Mehmet KAYA
Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) Türkiye’deki ev işlerinde çalışanlara yönelik değerlendirme notu yayımladı. Çalışmada, TÜİK verilerine göre yüzde 70, sendikalara göre yüzde 90 olan kayıt dışı çalıştırmanın önüne geçilmesi ve insana yaraşır iş ortamının sağlanması öncelikler arasında sayıldı. ILO çalışmasında, ev işlerinde çalışanlar için yasal-idari düzenlemeler, insana yaraşır işler ve karar süreçlerine katılım başlıkları altında iyileştirme önerileri sıralandı.
Prim teşvikinde 10 gün sınırı kalkmalı
Bu kapsamda, ev işlerinde çalışanlar ile çalıştıranların işçi ve işveren tanımına alınması, 10 günden az çalıştırılanlara verilen prim teşvikinin geliştirilmesi, 10 günden az ve çok çalışan ayrımının kaldırılması, sosyal koruma mekanizması içine alınmaları önerileri sıralandı. Türkiye’de evde çalışan kişilerin yüzde 90’ının kadınlardan oluştuğu belirtilen çalışmada, bu kişilerin ücret ve sosyal haklar dışında yasal koruma, zararlı kimyasallara maruz kalma vb. gibi iş sağlığı ve güvenliği, şiddet ve taciz riskleri altında kalabildiği ve kırılgan bir grup olduğu belirtildi. ILO çalışmasında, evde çalışanların korunması gerekliliğinin altı çizildi.
ILO, üç ana başlık altında evde çalışanlara yönelik iyileştirme önerilerinde bulundu. Yasal-idari (normatif ) düzenleme önerileri arasında, evde çalışanların ve çalıştıranların işçi ve işveren tanımına alınması 189 sayılı ILO sözleşmesinin onaylanması ve uygulamaya alınması, ev işlerinde çalışmaya uygun yasal önlem oluşturulması, özel istihdam büroları üzerinden denetim mekanizmalarının uygulanması, şiddet ve tacize karşı 190 sayılı ILO sözleşmesinin onaylanması, etkili ve kapsayıcı bir sigorta sistemi, prim teşviklerinin etkinleştirilmesi, emeklilik düzenlemesi ve sosyal koruma altına alınması yer aldı.
İnsana yaraşır iş başlığı altında, çalışma saatleri, fazla mesai, haftalık izin, yıllık izin, adil ücret, iş sözleşmesi standardı oluşturulması, 10 günden az ve 10 günden fazla çalışan ev işçilerinin haklarının eşitlenmesi, iş sağlığı ve güvenliği bilinçlendirmesi, ayrımcılık, taciz, şiddetin önlenmesi ve bunlara ilişkin şikayet mekanizması oluşturulması ve mesleki yeterlilik sistemi kurulması önerildi.
Karar alma süreçlerine katılım ve savunuculuk başlığı altında ise, sosyal diyalogun etkili hale getirilmesi, ev işçilerinin örgütlendiği sendikaların karar ve politika oluşturma süreçlerine aktif katılımı, çalışma koşullarının iyileştirilmesi için üst düzey savunuculuk, sendikalaşmanın desteklenmesi, kayıt dışı çalışanlar başta olmak üzere istatistiki verilerin oluşturulması ve sorunun bütün boyutlarının bilinmesi yer aldı.
