Hüseyin GÖKÇE
Haziran ayında düzenlenen yatırım teşvik belgesi sayısı önceki yılın aynı ayına göre yüzde 6 azalarak 1.249’a geriledi. Aynı dönemde sabit yatırım tutarı yüzde 6 artarak 69,8 milyar liraya çıktı. Teşvikli yatırım da yüzde 12 azalışla 32 bin 98’e indi. Yılın ilk yarısında ise teşvik belgesi sayısı yüzde 48, sabit yatırım tutarı yüzde 63 artış gösterdi. Bu dönemde 453 milyar lira yatırım öngören 8.152 proje teşvik belgesine bağlandı. Bu kapsamda 174 bin 806 kişilik istihdam öngörüldü.
Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürü Dr. Mehmet Yurdal Şahin, Haziran teşviklerini EKONOMİ’ye analiz etti. Haziran’da 69,8 milyar liralık sabit yatırım ve 32 bin 98 kişilik istihdam öngören 1249 adet teşvik belgesi düzenlendi. Bunların 1.216 tanesi yerli, 33’ü yabancı sermayeli firmalar için düzenlendi. Yerli sermayeli firmaların öngördükleri sabit yatırım, toplam sabit yatırımın yüzde 98’ini oluşturdu.
Teşvikli yatırımlar Haziran’da geçen yılın aynı ayına göre belge sayısı yönünden yüzde 5, istihdam yönünden ise yüzde 12 düşerken, sabit yatırımda yüzde 6 artış yaşandı.
6 ayda 174 bin kişilik istihdam
Yılın ilk yarısında 453 milyar lira sabit yatırım öngören 8 bin 152 yatırım teşvik belgesi düzenlenirken, teşvikli yatırımlar kapsamında 174 bin 806 kişilik istihdam öngörüldü. Geçen yılın aynı dönemine göre düzenlenen belge sayısı yüzde 48, sabit yatırım tutarı yüzde 63, istihdam ise yüzde 11 artış gösterdi.
Yatırımların yüzde 68’i komple yeni yatırım
Haziran ayında düzenlenen 1.249 adet belgenin, 842 adedi komple yeni yatırım niteliğinde olup, toplam sabit yatırım tutarının %68,2’sini oluşturdu. Bu dönemde yatırımların yüzde 22,5’i tevsi, yüzde 9,3’ü ise diğer mahiyetteki yatırımlardan oluştu.
Öncelikli yatırım kapsamında 86 belge düzenlendi
Bölgesel destek sınıfında yer alan yatırım teşvik belgeleri, toplam belge adedinin %63’ünü, öngörülen toplam sabit yatırım tutarının %46’sını ve toplam istihdamın %62’sini oluşturuyor.
Bölgesel teşvik uygulaması kapsamında olup Organize Sanayi Bölgelerinde yapılması planlanan yatırımlara yönelik düzenlenen bölgesel-alt bölge destek sınıfında yer alan yatırım teşvik belgeleri, toplam belge adedinin %10’unu, toplam sabit yatırım tutarının %9’unu ve öngörülen toplam istihdamın da %16’sını oluşturdu.
Bu dönemde, öncelikli yatırım konularında 6,2 milyar TL tutarında 86 adet yatırım teşvik belgesi düzenlenirken, yatırımlar kapsamında 2 bin 465 kişilik istihdam oluşturulması planlandı.
5 ve 6. bölgede 10 bin 722 istihdam
Belge adedi ve sabit yatırım tutarında 1. Bölge ilk sırada yer alırken, istihdamda 4. Bölge lider konumdadır.
Özellikle Doğu ve Güneydoğu Anadolu illerinde istihdam artışı sağlamak, teşvik sisteminin önemli hedeflerinden biridir. Doğu ve Güneydoğu Anadolu illerinin yer aldığı 5. Bölge ve 6. Bölgede öngörülen istihdam toplamı 10.722 kişi olup, toplam öngörülen istihdamın %33’ünü oluşturmaktadır.
6. Bölgede Giyim Eşyası İmalatı konusunda düzenlenen yatırım teşvik belgelerinde öngörülen istihdam, toplam 6. Bölge yatırım teşvik belgelerinde öngörülen istihdamın %62’sini oluşturmaktadır.
2023 Haziran ayında düzenlenen yatırım teşvik belgelerinin sektörel dağılımı
Belge adedi açısından imalat sektörü %61 (766 adet belge) pay ile birinci sırada yer alırken, bunu %25 (313 adet belge) ile enerji, %8 (105 adet belge) ile hizmetler, %4 (46 adet belge) ile tarım ve %2 (19 adet belge) ile madencilik sektörü ve takip etti. Yatırım tutarı yönünden de imalat sektörü %41 (34 milyar TL) ile ilk sırada yer aldı.
2023 haziran ayında düzenlenen yatırım teşvik belgelerinin belge adedine göre sıralamasında ilk 5 il
Yatırım teşvik belgelerinin belge adedine göre sıralamasında İstanbul %10 (125 adet belge) pay ile ilk sırada yer almaktadır. İstanbul’u sırasıyla Ankara, Malatya, Bursa ve İzmir izlemektedir.
243 yatırımın tamamlama vizesi yapıldı
Haziran ayında 243 adet yatırım teşvik belgesinin tamamlama vizesi yapılmıştır. Tamamlama vizesi yapılan belgelerin toplam sabit yatırım tutarı 9,9 milyar TL ve gerçekleşen istihdamı 12.605 kişidir.
Haziran ayında 27 adet yatırım teşvik belgesi iptal edilmiştir. İptal edilen belgelerin öngörülen toplam sabit yatırım tutarı 843 milyon TL ve öngörülen istihdamı 1.026 kişidir.
