Bu yılın ilk yarısı geride kaldı. İllerin ihracat rakamları da belli oldu. Bu yıl ilk 6 ayda Türkiye’nin ihracatı 2023 yılı ilk 6 aya göre yüzde 5,8, geçen yılın ilk 6 ayına göre de yüzde 4,8 arttı. İllerin durumu ne oldu? Bu ortalamanın altında, üstünde kalan iller hangileri. Olağanüstü bir artış yakalayan ve düşüş yaşayan iller hangileri? TİM’in, firmaların kanuni merkezleri bazında rakamlarına göre “Çorum Vakası”ndan söz edebiliriz. Türkiye ortalamasının hayli üstünde başarı yakalayan Şırnak, Kastamonu, Afyon, Çankırı, Diyarbakır vakasından da söz edilebilir.
Çorum’un ihracatı, kanuni merkezi Çorumda olmayanlarla birlikte 2,5 milyar doları buluyor. Ancak sadece kanuni merkezi Çorum'da bulunanların ihracatını baz alırsak, bu yıl ilk 6 aylık ihracat geçen yılın yüzde 68,6 üstünde. 2023 yılının yüzde 251,9 üstünde. 2023’te 381,5 milyon dolar, 2024’te 796,5 milyon dolar, bu yıl ilk altı ayda ise 1 milyar 342,5 milyon dolar ihracat gerçekleştirmiş. Oldukça parlak bir gelişme gösterdiği anlaşılıyor.
Türkiye’de bu yıl ihracatı ilk altı ayda 1 milyar doları geçen 16 il var. Çorum hariç yüzde 20 üstü artış yakalayan il yok. Sadece Kocaeli’nin ihracatı 2024 ilk 6 aya göre yüzde 18,4 artmış. Ankara’nın ihracatı, özellikle savunma sanayi desteğiyle yüzde 11,5 artmış. Kalanların tamamı yüzde 10’un altında artışlar göstermişler. Konya, Manisa, Antalya ve Sakarya’nın ihracatında düşüşler olmuş. En derin düşüş de yüzde 13,6 ile Sakarya’da. Milyar dolarlık ihracatçı kentler içinde Çorum, tamamen sıradan koparak yüzde 68,6 ihracat artışı yakalamış.
Şırnak, milyar dolar ihracata gidiyor
İhracatı 500 milyon dolar ile 1 milyar dolar arasında olan il sayısı 8. Bu grupta da Şırnak, 2023’e göre yüzde 75,7, 2024’e göre yüzde 24,7 artış sağlayarak ilk 6 ayda 502 milyon dolarlık ihracat rakamına ulaşmış. Yılın geri kalanında aynı performansı gösterirse, yılı 1 milyar dolar üzeri ihracatla tamamlayacak. İkinci grup büyük ihracatçı kentler içinde Şırnak’tan sonra K. Maraş geçen yıl ilk 6 aya göre yüzde 16 artış sağlamış. Bu grupta da Balıkesir (yüzde 2,5) ve Samsun’un (yüzde 16,2) ihracatında düşüş olmuş.
Kastamonu’da büyük başarı var
İhracatı 100 – 500 milyon dolar arası kentler içinde Kastamonu’nun yıldızı parlıyor. Bu yıl ilk 6 aydaki ihracatı 2023 aynı döneminin yüzde 143,2 üstünde. Geçen yılın ise yüzde 57,5 üstünde. Afyon, Çankırı ve Diyarbakır’ın durumu da benzer. Bu grupta en yüksek artış sağlayan iller bunlar. Zonguldak’ın ihracatında yüzde 12,4 ile görece derin düşüş olmuş. Ayrıca Burdur, Uşak gibi başka birkaç ilde daha ihracat düşüşü var.
Bu yıl ilk 6 ay itibariyle ihracatı 100 milyon doların altında olan illerde Nevşehir, Osmaniye, Kilis ve Aksaray ihracatlarında büyük (yüzde 30 üstü) artış sağlamış gözüküyorlar. Bu grupta en büyük kayıp yaşayan il yüzde 58,9 ile Elazığ, yüzde 21,5 ile Kırklareli olmuş.
50 milyon dolar altı ihracat yapan iller içinde de Kırıkkale, Gümüşhane, Erzincan yüksek artışlarla giderken Erzurum, Bartın ve Iğdır’da derin düşüş olmuş. İhracat rakamının büyüklüğünü dikkate almadan bakıldığında en yüksek artış oranı Çorum’da, en yüksek düşüş oranı ise Elazığ ve Muş’ta.
