HÜSEYİN GÖKÇE/ANKARA
Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar’da yapılan köklü değişiklikle birlikte önceki sistemden farklı olarak destekleme kriterleri de yeniden belirlendi. Kaldırılan teşvikte, az gelişmiş bölgelere daha çok teşvik verilirken, bu sistemde bölgeler arasındaki teşvik farkları oldukça azaltıldı.
Yerel Kalkınma Hamlesi Programı kapsamında bulunulan bölgede üretimi olmayan ürünler öncelikli olarak desteklenecek. Stratejik Hamle Programı kapsamında ise ihracatın ithalatı karşılama oranı en fazla yüzde 70 olan ürünler desteklenecek.
Öncelikli Yatırımlar Teşvik Sistemi kapsamında yüksek teknolojili ürünler için 500 milyon lira, öncelikli ürün listesinde belirtilen orta yüksek teknolojili ürünlerin üretiminde asgari 1 milyar liralık yatırımlara destek sağlanacak.
İstanbul ili bazı yatırımlarda kapsam dışında tutuldu. İstanbul’daki öncelikli ürün listesindeki orta yüksek teknolojili ürünler ile Ar-Ge ve tasarım projeleri desteklenmeyecek.
Bölgede üretilmeyen ürünler öncelikli olacak
Yerel Kalkınma Hamlesi Programı kapsamında temel olarak desteklenecek sektörler belirlenirken, bölgede üretimi olmayan ancak başarı olasılığı yüksek sektörlerin geliştirilmesi kriteri esas alınacak. Yatırımlar, Yerel Kalkınma Hamlesi Programı Değerlendirme Komitesi tarafından belirlenecek. Programın ana yürütücüsü ise Sanayi Bakanlığı’nın belirleyeceği kriterler doğrultusunda Kalkınma Ajansları olacak. Türkiye genelindeki 26 Kalkınma Ajansı, bir süredir bölgelerindeki iş insanlarıyla görüşerek, yatırım yapılabilecek alan ve konuları belirleme çalışması yürütüyordu.
İhracatın ithalatı karşılama oranı en fazla %70 olmalı
Stratejik Hamle Programı kapsamında uluslararası rekabet gücünü artıracak, kritik ihtiyaçları karşılayacak, dışa bağımlılığı azaltacak Ar-Ge içeriği yüksek yatırımlarla, Dijital ve Yeşil Dönüşüm yatırımları desteklenecek.
Programda, belirlenen 5 kriterden en az üçünü sağlayan yatırımlara destek verilecek. Bu kriterler, ihracatın ithalatı karşılama oranı en fazla yüzde 70 olması, yatırımın stratejik hamle konuları listesinde yer alması, katma değerinin en az yüzde 30 olması, yatırım tutarının yüzde 20’si kadar özkaynağın bulunması ve ürünün son 1 yıl içinde ithalat miktarının 50 milyon dolar ve üzerinde olması şeklinde sıralanıyor.
Dijital ve Yeşil Dönüşüm yatırımları ise asgari 50 milyon lira tutarında olmak üzere, diğer kriterlere bağlı olmadan desteklenebilecek. Yatırım konuları listesi her yıl Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından belirlenecek.
Öncelikli Yatırımlar Teşvik Sistemi kapsamında yüksek teknolojili ürünler için 500 milyon lira, öncelikli ürün listesinde belirtilen orta yüksek teknolojili ürünlerin üretiminde asgari 1 milyar liralık yatırımlara destek sağlanacak.
İstanbul’a kısıtlama
Öncelikli Yatırımlar Teşvik Sistemi kapsamında İstanbul ilinde yapılacak bazı yatırımlar destek kapsamı dışında tutuldu. Buna göre öncelikli ürün listesinde belirlenen orta yüksek teknolojili ürün yatırımları ile Ar-Ge ve tasarım merkezlerinde yürütülen Ar-Ge ve tasarım projeleri İstanbul ilinde desteklenmeyecek.
Prim desteği 2028’e kadar
Önceki teşvik sistemi kapsamında 6’ncı Bölgede yer alan illerde sigorta primi işveren hissesi desteği ve varsa sigorta primi desteği olan teşvik belgeli yatırımlarda, bu destek 2028 yılı sonuna kadar sürecek. Ancak burada, son 12 aylık dönemde ortalama işçi sayısında azalma olmaması kriteri bulunacak.
Bölge farkları azaldı
Bu arada yürürlükten kaldırılan teşvik sisteminde, Türkiye’deki 6 bölgeye ilişkin teşvik unsurlarında belirgin farklılıklar yer alıyordu. Yeni sistemde ise dezavantajlı bölgelere (4-5-6) sağlanan ekstra teşvik unsuru sayısında dikkat çekici şekilde azalma olması dikkat çekti.
