Didem ERYAR ÜNLÜ
“Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları sadece bir hedefler listesi değildir. İnsanların umutlarını, hayallerini, haklarını ve beklentilerini yansıtan hedeflerdir.”
Bu sözler Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres’e ait.
Guterres, 18 Eylül’de New York’ta yaptığı açıklamada, 2030’a doğru yarı yolu kat edilen Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları (SKA)’nı kurtarmak için küresel bir plan yapmanın zamanının geldiğini söyledi.
Birleşmiş Milletler 2023 Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları Zirvesi 18-19 Eylül 2023 tarihlerinde New York’ta gerçekleştirildi.
Art arda gelen küresel krizlere yanıt veren SKA Zirvesi, 2030’a kadar dönüştürücü ve hızlandırılmış eylemler konusunda üst düzey siyasi rehberlik ile Sürdürülebilir Kalkınma Hedeflerine yönelik hızlandırılmış ilerlemenin yeni bir aşamasının başlangıcına işaret ediyor.
BM Genel Merkezi’nde düzenlenen zirvede; dünya liderleri, çevreyi korurken tüm insanlar için ekonomik refah ve esenlik sağlamayı amaçlayan 17 amaca ulaşmak için eylemi hızlandırmak üzere siyasi bir deklarasyon imzaladı.
SKA’LAR 2015’TE KABUL EDİLDİ
Dünya liderleri 2015 yılında hiç kimseyi geride bırakmama sözü vererek SKA’ları kabul etmişti.
Hedefler arasında; aşırı yoksulluk ve açlığın sona erdirilmesi, temiz su ve sanitasyonun yanı sıra yeşil enerjiye erişimin sağlanması ve kaliteli evrensel eğitim ve yaşam boyu öğrenme fırsatlarının sunulması yer alıyor.
BM Genel Kurul Başkanı Dennis Francis, taahhütlere rağmen 2022 itibariyle 1,2 milyar insanın hala yoksulluk içinde yaşadığını ve on yılın sonunda küresel nüfusun yaklaşık yüzde sekizinin, yani 680 milyon insanın açlıkla karşı karşıya kalacağını kaydetti. “Uluslararası toplum bu rakamları kabul edemez” vurgusunu yaptı.
Francis, “Uyumlu ve iddialı bir eylemle, 2030 yılına kadar 124 milyon insanı daha yoksulluktan kurtarmamız ve 113 milyon insanın daha az yetersiz beslenmesini sağlamamız hala mümkün” dedi.
GERİYE DOĞRU GİTMEK
17 amacın 169 alt hedefi bulunuyor. Genel Sekreter şu anda söz konusu amaç ve hedeflerin sadece yüzde 15’inin yolunda gittiğini, birçoğunun ise geri gittiği uyarısında bulundu.
Guterres, siyasi deklarasyonun “SKA ilerlemesinin hızlandırılmasında oyunun kurallarını değiştirebileceğini” söyledi.
Deklarasyon gelişmekte olan ülkeler için finansman taahhüdü ve yılda en az 500 milyar dolarlık bir SKA Teşviki ve etkili bir borç hafifl etme mekanizması önerisine açık destek içeriyor. Ayrıca, gelişmekte olan ülkelere daha uygun fiyatlarla özel finansman sağlamak üzere çok tarafl ı kalkınma bankalarının iş modelinin değiştirilmesi çağrısında bulunuyor ve Genel Sekreterin “modası geçmiş, işlevsiz ve adaletsiz” olarak nitelendirdiği uluslararası finans mimarisinde reform yapılmasını destekliyor.
MİLYONLARCA KİŞİ HALA DERİN AÇLIK ÇEKİYOR
BM Genel Sekreteri, “İnsanlık için şok edici bir leke ve destansı bir insan hakları ihlali” olarak nitelendirdiği açlığa karşı sürdürülen mücadeleden başlayarak altı, kritik alanda harekete geçilmesi gerektiğinin altını çizdi. Guterres, “Bu çağda milyonlarca insanın derin açlık çekiyor olması hepimize karşı bir suçlamadır” diye ekledi. Genel Sekreter, yenilenebilir enerjiye geçişin yeterince hızlı gerçekleşmediğini, dijitalleşmenin faydalarının ve fırsatlarının ise yeterince yaygınlaşmadığını söyledi.
EĞİTİM BEKLEYEMEZ
Guterres ayrıca, dünya genelinde çok sayıda çocuk ve gencin kalitesiz eğitimin kurbanı olduğunu ya da hiç eğitim alamadığını ifade ederek, insana yakışır iş ve sosyal koruma ihtiyacına dikkat çekti.
Son olarak, doğaya karşı savaşa ve iklim değişikliği, kirlilik ve biyolojik çeşitlilik kaybıyla karakterize edilen “üçlü krize” son verilmesi çağrısında bulundu.
TOPLUMSAL CİNSİYET EŞİTLİĞİNİN SAĞLANMASI
Guterres, “Tüm bu geçişlerin temelinde toplumsal cinsiyet eşitliğinin tam olarak sağlanması ihtiyacı yatıyor” dedi. “Ayrımcılığa son vermenin, kadınlara ve kız çocuklarına her masada yer açmanın ve toplumsal cinsiyete dayalı şiddet belasına son vermenin zamanı çoktan geldi de geçiyor” ifadesini kullandı.
Guterres, herkesin sağlıklı beslenebilmesi için küresel gıda sistemlerinin dönüştürülmesine yönelik girişimler de dâhil olmak üzere BM’nin her bir alana yönelik müdahalesinin altını çizdi.
Diğer çabalar ise yenilenebilir enerji dönüşümüne yatırımın arttırılması, herkes için internet erişiminin teşvik edilmesi, 400 milyon yeni “insana yakışır iş” yaratılması ve sosyal korumanın dört milyondan fazla insana ulaştırılmasına odaklanıyor.
BAĞLILIĞIN KANITI
BM Ekonomik ve Sosyal Konsey (ECOSOC) Başkanı Paula Narváez, deklarasyonun kabul edilmesinden duyduğu memnuniyeti dile getirerek bunu liderlerin SKA’ların uygulanmasına yönelik sarsılmaz kararlılığının bir kanıtı olarak nitelendirdi. Narváez, Kalkınmanın Finansmanına ilişkin Üst Düzey Diyaloğun, mevcut ihtiyaçlara ve ortaya çıkan zorluklara cevap verebilecek uluslararası bir finansal mimariye duyulan ihtiyacı ele alacağını söyledi.
ANI YAKALAYIN
İklim Hedefi Zirvesi, iklim eylemi konusunda kararlı bir ilerleme kaydedilmesi ve daha zamanlı ve hedefe yönelik çabalar için çıtanın yükseltilmesi için bir fırsat sunuyor.
Narváez’in dediği gibi; “SKA’ları kurtarmak için bir dönüm noktasındayız. Bu anın elimizden kayıp gitmesine izin vermemeliyiz.”
“Dünyanın ne istediğini biliyoruz”
“Dünyanın ne istediğini biliyoruz. Bu vizyona 2030’a kadar ulaşmak amacıyla şimdi ve gelecek on yılda ortak çabalarımızı arttırma sözü veriyoruz. Süratli değişim mümkündür ve dönüşümü kucakladığımız ve uygulamayı hızlandırdığımız takdirde, Amaçlara ulaşmamız mümkündür” ifadesi yer alan siyasi deklarasyonda ön plana çıkan taahhütler şöyle:
1- Kimsenin geride bırakılmaması: Politika ve faaliyetlerimizde, en yoksul ve en savunmasızları odak noktası haline getireceğiz. Savunmasız insanların güçlendirilmesi gerekmektedir.
2- Finansmanın yeterli ve iyi yönetilmiş şekilde seferber edilmesi: Politika ve faaliyetlerimizin, finansal kapsayıcılığı hedefl eyip kadınların ve gençlerin açtığı işletmeler de dâhil olmak üzere, mikro, küçük ve orta büyüklükteki işletmeler arasındaki rekabeti destekleyerek en geride kalanlara ulaşmasını sağlayacağız.
3-Ulusal uygulamanın arttırılması: Ulusal süreçlere saygı duymakla ve sahiplenmenin sağlanmasıyla beraber, Gündem’in uygulanması konusunda kendi ulusal sorumluluklarımıza yönelik istek düzeyini arttırma sözü veriyoruz. Bu amaç doğrultusunda, 2030 gündemini, kendi ulusal planlama araçlarımıza, politikalarımıza, stratejilerimize ve finansal çerçevemize önceden önlemler alıp yaygınlaştırarak yerleştirmeyi amaçlıyoruz.
4-Daha fazla bütünleşik çözümler için kurumların güçlendirilmesi: Önceden önlemler alacak şekilde, her bakımdan etkili, sorumlu ve şeff af kurumlar oluşturacak ve daha duyarlı, kapsayıcı, katılımcı ve temsili karar verme süreçleri sağlayacağız. Yönetimde dönüştürücü değişimi sağlayabilen ve sürdürülebilir kalkınma için politika ahengi sağlayabilen yekpare devlet yaklaşımı yoluyla, Amaç ve hedefl er arasında birbirine bağlanmayı, birlikteliği ve alışverişi daha iyi ele almalarını sağlamak amacıyla yerel kuruluşları donatmak için çalışacağız.
5- Uygulamayı hızlandırmak için yerel düzeyde eylemin desteklenmesi: 2030 Gündemi’ni takip etmede, şehirleri, yerel makamları ve toplulukları güçlendirip desteklemeyi taahhüt etmekteyiz. Bunların, Sürdürülebilir Kalkınma Amaçlarını uygulama ve gerçekleştirme konusunda oldukça kritik bir role sahip olduklarını kabul etmekteyiz.
6- Afet riskinin azaltılması ve dayanıklılığın geliştirilmesi: Afet riskini azaltacak ve ekonomik, sosyal ve çevresel şoklara ve afetlere karşı ülkelerin, ekonomilerin ve toplumların ve de bireylerin dayanıklılığını geliştirecek politika, yatırım ve inovasyonları izlemeyi taahhüt ediyoruz.
7-Güçlüklerin uluslararası işbirliği ile çözülmesi ve küresel ortaklığın güçlendirilmesi: Birlikte çalışmak için yeni yollar bulmak ve çok tarafl ı kurumların meydana gelen hızlı değişimlere ayak uydurmasını sağlamak amacıyla çok tarafl ılık konusundaki kararlılığımızı yinelemekteyiz.
8- Sürdürülebilir kalkınma için dijital dönüşüme daha fazla odaklanarak bilim, teknoloji ve inovasyondan yararlanma: Sürdürülebilir Kalkınma Amaçlarını geliştirmeye yönelik araştırma, kapasite geliştirme girişimleri, inovasyon ve teknolojileri teşvik edecek ve sürdürülebilir kalkınmaya dönüşümün sağlanması için her türlü alanda bilimsel kanıtların kullanılmasını destekleyeceğiz.
9- Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları için veri ve istatistiklere yatırım yapılması: Ülkelerin yüksek kaliteli, zamanında, güvenilir ve ayrıştırılmamış verileri temin etmelerini ve izleme ve raporlama sistemimize Sürdürülebilir Kalkınma Amaçlarını tam anlamıyla entegre etmelerini sağlamak amacıyla Sürdürülebilir Kalkınma Amaçlarına ilişkin verilerdeki boşlukları ele almak için ulusal istatistik kapasitelerimizi güçlendirmeyi taahhüt etmekteyiz.
10- Üst düzey siyasi forumun güçlendirilmesi: Uygulamadaki boşlukları daha iyi ele almak için 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Gündemi’ni küresel düzeyde izleme ve inceleme sözü veriyoruz.
