FİKRİ CİNOKUR/ANTALYA
TOBB Yönetim Kurulu Üyesi ve Antalya Ticaret Borsası Başkanı Ali Çandır, TÜİK tarafından açıklanan Mayıs ayı Tarım Girdi Fiyat Endeksi’ni (Tarım-GFE) değerlendirdi.
Tarım-GFE’nin mayıs ayında aylık yüzde 2,15 ilan edildiğini belirten Çandır, bu rakamın, endeksin ölçülmeye başlandığı 2015 yılından itibaren mayıs ayları ortalamasının (1,33) oldukça üstünde bir artış olduğunu belirtti.
Geçen mart ayındaki Tarım-GFE’nde nispi hız düşüşü yaşandığını anımsatan Çandır, bunun yerini yeniden fiyatlarda hızlı bir artışa bıraktığına dikkat çekti.
Tarım-GFE’nin mayıs ayında yıllık yüzde 31,80 açıklandığını vurgulayan Çandır, ‘’Bu yıllık rakam, son 10 yılın mayıs ayları ortalamasına (32,81) yakın ilan edilmiştir. Ancak bir önceki ay rakamına göre (30,12) bir miktar yükselişi göstermektedir. Mayıs ayında tarımsal girdi maliyetleri, aylıkta ve yıllıkta ortalama üstü artmıştır.” dedi.
Mayıs ayı Tarım-GFE’nin alt kalemlerinde yer alan ve tarımda kullanılan mal ve hizmetlerin fiyatlarında aylık yüzde 1,74 ve yıllık yüzde 31,08 artış olduğuna dikkat çeken Çandır, şunları kaydetti:
‘’2024 yılı Mayıs ayına göre aylıkta oldukça yüksek, yıllıkta ise daha düşük veriler ilan edilmiştir. Mayıs ayında tohumda aylık yüzde 1,40, enerjide yüzde 0,83, gübrede yüzde 0,79, ilaçta yüzde 1,03, veteriner hizmetlerinde yüzde 0,24, yemde yüzde 2.78, diğer kalemlerde ise yüzde 1,67 aylık değişim ilan edildi. Mayıs ayında tohumda yıllık yüzde 33,15, enerjide yüzde 20,63, gübrede yüzde 33,18, ilaçta yüzde 17,82, veteriner hizmetlerinde yüzde 55,83, yemde yüzde 32,82 ve diğer kalemlerde ise yüzde 43,20 artış ilan edildi. Tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetlerin fiyatlarında aylık yüzde 4,59, yıllık yüzde 36,12’lik artış oldu. İlan edilen bu verilerde aylıkta yem kalemindeki yüksek artış ile veteriner hizmetlerindeki düşük artış dikkat çekici olmuştur. Yıllıkta ise veteriner hizmetlerindeki yüksek artış hala ilk sırada gelmektedir. İlaç ve enerjideki düşük artışlar geçen aydan beri devam etmektedir.”
"Üreticinin aleyhine dönüyor"
Mayıs ayı Tarım-ÜFE'nin aylık yüzde 0,23 ilan edildiğini belirten Çandır, şöyle devam etti:
“10 yıllık mayıs ortalamasının (0,72) çok üzerinde kalan bu rakam, üretici için yeterli olmaktan hala çok uzaktır. Yıllıkta ise yüzde 28,96 ile 10 yıllık ortalamanın (25,69) üzerinde ilan edilmişti. Tarımsal faaliyetlerde bulunanlar açısından son bir yıllık eğilim genel olarak üretici aleyhine seyretmiştir. Ancak mayıs, haziran ve kasım aylarında bu aleyhte eğilim, mart ayında yerini üretici lehine çevirmişken mayıs ayında ciddi düzeyde üretici için yeniden aleyhte bir seyir ilan edilmiştir.”
Yıllık girdi maliyetleri artışının nispi olarak üretici fiyatları artışından yüksek seyrettiğine dikkat çeken Ali Çandır, şöyle devam etti:
‘’Üretici, Mayıs ayında aylıkta ve yıllıkta girdi maliyetleri açısından dezavantajlı bir duruma gelmiştir. Esasen hem aylıkta hem de yıllıkta üretici fiyatlarının nispi olarak tarımsal girdi fiyatlarından ciddi bir yükseklikte seyretmesi sürdürülebilirlik bakımından önem taşımaktadır. Çünkü üreticinin tek maliyet grubu, girdi kalemleri değil en az onun kadar da diğer maliyetleri söz konusudur.’’
"Üretici enflasyonu tarım sektörünü etkiliyor"
Yurt içi ve yurt dışı üretici enflasyonlarının tarım sektörünü dolaylı olarak etkilemeye devam ettiğini anımsatan Çandır, sözlerini şöyle sürdürdü:
‘’Yurtdışı Üretici Enflasyonu (YD-ÜFE) mayısta aylık yüzde 2,40, yıllık yüzde 25,34, Yurtiçi Üretici Enflasyonu (Yİ-ÜFE) aylık yüzde 2,48 ve yıllık yüzde 23,13 arttı. Üretici düzeyindeki gıda kalemi ise aylık yüzde 1,74 ve yıllık yüzde 26,15 artmıştı. Bu durum, Mayıs ayında tarıma dayalı imalat sanayiindeki enflasyonun, tarımdan daha düşük seyrettiğini göstermektedir.” dedi.
