Tarım enflasyonun yukarı yönlü hareket ettiğini kaydeden TOBB Yönetim Kurulu Üyesi ve Antalya Ticaret Borsası Başkanı Ali Çandır, yurtiçi ve yurtdışı üretici enflasyonlarının tarımı dolaylı olarak etkilediğini belirtti. TÜİK’in Eylül ayı Tarım Girdi Fiyat Endeksi (Tarım-GFE) rakamlarını değerlendiren ve Tarım- GFE’nin aylık yüzde 2,63 ilan edildiğini anımsatan Çandır, bu rakamın, endeksin ölçülmeye başladığı 2015 yılından itibaren Eylül ayları ortalamasının 1,7 katı olarak ilan edildiğine dikkat çekti.
Tarımda kullanılan mal ve hizmetlerin fiyatlarında aylık yüzde 2,36, yıllık yüzde 35,80’lik artış ilan edildiğini, bu rakamların Eylül ayları itibariyle 2022 yılından sonraki en yüksek değerler olduğunu söyleyen Çandır, aylık tohumda yüzde 7,75, enerjide yüzde 4,24, gübrede yüzde 3,21, ilaçta yüzde 1,24, veteriner hizmetlerinde yüzde 2,68, yemde yüzde 0,91 ve diğer kalemlerde ise yüzde 2,10 artış olduğunu belirtti.
Yıllıkta da tohumda yüzde 45,15, enerjide yüzde 39,74, gübrede yüzde 14,35, ilaçta yüzde 27,16, veteriner hizmetlerinde yüzde 106,79, yemde yüzde 26,44 ve diğer kalemlerde ise yüzde 88,41’lik artış açıklandığı dile getiren Çandır, şöyle devam etti, “Tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetlerin fiyatlarında aylık yüzde 4,31, yıllık yüzde 81,65 artış ilan edildi. Eylül ayında da Temmuz’da olduğu gibi Tarım-GFE alt kalemlerinde sıra dışı rakamlar gözlenmiştir. Bunların en dikkat çekicisi tohum, veterinerlik ve tarımsal yatırımda kullanılan mal ve hizmetler kalemleri olmuştur. Tohumda ve enerjide 2022 yılından sonraki en yüksek, yatırımda kullanılan mal ve hizmetlerde ise rekor seviyeler ilan edilmiştir. Yıllık rakamlarda da benzer bir eğilim söz konusu olmuş ve veterinerlik rekor kırmıştır.’’
Ürün fiyatları girdi maliyetleri üzerinde
TÜİK’in Eylül ayı Tarımsal Üretici Fiyat Endeksi’ni (Tarım-ÜFE) aylık yüzde 4.47, yıllık yüzde 71.96 ilan ettiğini anımsatan Ali Çandır, sözlerini şöyle sürdürdü; “Tarımsal faaliyetlerde bulunanlar açısından son bir yıllık eğilim, genel olarak üretici aleyhine seyretmişken Mayıs, Haziran ve Eylül aylarında aylık ve yıllık düzeyde Tarım- GFE, Tarım-ÜFE’nin altında kalarak üretici lehine dönmüş, yani tarımsal ürün fi yatları, girdi maliyetlerinin üzerinde artmıştır. Önümüzdeki aylarda bu eğilimin devam etmesi, üretici kesimin birikmiş zararlarının azalmasına katkı sağlayacaktır. Yurtdışı Üretici Enflasyonu (YD-ÜFE), Eylül’de aylık yüzde 0,59 azaldı, yıllıkta yüzde 57,25 arttı. Yurtiçi Üretici Enflasyonu (Yİ-ÜFE) aylıkta yüzde 3,40 ve yıllıkta yüzde 47,44 arttı. Üretici düzeyindeki gıda kalemi ise aylık yüzde 4,92 ve yıllık ise yüzde 65,30 artmıştı. Bu durum Eylül ayında da tarıma dayalı imalatta yüksek enflasyonun devam ettiğini göstermektedir.”
