YENER KARADENİZ/İSTANBUL
Haziran ayında kartlı harcamalarda mayıstaki güçlü ivmenin ardından normalleşme görüldü. Merkez Bankası kartlı işlemler verilerine göre elektronik, giyim, yemek ve kuyumculuk kategorilerinin tamamında harcamalar bir önceki aya göre gerilerken, yıllık bazda en güçlü performans altın fiyatlarında yaşanan gelişmelerinde etkisi ile kuyumculukta gerçekleşti. Verilere göre, elektronik eşyada kartlı harcamalar mayıstaki 109,5 milyar TL'den haziranda 92,2 milyar TL'ye gerileyerek aylık yüzde 15,9 düştü. Geçen yılın aynı ayına göre ise yüzde 24,1 artış kaydedildi. Ancak yıllık enflasyonun yüzde 32,11 seviyesinde olması nedeniyle elektronik harcamaları reel olarak yaklaşık yüzde 6 küçüldü.
En zayıf performans giyimde
Giyim ve aksesuar kategorisinde de Kurban Bayramı olan mayıs ayında 208,1 milyar TL ile görülen zirvenin ardından haziranda 154,6 milyar TL'ye inilerek aylık yüzde 25,7 düşüş yaşandı. Geçen yılın aynı ayına göre nominal artış yüzde 16,6 ile sınırlı kalırken, enflasyondan arındırıldığında yaklaşık yüzde 11,8'lik reel daralma gerçekleşti. Böylece incelenen kategoriler arasında satın alma gücü açısından en zayıf performans giyimde görüldü.
Yemek harcaması reelde de büyüdü
Yemek harcamaları mayıstaki 196,6 milyar TL seviyesinden haziranda 160,3 milyar TL'ye gerileyerek aylık yüzde 18,5 düştü. Buna karşın geçen yılın aynı ayına göre yüzde 44,2 artış kaydeden sektör, enflasyondan arındırıldığında yaklaşık yüzde 9,1 reel büyüme elde etti. Böylece yemek, kuyumculuğun ardından reel büyümesini koruyan ikinci kategori oldu.
En güçlü performans ise kuyumculukta görüldü. Harcamalar mayıs ayındaki 73,9 milyar TL'den haziranda 66,5 milyar TL'ye gerileyerek aylık yüzde 10 azalsa da geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 71,2 arttı. Bu artış enflasyondan arındırıldığında yaklaşık yüzde 29,6'lık reel büyümeye karşılık geldi. Altın fiyatlarındaki yükseliş ve yatırım amaçlı alımların bu performansı desteklediği değerlendiriliyor.
Haziran verileri, mayıs ayında kampanyalar, bayram alışverişi, sezon alışverişi ve düğün döneminin etkisiyle zirve yapan kartlı harcamaların tüm kategorilerde bir miktar normalleştiğini gösterdi. Buna rağmen yıllık bazda tüketici harcamalarının yönü farklılaştı. Reel bazda en güçlü büyüme kuyumculukta yaşanırken, yemek harcamaları da enflasyonun üzerinde arttı. Elektronik ve giyim ise nominal artışlarına rağmen satın alma gücü açısından geçen yılın gerisinde kaldı.
İşlem adedi elektronikte ve giyimde geriledi
Harcama tutarlarının yanında işlem adetleri de perakende kategorilerindeki ayrışmayı ortaya koydu. Haziran ayında mayısa göre tüm kategorilerde işlem sayısı düşerken, geçen yılın aynı ayına kıyasla yalnızca kuyumculuk ve yemek kategorilerinde artış görüldü. Elektronik ile giyim ve aksesuarda ise işlem adetleri yıllık bazda geriledi. Elektronik kategorisinde işlem sayısı mayıs ayındaki 24,6 milyondan haziranda 20,6 milyona inerek aylık yüzde 16,3 azaldı. Geçen yılın haziran ayında 22,5 milyon olan işlem adedi de yıllık bazda yüzde 8,4 geriledi. Buna karşılık elektronik harcamalarının aynı dönemde nominal olarak yüzde 24,1 artması, kategoride daha az sayıda ancak daha yüksek tutarlı alışveriş yapıldığını gösterdi.
Giyim alışveriş adetinde büyük düşüş
Giyim ve aksesuar kategorisinde işlem adedi mayıstaki 96,3 milyondan haziranda 70,9 milyona geriledi. Böylece aylık düşüş yüzde 26,4 ile incelenen kategoriler arasındaki en sert gerileme oldu. İşlem sayısı geçen yılın aynı ayına göre de yüzde 8,1 azaldı. Harcama tutarındaki yıllık artışın yüzde 16,6 ile sınırlı kalması ve reel olarak daralması, giyim talebindeki zayıflamanın işlem adetlerine de yansıdığını ortaya koydu.
Kuyumculukta işlem adedi mayıs ayındaki 2,56 milyondan haziranda 2,14 milyona düşerek aylık yüzde 16,4 geriledi. Buna karşın geçen yılın haziran ayındaki 2,10 milyon işleme göre yüzde 1,9 artış kaydedildi. Kuyumculuk harcamalarının aynı dönemde yüzde 71,2 yükselmesi, sektördeki büyümenin işlem sayısından çok işlem başına harcama tutarındaki artıştan kaynaklandığına işaret etti.
En güçlü yıllık adet artışı yemekte
En güçlü yıllık işlem artışı ise yemek kategorisinde görüldü. Mayıs ayında 337,6 milyon olan işlem adedi haziranda 275,3 milyona gerileyerek aylık yüzde 18,4 azaldı. Buna rağmen işlem sayısı geçen yılın aynı ayındaki 231,2 milyon seviyesine göre yüzde 19,1 arttı. Yemek harcamalarının yıllık yüzde 44,2 yükselmesiyle birlikte değerlendirildiğinde, kategoride hem alışveriş sıklığının hem de işlem başına harcamanın arttığı görüldü.
