MEHMET KAYA/ANKARA
Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu Araştırma Merkezi (DİSK-AR) tarafından düzenli olarak yayımlanan Ücret Kayıpları İzleme Raporu’nun kasım ayı bülteni yayımlandı.
Buna göre, ekim ayı itibariyle ücretlilerin enflasyon ve vergi uygulamalarından kaynaklı gelir aşınmasının toplam tutarının 1 trilyon 789 milyar TL’ye ulaştığı hesaplandı. DİSK-AR çalışmasında, gelir kaybının 994 milyar TL’lik kısmı enflasyon nedeniyle, 795 milyar TL’sinin ise vergi uygulamalarından kaynaklandığı belirtildi.
Araştırmada, asgari ücret baz alınarak yapılan hesaplamada ise brüt asgari ücretin 6 bin 322 TL’sinin enflasyon ve vergi uygulaması nedeniyle eridiği, asgari ücretin alım gücünün bu düzeyde azaldığı belirlendi. DİSK-AR Ücret Kayıpları İzleme Raporunda, ücretler üzerinde enflasyon nedeniyle oluşan aşınma yanında, gelir vergisinde dilimlerde düşük kademe vergileme tutarlarının yeterli artış yapılmaması nedeniyle fazladan alınan verginin tutarını hesaplıyor. 5 ayrı ücret seviyesi için yapılan bu hesaplamanın toplam tutarı da yıllık toplam kayıp-erime olarak olası en alt seviyede hesaplanıyor. Buna göre, yılın ilk 10 ayı sonunda Türkiye’deki ücretlilerin gelir aşınması-kaybı toplamı 1 trilyon 789 milyar TL’ye ulaştı.
Asgari ücretten daha yüksek bazı ücretlerde eriyen gelir, ele geçen net ücretten daha fazla!
Ekim ayı itibariyle yapılan hesaplamaların yer aldığı Kasım bülteninde DİSKAR, Temmuz ayında asgari ücrete artış yapılmamasının kayıplardaki büyümeyi artırdığına işaret edildi. DİSKAR’ın kendi metodolojisiyle yaptığı hesaplamada ulaştığı bir başka ilginç sonuç ise asgari ücretin 2, 2,5 ve 3 katı brüt ücret alan kişilerin gelirlerindeki aşınma, bu kişilerin ele geçen net ücretlerinden daha fazla seviyeye ulaştı.
Araştırmada bu duruma ilişkin olarak, asgari ücretin 2 katı alanların ücretlerindeki erimenin yüzde 37,3, 2,5 katı alanların sadece enflasyon nedeniyle kaybının yüzde 39,5, 3 katı ücret alanların ise yüzde 41 oranında ücretlerinin eridiği, bu düzeylerde brüt ücret alanların ücretlerindeki erimenin, elde ettikleri net gelirden daha fazla olduğu hesaplandı.
Asgari ücretteki kayıp
DİSKAR çalışmasında, komisyonun çalışma usulüne yönelik belirsizlik devam eden asgari ücret belirleme çalışması yaklaşırken, Ocak 2025’te brüt 26 bin 6, net 22 bin 205 TL olarak belirlenen bu ücretteki enflasyon ve vergi uygulamaları nedeniyle oluşan erimenin, Ekim 2025 itibariyle yüzde 28,8’e ulaştığı belirlendi. 10 ayda toplam 6 bin 322 TL bir erimeyle, asgari ücretin reel değerinin 15 bin 788 TL’ ye düştüğü hesaplandı. Türkiye’deki işçilerin ezici çoğunluğunun asgari ücrete yakın ücretlerle çalıştığı belirtilen araştırmada, Temmuz ayı itibariyle zam yapılmamasının kayıpların büyümesini artırdığı kaydedildi.
