YENER KARADENİZ/İSTANBUL
Türkiye’nin dijital ticaret haritası hızla değişmeye devam ediyor. Temu ve Shein gibi yurt dışı online alışveriş sitelerine artan ilgi, e-ithalatı rekor seviyelere taşırken yerli e-ticaret platformlarının pazar payı baskı altında kalıyor. Bankalararası Kart Merkezi’nin 2025’in ilk yedi ayına ilişkin verileri, Türkiye’nin dijital ticarette net ithalatçı konumunun giderek güçlendiğini ortaya koyuyor. Bankalararası Kart Merkezi’nin (BKM) verilerine göre, 2025’in ilk yedi ayında yerli kartlarla yurtdışı online alışveriş sitelerinden yapılan işlem sayısı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 22,5 artarak 210 milyon adede ulaştı. Aynı dönemde yabancı kartlarla Türkiye’deki e-ticaret sitelerinden yapılan işlem sayısı yüzde 24,7 azaldı ve 17,2 milyon adede geriledi. Böylece e-ithalat işlem adedi, e-ihracatın 12 katını aştı. Bu tablo, Türk tüketicisinin düşük fiyatlı yurtdışı platformlara ilgisinin arttığını ve yerli e-ticaret sitelerinin pazar payı kaybı yaşadığını ortaya koyuyor.
E-ithalat değeri 7 ayda %65 arttı
E-ithalat işlem değerinde de artış sürüyor. Yine BKM verilerine göre e-ihracat olarak yorumlanabilecek yabancı kartlar ile yurtiçinden yapılan online alışverişin değeri bu yılın 7 aylık döneminde geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 11,5 artışla 106 milyar TL’ye ulaştı. Aynı dönemde e-ithalat ise yüzde 65 artışla 114 milyar TL’den 189 milyar TL’ye ulaşarak e-ihracat ile arasındaki farkı açtı. 2024 yılının tamamında e-ithalat 217 milyar TL, e-ihracat ise 158 milyar TL olarak gerçekleşmişti. Üstelik e-ithalattaki bu artış, yurtdışından yapılan online alışverişe yönelik getirilen sıkı önlemlere rağmen gerçekleşti. Zira Türkiye’den yapılan online ticarette diğer ülkelerde bu kadar sıkı gümrük duvarları yokken Türkiye’de dahil olmak üzere tüm dünyada Temu başta olmak üzere Çin kaynaklı online pazar yerlerine karşı önlemler birbiri ardına alınıyor.
Ayda 5 kez alışveriş yapılabiliyor
Türkiye’de yurtdışından yapılan online alışverişlerde şu anda 30 Euro’ya kadar olan, ticari nitelik taşımayan ve kişisel kullanım amaçlı ürünler gümrük vergisinden muaf tutuluyor. Bu sınırı aşan siparişlerde ise ürünün geldiği ülkeye göre sabit vergi uygulanıyor; Avrupa Birliği ülkelerinden gelenlerde yüzde 30, diğer ülkelerden gelenlerde ise yüzde 60 oranında vergi tahsil ediliyor. Vergi hesaplanırken ürünün fiyatına kargo bedeli de ekleniyor, bu da toplam değerin sınırı aşmasına yol açabiliyor. Ancak burada önemli bir istisna yer alıyor. Herhangi bir kullanıcı, bir ay içinde 5 kez aynı işlemi gerçekleştirebiliyor. Bu durumda her bir online alışverişte 30 Euro sınırı aşılamamak kaydıyla 5 farklı alışveriş yapılarak 150 Euro’ya kadar yurtdışından online ticaret yapılabiliyor.
Ortalama sepet tutarından yüksek sınır
Ancak yine burada yurtdışında online alışverişi bir anlamda tetikleyen ilginç başka bir nokta ise Türkiye’de online ticarette ortalama sepet tutarının yurtdışından yapılan online alışveriş sınırı ile yakınsaması. Zira 30 Euro’nun TL olarak karşılığı 17 Eylül itibari ile bin 468 TL’ye denk geliyor ve bu değer de Türkiye’de online ticarette ortalama sepet tutarını aşıyor. Zira 2024’te e-ticarette ortalama sepet tutarı Ticaret Bakanlığı verilerine göre 2024 yılında e-ticaret sektöründe gerçekleştirilen işlemlerde ortalama sepet tutarı 508 TL iken, perakende e-ticaret özelinde ortalama sepet tutarı 875 TL olarak gerçekleşmişti.
Toplam içindeki payı artmaya devam ediyor
İşte bu nedenle gelen sınırlamalara rağmen e-ithalat Türkiye’nin toplam online ticaret işlemleri arasındaki payını da artırmağa devam ediyor. İşlem adedi olarak bakıldığında 2024’ün 7 aylık döneminde Türkiye’de toplam online alışveriş içinde yurtdışından yapılan alışveriş adedinin payı yüzde 10,39 seviyesinde iken bu oran bu yılın aynı döneminde yüzde 12,26’ya çıktı. Değer olarak bakıldığında ise 2024’te yüzde 4,77 olan oran, bu yıl yüzde 4,80’e yükseldi. Aynı dönemde toplam işlem adedinde e-ihracatın payı yüzde 1,8, işlem değerinde ise yüzde 2,76 olarak gerçekleşti.
