İBRAHİM EKİNCİ
Son 10 yılda girişimlerin toplam cirosunda payını büyüten tek girişim türü anonim şirketler (AŞ’ler) oldu. AŞ’ler gerçek kişilerin ciro payından 3 puan, adi ortaklıklardan 0,3 puan, limited şirketlerin ciro payından 2,4 puan aldı.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) en son 2023 yılı girişim istatistiklerini yayımladı. Bu istatistikler şirket türlerinin ciro, ciro payları, istihdam payları gibi verileri de kapsıyor. 2014 – 2023 arasındaki son 10 yılda hangi girişim türlerinin (gerçek kişi işletmeler, adi ortaklıklar, limited şirketler, anonim şirketler, kooperatifler) cirosunu artırdığı veya düşürdüğünü de gösteriyor.
TÜİK verisine göre bütün diğer girişim türlerinde toplam ciro payı düşürürken sadece anonim şirketler ciro paylarını artırabildi. AŞ’lerin 2014 itibariyle girişimlerin toplam cirosundan (4 trilyon 591 milyar TL) aldığı pay 2 trilyon 78 milyar ciro ile % 51’di. 2023’e gelindiğinde 34 trilyon 144 milyar lira ciro ile yüzde 57,2’ye yükseldi. Ancak bu iyi haber tarafıydı. Çünkü AŞ’ler diğer bütün girişim türlerinin cirolarından pay almışlar ama bunu ortalama ciro artışına değil sayısal artışa borçlular.
Bu son 10 yılda girişim sayısında en çok artış olan da AŞ’ler 2014’te sayıları 64 bin 438 iken 2023 sonu itibariyle sayıları %112,7 artarak 137 bin 45’e yükselmiş. Bu ölçüde yüksek artış diğer girişim türlerinde yok. Gerçek kişi işletmelerin sayısında %18,7 artış olmuş. Adi ortaklıkların sayısında yüzde 9 düşüş olmuş. Limited şirketlerin sayısında yüzde 62,7, kooperatif türü girişimlerin sayısında da yüzde 36 artış olmuş. Ama AŞ’lerde artış yüzde 112,7!
Dolasıyla AŞ’lerin ciro paylarındaki artış, aslında sayısal artıştan gelmiş. 2014’ten 2023’e toplam ciroları 2 trilyon 78 milyardan 34 trilyon 144 milyara çıkmış. Ancak 2014 - 2023 TÜFE enflasyonuna göre sabit rakamlara çevrildiğinde rakam, AŞ’lerin 2023 toplam ciroları sabit değerlerle 4 trilyon 16 milyar liraya geriliyor. 2014 ve 2023 ciroları AŞ sayısına bölündüğünde AŞ’lerde ortala cironun 32 milyon 248 bin liradan 29 milyon 311 bin liraya gerilediği görülüyor.
