ŞEBNEM TURHAN
Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın merkezi yönetim iç ve dış borçlanmalarında vade yapısı değişimi dikkat çekiyor. Bakanlık verilerine göre Ağustos 2025 itibariyle iç borç stokunun vadeye kalan ortalama süresi 2.9 yıla gerileyerek 2020 yılından bu yana en düşük seviyeye indi. Dış borç stokunun vadeye kalan ortalama süresi de 6.3 yıla geriledi 2017 yılında neredeyse 10 yıla kadar çıkan bu vade Ağustos 2025’te böylece 20 yılın en kısası olarak dikkat çekti. Uzmanlar kur ve değişken faizli borçlanmanın yoğun olduğuna işaret ederek herhangi bir dalgalanmada kısalan vadelerin risk yaratabileceğine vurgu yaptı. Bu arada toplam borçların sadece yüzde 27,4’ü sabit faizli TL cinsi.
Toplam borçta sabit faizlinin payı 2.4 puan düştü
Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın ağustos ayı itibariyle kamu borç yönetimi raporunu açıkladı. Buna göre Toplam iç ve borç stokunun vade yapısına bakıldığında ise bunun yüzde 66,6’sı sabit faizli yüzde 28,1’i değişken faizli, yüzde 5,3’ü ise TÜFE’ye endeksli. 2024 sonuna göre sabit faizlinin payı 2,4 puan geriledi. Bakanlık verilerinde yer alan borç vade yapısı da merkezi yönetim iç borç stokunun kalan vadeye ortalama süresinin 2.9 yıl olduğunu ortaya koyuyor. 2024’te bu süre 3.5 yıl, 2023’te 3,8 yıl, 2022’de 3.6 yıl, 2021’de 3 yıl, 2020’de ise 2.8 yıl idi. Böylece bu yılın ilk 8 ayında iç borç stokunun kalan vadeye kalan ortalama süresi 5 yılın en düşük seviyesine indi. İç borçlanmanın vadesi kısalırken faiz ve döviz görünümü de değişti. Hazine ve Maliye Bakanlığı verilerine göre toplam iç borç stokunun sabit faizli kısmı bu yıl ilk 8 ayda yüzde 60,9’a yükseldi, geçen yıl aynı dönem yüzde 55,8 seviyesindeydi. Değişken faizli kısım ise yüzde 39,1’e indi ve geçen yıl aynı dönemdeki yüzde 44,2’den geriledi. Toplam iç borç stokunda sabit faizli kısım yükselse de bu TL cinsinden değil döviz cinsi sabit borçlanmanın artmasından kaynaklandı.
İç borçta TL cinsli borcun payı 2.4 puan azaldı
TL cinsi borcun iç borç stokundaki payı yüzde 77,6’dan 2.4 puan gerileyerek yüzde 75,2’ye indi bu yıl ilk 8 ayda. TL cinsi sabit faizli borcun iç borç stokundaki payı 2024 ocak-ağustosta yüzde 49,6 iken son bir yılda bu oran 6.5 puan geriledi ve yüzde 43,1’e indi. TL cinsi değişken faizli borcun iç borç stokundaki oranı yüzde 32,1’e çıktı bu yıl ilk 8 ayda 4.1 puan yükseldi. Döviz cinsi borcun iç borcun stokundaki payı da 2.4 puan arttı ve yüzde 22,4’ten yüzde 24,8’e çıktı. Sabit faizli döviz cinsi borcun iç borç stokundaki payı 11.5 puan artışla yüzde 6,2’den yüzde 17,7’ye çıkarken, değişken faizli kısım ise yüzde 16,2’den yüzde 7,1’e geriledi. Döviz cinsi borcun payı artarken TL ve TL cinsi sabit faizli borcun iç borçlanmadaki payı geriledi. Bu da hem kur hem faiz dalgalanmalarına daha hassas bir yapıya döndürdü iç borç stokunun. Vade yapısının kısalması da bu değişimin daha riskli hale gelmesine yol açıyor uzmanların görüşüne göre.
Dış borçta da sabit faizlinin payı geriledi
Hazine ve Maliye Bakanlığı verilerine göre dış borçlanmanın da vadeye kalan ortalama süresi kısaldı. Bu yıl Ağustos 2025 itibariyle dış borç stokunun vadeye kalan ortalama süresi 6.3 yıla indi. Bu kadar kısa süre en son 2005 yılında 5.7 yıl olarak görülmüştü. Geçen yıl 6.5 yıl, 2023’te 6.6 yıl, 2022’de 7.1 yıl, 2021’de ise 7.8 yıl idi dış borç stokunun vadeye kalan ortalama süresi. 2017 yılında ise 9.9 yıl ile neredeyse 10 yıla kadar uzamıştı. Ancak 2017’den sonra dış borç stokunun ortalama vadeye kalan süresi her yıl kısalmayı devam ettirdi. Vade kısalırken dış borç stokunun faiz yapısında sabit faizlinin payı azaldı. Hazine ve Maliye Bakanlığı verilerine göre ağustos sonu itibariyle dış borç stokunun toplam borç stoku içindeki payı yüzde 41,9’a geriledi ve geçen yılki yüzde 46,4’e göre düştü. Dış borç stokunda sabit faizli dış borcun payı yüzde 82,6 olurken 2024’te yüzde 84,4, 2023’te ise yüzde 85,4 seviyesindeydi.
DIŞ BORÇTA EKİM VE KASIMDA YÜKLÜ BORÇ ÖDEMELERİ VAR
Hazine ve Maliye Bakanlığı verilerine göre dış borç ödemelerinde ekim ve kasım ayları yüklü itfalarla öne çıkıyor. Bakanlık verilerine göre ekimde 2 milyar 598 milyon dolarlık ödeme yapılacak bu ödemenin 2 milyar 28 milyon doları ana para, 571 milyon doları ise faizden oluşuyor. Kasımda ise 3 milyar 202 milyon dolar seviyesinde. Aralıkta toplam ödeme 338 milyon dolara inerken yeni yılın ilk ayında 1 miyar 955 milyon doları ana para, 1 milyar 47 milyon doları faiz olmak üzere 3 milyar 2 milyon dolarlık itfa dikkat çekiyor. Şubat 2026’da da 2 milyar 14 milyon doları ana para, 653 milyon doları faiz olmak üzere 2 milyar 667 milyon dolar dış borç geri ödemesi yapılacak. Hazine ve Maliye Bakanlığı bu yıl yaptığı 5 uluslararası ihraçla 10 milyar 750 milyon dolar borçlandı. Bu yılki hedef 11 milyar dolar seviyesinde. Ancak geçen yıl olduğu gibi bu yılın son aylarında gelecek yılın hedefinden önden borçlanma gerçekleştirebilir yılın ilk aylarındaki güçlü ödemeleri tamamlayabilmek için.
EKİMDE 373.2 MİLYAR LİRA BORÇ ÖDEMESİ YAPACAK
Hazine ve Maliye Bakanlığı ekim ayında 263.6 milyar TL iç borç ve 109.5 milyar TL karşılığı dış borç geri ödemesi gerçekleştirecek. Buna karşılık, toplam 6 ihale ile 290 milyar TL’lik borçlanma hedeflenirken, öngörülen borç çevirme oranı ekonomistlerin hesaplamasına göre yüzde 110 oluyor. Ekim borçlanma takvimi dün bono ihalesiyle başladı. Bu arada Hazine ekim-aralık dönemi toplamında ise 127 milyar TL’si anapara ve 340 milyar TL’si faiz olmak üzere 467 milyar TL iç borç geri ödemesi gerçekleştirecek. Dış borç geri ödemelerinin TL karşılığının ise yaklaşık 259 milyar TL olması öngörülüyor. Hazine toplamda 538 milyar TL üzerinde iç borçlanma planlarken, bu yaklaşık yüzde 118,2’lik bir iç borç çevirme rasyosuna denk geliyor. Bu rakamlara göre, bu dönemde, Hazine’nin net iç borçlanma tutarının (yeni tahvil ihracının) ise yaklaşık 412 milyar TL olması öngörülüyor.
