ŞEBNEM TURHAN
Yüksek enflasyon, sıkı para politikası ve düşen alım gücü son iki yılda bankacılık sektöründe takipteki alacak bakiyesini artırdı. Regülatörlerin devreye aldığı yeniden yapılandırmaya rağmen bu yılın ilk 5 ayında bankacılık sektörünün varlık yönetim şirketlerine takipteki alacak satışı 42.7 milyar liraya yaklaştı. Özellikle şubat sonu başlayan savaş ile üzerine gelen iç siyasi gündemin etkisiyle finansal sıkılaşmanın daha uzun süreceğine yönelik artan beklentiler bankaların nisan ayı ile birlikte takipteki alacak satışını daha da hızlandırdı. Ve 1 Nisan -5 Haziran arasında satış 25.7 milyar liraya ulaşarak tarihi en yüksek seviyesine ulaştı.
Beklentiler tersine dönünce…
Bankacılık sektörü 2026 yılına dezenflasyon sürecinin hızlanması ve finansal koşullarda gevşeme beklentisiyle başladı. Ancak yılın ilk iki ayında yüksek gelen enflasyon üzerine şubat sonu başlayan savaş ve iç siyasi gerilimlerin tırmanmasıyla birlikte beklentiler tersine döndü. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TÇMB) yılın ilk Para Politikası Kurulu toplantısında politika faizini yüzde 37'ye indirdi ama takip eden iki PPK'da faiz oranları sabit bırakıldı. Piyasa yüzde 40 üst banttan fonlanmaya başladı ve faiz artırmadan gerçekleştirilen 3 puana yakın sıkılık bu haftaki PPK'ya kadar devam ediyor. Ayırdıkları yüksek karşılıklar nedeniyle karları baskılanan bankacılık sektörü bu yılın ilk çeyreğinde Finansal Kurumlar Birliği (FKB) verilerine göre 17 milyar 51,8 milyon lira takipteki alacak bakiyesi satışı gerçekleştirdi. Geçen yıl ilk çeyrekte 13.1 milyar lira satış yapılmıştı. Savaşın etkilerinin ve finansal sıkılığın daha uzun süre devam edeceğine yönelik beklentiler bankacılık sektörünün nisan ayıyla birlikte takipteki alacak satışında gaza basmasına neden oldu. EKONOMİ’nin Kamuyu Aydınlatma Platformu’na yapılan açıklamalardan derlediği bilgiye göre 1 Nisan-5 Haziran arasında bankaların takipteki alacak satışı 25.6 milyar lirayı aştı ve bu çeyreklik dönemlerde yapılan satışları oldukça geçerek en yüksek seviyeye ulaştı.
5 ayda rekor satış gerçekleşti
FKB verileri bankacılık sektörünün geçen yılın ilk yarısında 25.6 milyar liralık takipteki alacak satışı yaptığını gösteriyor. FKB’nin ilk çeyrek verileri ve EKONOMİ’nin yaptığı hesaplar ise bu yıl henüz haziran ayının başında takipteki alacak satışının 42.7 milyar liraya ulaştığını ortaya koyuyor. Bu geçen yılın ilk yarısına göre bu yıl haziran başına kadar takipteki alacak satışının yüzde 66,8 arttığını gösterirken 1 Nisan-5 Haziran arasındaki satışlar da geçen yılın ilk 6 ayında yapılan satışlara ulaştı. KAP açıklamalarının ayrıntılarına bakıldığında bankaların tek seferde milyar liraları bulan takipteki alacak satışlarında bireysel kredi ile kredi kartı alacakları ön plana çıksa da ticari, KOBİ ve tarım kredilerindeki takipteki alacak satışları geçmiş yıllardan daha yüksek seviyelere çıkmış durumda.
Yılbaşına göre bakiyede artış
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) haftalık bankacılık sektörü verileri toplam takipteki alacak bakiyesinin 723.8 milyar liraya yükseldiğini, TL cinsinden takipteki alacak bakiyesinin de 713.5 milyar lira olduğunu ortaya koyuyor. Bu yılbaşına göre bankacılık sektöründe TL cinsi takipteki alacak bakiyesindeki yükseliş yüzde 25'i bulurken, geçen yılın aynı haftasına göre de yüzde 78,3'lük artış gerçekleşti. Bu yılbaşına göre bireysel ihtiyaç kredilerinde takipteki alacak bakiyesi yüzde 21,3, geçen yılın aynı haftasına göre ise yüzde 63 olarak hesaplandı. Bireysel kredi kartlarında takipteki alacak bakiyesinde geçen yılın aynı haftasına göre artış yüzde 78,3, bu yılbaşına göre ise yüzde 27 oldu. En dikkat çekici takipteki alacak bakiyesi artışı varlık yönetim şirketlerindeki satışlarda da görüldüğü gibi taksitli ticari ve KOBİ kredilerinde oldu. BDDK haftalık verilerine göre taksitli ticari kredilerde bu yılbaşına göre takipteki alacak bakiyesi yüzde 34, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 113,6 arttı. KOBİ kredilerinde de bu yıl başına göre yüzde 31,2, geçen yılın aynı haftasına göre de yüzde 112,7 yükseliş yaşandı takipteki alacak bakiyesinde.
Takipteki alacak oranı en hızlı artan KOBİ ve taksitli ticari kredileri oldu
TL kredilerde Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) haftalık verilerinden yapılan hesaplamalara göre takipteki alacak oranı en hızlı artan taksitli ticari ve KOBİ kredileri oldu. Verilere göre geçen yıl mayıs sonunda toplam TL kredilerde takipteki alacak oranı yüzde 3,45 idi, bu oran geçen yılsonunda yüzde 3,99’a çıktı, bu yıl mayıs sonunda ise yüzde 4,33’e yükseldi. İhtiyaç kredilerinde geçen yıl mayısta yüzde 5 olan takipteki alacak oranı bu yıl mayıs sonunda yüzde 5,65’e çıktı. Bireysel kredi kartlarında ise geçen yıl mayısta yüzde 4,01, geçen yılsonunda yüzde 4,56 olan takipteki alacak oranı bu yıl mayıs sonunda yüzde 4,92’ye dayandı. TL cinsi taksitli ticari kredilerde geçen yıl mayısta yüzde 3,12 olan takipteki alacak oranı yılsonunda yüzde 3,81’e, bu yıl mayıs sonunda ise yüzde 4,31’e kadar yükseldi. TL cinsi KOBİ kredilerinde de yüzde 3,04 olan takipteki alacak oranı yılsonunda yüzde 3,86’ya, bu yıl mayıs sonunda ise yüzde 4,37’ye çıktı. TL cinsi taksitli ticari ile KOBİ kredilerinde bu yıl takipteki alacak oranı ve bakiyesi bireysel kredilere göre çok daha hızlı büyüme gösteriyor.
