylece sektörün üretimi son üç ayın ikisinde güçlü artış gösterdi. Üretimde en sert daralma ise "ağaç ve kağıt ürünleri" sektöründe yaşandı. Martta üretimin arttığı tek faaliyet kolu olmasına rağmen, kimyasal plastik ve kauçuk ürünlerde enflasyonist baskılar belirgin şekilde yoğunlaştı ve rapor kapsamındaki 10 sektör arasında en belirgin düzeyde gerçekleşti.
Satış fiyatları Şubat 2022'den bu yana en sert yükselişini kaydetti
Orta Doğu'da savaşın başlamasının ardından girdi maliyetleri yaklaşık iki yılın en yüksek hızında artarken, satış fiyatları da Şubat 2022'den bu yana en sert yükselişini kaydetti.
Diğer sektörlerde enflasyon eğilimleri farklılık gösterdi. Martta bazı sektörlerde fiyat artışları hızlanırken, bazılarında ise yavaşlama kaydedildi. Girdi maliyetleri enflasyonunun en düşük gerçekleştiği sektör olan giyim ve deri ürünlerinde nihai ürün fiyatları üst üste iki aylık artışın ardından değişmedi. Diğer tüm sektörlerde ise satış fiyatları arttı.
İlk çeyreğin sonunda 6 sektörde tedarikçilerin teslimat süreleri kısalırken, kimyasal, plastik ve kauçuk sektörünün tedarik zincirlerinde önemli aksamalar yaşandı. Bu sektörde teslimat süreleri iki yıldan uzun sürenin en yüksek oranında arttı. 5 sektörün istihdamını genişlettiği şubatın ardından, martta çalışan sayısı artan sektör sayısı iki olarak gerçekleşti. "Elektrikli ve elektronik ürünler" ile "makine ve metal ürünleri" sektörlerinde görülen artışa karşılık diğer tüm sektörlerde istihdam azaldı.
"Türk imalat sektörü martta bir miktar ivme kaybetti"
Konu hakkında değerlendirmelerde bulunan S&P Global Market Intelligence Ekonomi Direktörü Andrew Harker, "Şubat ayında koşulların iyileşme patikasına girdiğini gösteren sinyallerin ardından, Türk imalat sektörü martta bir miktar ivme kaybı yaşadı. Sektördeki yavaşlamanın ilk çeyrek sonunda belirginleşmesi büyük ölçüde Orta Doğu'daki savaştan kaynaklandı." ifadelerini kullandı.
Savaşın başta yakıt ve petrol olmak üzere girdi maliyetlerini artırdığını kaydeden Harker, "Savaş, tedarik zincirlerinde de aksamalara neden oldu. Bu nedenle sektörün kısa vadeli görünümü, çatışmanın ne kadar süreceğine ve bunun küresel fiyat ve arz koşulları üzerindeki etkilerine bağlı olacak gibi görünüyor." açıklamasında bulundu.
