Global Energy Monitor’ün son verilerine göre, Türkiye 2024 yılında üç kömürlü termik santral planını iptal etti, ancak Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) içinde yeni kömürlü termik santral izinlerini yasaklamayı taahhüt etmeyen tek ülke olmaya devam ediyor.
2024’ün üçüncü çeyreğinde güncellenen Global Coal Plant Tracker’daki veriler, Karaburun ve Kirazlıdere olmak üzere iki kömürlü termik santralin lisansının çevresel izin sürecindeki aykırılıklar nedeniyle iptal edildiğini gösteriyor. Bir diğer santral olan Malkara ise uzun süredir faaliyete geçmediği için rafa kaldırıldı.
Bu gelişmeler sonucunda Türkiye’nin elinde sadece tek bir kömürlü termik santral projesi kaldı: Kahramanmaraş’taki Afşin-Elbistan A termik santralinin genişletilmesi. Yaklaşık on yıldır, yeni kömürlü termik santral stoku bulunan ilk on ülke arasında yer alan Türkiye’de bu gelişme dikkat çekici.
2015 yılından bu yana Türkiye’de planlanan kömürlü termik santral kapasitesinin 70 gigavattan (GW) fazlası iptal edildi ki bu, dünyadaki en yüksek oranlardan biri. Buna karşılık, aynı zaman diliminde 6 GW’a yakın kömürlü termik santral kapasitesi devreye alındı.
Yine de Türkiye, karbon yakalama ve depolama teknolojisi (CCS) kullanarak santrallerin emisyonlarını azaltma veya “karbonu tutma” hedefi olmadan aktif olarak yeni kömür santralleri planlayan tek OECD üyesi. 2015’ten bu yana kömürlü termik santral proje stoğu bulunan on üç OECD ülkesinden Türkiye dışındakilerin tamamı, karbonu tutulmayan yeni kömürlü termik santral yapımını durdurma sözü verdi.
OECD’de planlanan kömürlü termik santral kapasitesi 2015’ten bu yana toplam 111 GW’lık 142 projeden toplam 3 GW’lık beş projeye düştü ve bu beşinden hiçbiri inşaat için gerekli izinlere sahip değil. Türkiye’de planlanan proje hariç diğerlerinin hepsine karbon tutma ve yakalama tesisi (CCS) kurulması planlanıyor.
Türkiye’deki kömür santrali projeleri, güçlü kamuoyu muhalefeti ve düşük kaliteli ve güvenilir olmayan yerli linyit kömürü de dahil olmak üzere sayısız zorlukla karşı karşıya. Bu gelişmelere rağmen Türkiye yeni kömürlü termik santral yapma politikasından henüz vazgeçmiş değil. COP29 sırasında sunulan uzun dönemli iklim stratejisinde de kömür kullanımının durdurulmasında kaldırılmasından bahsedilmiyor.
Global Energy Monitor Küresel Kömür Santrali Takibi Proje Yöneticisi Christine Sheerer, “Türkiye’deki liderlerin, yeni kömür santrali kurulmaması ve halk için temiz bir enerji geleceğinin benimsenmesi konusunda OECD’nin geri kalanına katılmasının zamanı geldi. Türkiye’de sadece bir kömürlü termik santral projesi planı kalmışken, ufukta kömürsüz bir gelecek görünüyor” diyor.
