Türkiye'nin Otomobili Girişim Grubu (TOGG) Yönetim Kurulu Başkanı Fuat Tosyalı, Anadolu Ajansı (AA) Finans Masası'nda Togg'un geride bıraktığı 7 yılı değerlendirerek yeni çıkacak T6X modeliyle ilgili ayrıntıları paylaştı.
Tosyalı, Togg'un öncelikle Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın liderliğinde hayata geçirilmiş çok özel bir proje olduğunu belirterek, "Eğer Sayın Cumhurbaşkanımız kararlı bir şekilde bu otomobil endüstrisine yerli bir marka, Türk toplumunun tamamen sahipleneceği bir vizyoner yaklaşımla böyle bir yatırım için kararlı bir şekilde bizleri motive etmeseydi bugün içinde bulunduğumuz tesisler olmayacaktı." dedi.
Türkiye Yüzyılı'nın en önemli sembollerinden biri olan, bugün endüstriyel dönüşümün de sembolü sayılabilecek Togg'un başarıyla yoluna devam ettiğini dile getiren Tosyalı, sanayiciler olarak mutlaka teknolojiyi takip ettiklerini, endüstriyel dönüşümleri de göz önünde bulundurarak devamlı yatırımları güncellediklerini ancak böyle büyük projelerde mutlaka devlet kararlılığının ve lider sahipliğinin hissedilmesi gerektiğini vurguladı.
Tosyalı, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın projenin en başından beri kararlı ve sabırlı şekilde, kendilerine de inanarak bu projeyi sahiplendiğini belirtti.
Gelinen noktada çok önemli rakamlara ulaştıklarının altını çizen Tosyalı, Togg'un 7 yıllık sürecinde artık yeni modellerin sürüme hazır hale geldiğini söyledi.
Tosyalı, Togg'un aynı zamanda Türk sanayicisinin de vizyonunu ortaya koyduğunu dile getirerek, "(Togg) Türk sanayisinin gelişmişliğini, Türk sanayi ekosisteminin de nasıl birbirini tamamlayarak bir eser ortaya koyabileceğini ortaya koyan bir proje olarak önümüzde duruyor. 7 yıl önceki kararlılığımızda, planlarımızda hiçbir değişiklik yok. Aslında 7 yıl önce ortaya koyulan vizyonun bugün ne kadar doğru olduğu ortaya çıkıyor." ifadelerini kullandı.
Togg'un kuruluş sürecine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Tosyalı, 7 yıl önce adını 'Togg' olarak koydukları akıllı cihaz için yola çıkıldığı dönemde Türkiye'de 20'den fazla markanın yıllık (elektrikli) araç satışlarının 7 binli seviyelerde bulunduğunu, buna karşın 150 bin adet elektrikli otomobil üretme hedefiyle çalışmaların sürdürüldüğünü kaydetti.
"Süreç sağlıklı bir şekilde ilerliyor"
TOGG Yönetim Kurulu Başkanı Tosyalı, bu hedefin o dönem için çok şaşırtıcı olduğunu dile getirerek, teknolojideki gelişimi, endüstriyel dönüşümü ve her şeyi gözlemlediklerini anlattı. Tosyalı, bu gözlemler ve arkalarında da kararlı duruş gördüklerinden ötürü 7 yıl önce bir yılda 20'den fazla markanın ancak 7 bin araç sattığı bir pazarda bugün sadece tek bir marka olarak ayda bu seviyelerde satış gerçekleştirmeye başladıklarını söyledi.
Togg'un ilk akıllı cihazını 2,5 yıl önce çıkardıklarını anımsatan Tosyalı, arkasından geçen yıl Togg'un fastback modeli T10F'yi piyasaya sürdüklerini, şimdi de arka arkaya diğer modellerin bu süreci takip edeceğini söyledi.
Tosyalı, "Süreç o kadar sağlıklı bir şekilde ilerliyor ki biz çok memnunuz ve hedeflerimizi de tutturarak devam ediyoruz." dedi.
Bu akıllı cihaz ekosisteminin, sadece "araç" şeklinde lanse edilmesinin haksızlık sayılabileceğine dikkati çeken Tosyalı, şunları kaydetti:
"Şimdi düşünün ki küçük bir elektrikli otomobil pazarı var ve o sadece Marmara Bölgesi'ne kümelenmiş Türkiye'deki bütün elektrikli otomobiller... Çünkü Anadolu'da yeterli bir şarj altyapısı yok. Servis altyapısı yok. Akıllı cihaza servis verecek birikim de yok. Böyle bir pazara biz dört koldan birden girdik. Bugünlere geleceğini, marketin büyüyeceğini gayet iyi biliyorduk ama bizim sadece bilmemiz yetmez. Hatırlarsanız biz ilk araç lansmanımızı yaptık ve yılın geri kalan kısmında 20 bin adet araç piyasaya vereceğimizi anons ettik ve onun için ön talep topladık. İlk defa piyasaya sürülecek bir araç test edilmemiş daha, bilinmiyor ve toplumumuz o kadar büyük bir kadirşinaslık göstererek teveccühte bulundu ve bizim 20 bin adet piyasaya süreceğimiz araca karşılık 180 bin talep aldık. Bu, dünyada neredeyse hiçbir markaya nasip olmayacak bir teveccüh. Bu, bize çok daha ağır bir sorumluluk yükledi. Çok hızlı bir şekilde şarj istasyonları sayısını ihtiyaçtan da fazla şekilde artırmaya başladık ki Anadolu'nun her köşesinde aracımızı alıp kullanan kişiler, müşteri memnuniyetini oluştursun. Bugün geldiğimiz noktada neredeyse şu an 120 bin civarında aracımız trafikte dolaşıyor ve çok ciddi bir servis altyapımız, şarj altyapımız, sadece bizim kendi şarj istasyonlarımız değil Türkiye'de birçok girişimcinin, sanayicinin kurduğu kendi şarj istasyonları hizmet veriyor. Muazzam bir ekosistem oluştu."
Fuat Tosyalı, bugün gelinen noktada 7 yıl önce düşünülen rakamların çok ötesine geçildiğini, müşteri memnuniyetinin en yüksek derecede tutulduğu, ulaşılabilir akıllı cihaz ekosistemi oluştuğunun altını çizdi.
Togg'un öncelikli misyonunun her kesimin ulaşabileceği, satın alıp rahatlıkla kullanabileceği otomobiller üretmek olduğunu belirten Tosyalı, vizyonlarının ise bunu sürdürülebilir kılmak olduğunu vurguladı. Tosyalı, bu amaç doğrultusunda yola çıktıklarında ilk araçlarının T10X olduğunu söyledi.
"Aracımız, gelecek haziranda tüketicilerimizle buluşacak"
Fuat Tosyalı, T10X'in Türk aile yapısına uygun, kapsayıcı, çok düşük işletme maliyeti bulunan ve kendi segmentinde hem en lüks hem de en ekonomik otomobil olduğunu söyleyerek, şu değerlendirmelerde bulundu:
"Böyle baktığımız zaman ürettiğimiz her otomobil direkt trafiğe çıktı. Allah'a çok şükür, şu ana kadar hiç böyle bir satış kaygımız olmadı, hemen akabinde yanına T10F'i çıkardık geçtiğimiz yıl. Bugün bakıyoruz satışlarımız neredeyse kafa kafaya. T10X ile T10F'nin bir aylık satışına rakiplerimizin toplam satışı yetişemiyor. Allah'a çok şükür, aylardır açık ara pazar liderliğindeyiz ve bunu da pekiştirerek devam ediyoruz.
Her satış, her yakaladığımız derece bize daha büyük sorumluluk yüklüyor ve planlarımızı tekrar tekrar gözden geçirip hem servis kalitemizi hem de fiyatlama mekanizmamızı tekrar gözden geçirttiriyor. Daha az gelirli vatandaşlarımızı araç sahibi yapabilme adına çok daha ekonomik yeni bir modelimizin hazırlığındayız ve bu artık doğum sürecine girdi, '9 ay 10 gününü bekliyor' desem tabiri caizse uygundur. Artık her ay bir şekle bürünüyor ve önümüzdeki haziran ayında bu aracımızı tüketicileriyle buluşturacağız. T10X ve T10F'den sonra T6X'i özellikle geliştirdik ki neredeyse şu anki cari fiyatlara göre çok çok daha hesaplı. Buna uygun kampanya süreçlerimiz de olacak."
Tosyalı, artık normal gelirli vatandaşların da bu aracı almayla ilgili sorun yaşayabileceğini düşünmediklerini belirterek, "Dünyada böyle bir aracı elde edebileceği en uygun fiyatla vatandaşımıza sunmak üzere hazırlık yaptık ve bugün bir kaba prototipini görüyorsunuz çünkü detayları takdir ederseniz ki bu aşamalarda açıklanmıyor ama aracımız gelecek haziranda tüketicilerimizle buluşacak inşallah." dedi.
"Cari fiyatların neredeyse yarı fiyatına yakın, kullanıcıya araç vermek istiyorum"
T6X modeli için daha önce gündeme gelen satış fiyatlarına yönelik Tosyalı, "Bugünkü maliyetlerimizle baktığımız zaman hedefim, hayalim bugünkü cari fiyatların neredeyse yarı fiyatına yakın, kullanıcıya araç vermek istiyorum. Bu zaten Sayın Cumhurbaşkanımızın da talimatı. Araç ulaşılabilir olacak, her vatandaşımız bu araca, bu markaya ulaşabilecek. Bizim görevimiz, sorumluluğumuz bu." diye konuştu.
Tosyalı, T6X'in fiyatının 1 milyon 300 bin lira bandında olmasına yönelik soru üzerine, aracı, her vatandaşın ulaşabileceği maliyette üretip, satmak zorunda olduklarını belirterek, "Onun için de rakamlara takılmıyorum ama ben onu bu yılın başında bir mülakatımda söylemiştim. O günden bu yana hedeflerimizde bir değişiklik yok. İnşallah önümüzdeki hazirana kadar da şartlarda majör bir değişiklik olmaz, olmayacaktır. Ulaşılabilir, en ekonomik otomobili hem de en iyi donanımla vermek üzere var gücümüzle çalışıyoruz, inşallah bu hedefimize de ulaşacağız. Çok rekabetçi bir fiyatla piyasaya süreceğiz. Önümüzdeki haziran ayında talep toplamaya başlarız. Haziran ayı sonundan itibaren de kullanıcılarımıza araçlarımızı sevk etmeye başlayacağız." ifadelerini kullandı.
Araç üretmenin büyük bir vizyon olduğuna dikkati çeken Tosyalı, "Bütün teknolojiyi tek başımıza biz oluşturmuyoruz. Türkiye'de muazzam bir teknoloji ekosistemi var. Birçok startup bize yeni bir ürün geliştirip, sunmak için yarış halindeler. Bu bir akıllı cihaz. Akıllı cihazın aklını oluşturan bütün modüller ülkemizde ardı ardına farklı firmalar, gruplar tarafından geliştiriliyor. Bunun içerisinde birkaç kişilik startuplar da var, büyük organizasyonel yapılar da var. Çok büyük bir ekosistem çalışıyor ve o ekosistemden süzülerek gelen bütün ürünler burada vücut buluyor ve kullanıcımıza ulaşıyor." değerlendirmesinde bulundu.
"Anadolu'nun bugün hemen her yerinde servislerimiz var"
TOGG Yönetim Kurulu Başkanı Tosyalı, servis tarafına büyük yatırım yaptıklarını belirterek, Türkiye'nin geniş ve büyük bir coğrafya olduğunu, ülkenin her bir köşesinden cihaza ulaşan kullanıcıların servis ihtiyacını da ortaya çıkardığını anlattı.
Böyle bir akıllı cihazın servisinin klasik araçların servislerinden farklı olduğunu söyleyen Tosyalı, şunları kaydetti:
"Başlı başına elektronik bir sistem alıyorsunuz. Aslında servis ihtiyacının hemen hemen yüzde 80'i uzaktan yazılımla şu an çözülebiliyor. Artık kullanıcılarımız da bu seviyeye geldi. Bizim de geliştirdiğimiz yeni yazılımlarla araçlarımıza uzaktan erişerek ihtiyaçlarını çok seri bir şekilde çözebiliyoruz. Bunun yanında özellikle kendini çok daha iyi hissetmek isteyen, servisi ihtiyacı olan kullanıcılarımız için de hızla servislerimizi artırıyoruz. Anadolu'nun bugün hemen her yerinde servislerimiz var. Ama dediğim gibi bugün servis ihtiyacı fiziki ihtiyaçların dışında özellikle yazılım ve işletimsel ihtiyaçlar konusunda uzaktan erişimle ihtiyaçları çok rahatlıkla çözebiliyoruz."
"Kullanıcı memnuniyetimizi en üst seviyede tutuyoruz"
Fuat Tosyalı, kullanıcıların geri bildirimlerine ilişkin, "Yüz binden fazla aracınız trafikte ise buradan muazzam bir veri akışı oluyor. Kullanıcı tercihleri, refleksleri ve ihtiyaçları bizim yeni yatırımlarımızı, modellerimizi oluşturmamızda çok büyük bir veri tabanı oluşturuyor. Önümüzdeki dönemde özellikle otomobildeki endüstriyel dönüşümün de öncülerinden olacağız ki şu an bu konuda zaten iddialıyız. Yüz binler, milyonlarla ifade edilen üretim rakamlarımız yok ama ürettiğimizi de çok iyi üretiyoruz ve kullanıcı memnuniyetimizi de en üst seviyede tutuyoruz." diye konuştu.
Cihazlar piyasaya ilk çıktığında internet aracılığıyla direkt merkezden satışa başladıklarını ve bunun başarılı bir şekilde devam ettiğini anımsatan Tosyalı, şu ifadeleri kullandı:
"Şu an kullanıcılarımızın çoğu bunu tercih ediyor, ekrandan gayet iyi dizayn ediyor. Hem kolay hem pratik güzel bir yöntem ama toplumumuzun bir kesimi var ki o da biraz daha gelenekçi, dokunmak, karşılıklı konuşmak, duymak istiyor. Bizim de arzumuz her kesime ulaşmak. Toplumun bir otomobiliysek biz, onun için her modeli de çıkaracağız. Her kesime uygun modellerimiz de olacak ama herkesin de ulaşabileceği alanlarımızın da olması lazım. Bazı kullanıcılarımız bir görüp dokunmak, orada fiziki de olsa bir servis olduğunu bilmek istiyor.
Aslında ihtiyacının uzaktan erişimle de olsa çözüleceğinden emin, onu biliyor. Ama 'ihtiyaç duyarsam orada bir servis, bir adres var mı'... Biz tabii ki bu adresleri de hızlı bir şekilde oluşturuyoruz ama bu adresler oluşturmaktan çok buradaki teknisyenlerimiz de özel yetişiyor. İçten yanmalı otomobillerle bunlar bambaşka, bir akıllı cihaz veriyoruz. Doğal olarak böyle bir cihaza servis verecek elemanlar da özel yetiştiriliyor. Hızla bu eğitimlerimizi tamamlayıp, yeni teknisyen arkadaşlarımızı sahaya sürüyoruz ve bu konudaki beklentiyi de çok rahatlıkla karşılıyoruz."
"Önceki kapasitemizden kısmayacağız"
Tosyalı, TOGG'un yeni modellerle beraber üretim sayısının da artacağını belirterek, "Önceki kapasitemizden kısmayacağız. Bizim hedeflediğimiz ilk etapta yılda 150 bin adet araç üretimine çıkmak. Ondan sonra da 200 bini aşan yıllık araç üretim seviyesine çıkacak şekilde her sene yeni bir segmentte araç piyasaya süreceğiz." diye konuştu.
TOGG yatırımına başlandığında en baştan nihai hedeflerini belirlediklerini dile getiren Tosyalı, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın birçok platformda Türkiye'nin en ileri gelen sanayicilerine böyle bir vizyon, hedef ortaya koyarak onları yatırıma davet ettiğini anımsattı.
"Eğer sadece bir araç üreteceğiz ve şu karı elde edeceğiz diye hedefleseydik gördüğünüz ekosistemi oluşturmazdık." ifadesini kullanan Tosyalı, Türkiye'nin otomobilinin daha hemen ilk yılda, ikinci yılda kar etmesini beklemenin ya da ona kar ettirmeye çalışmanın kullanıcısına eziyet etmek olacağını söyledi.
Tosyalı, şunları kaydetti:
"Ancak gelinen noktada, aradan geçen zamanda gerçekten doğru bir yatırım yaptık ve ilk hedefimiz toplumda herkesin ulaşabileceği, ulaşanların mutlu olacağı, dünyadaki muadilleri arasında da en ileri teknolojiye sahip bir akıllı cihaz ortaya koymaktı. Bunu başardık. Şimdi diğer sürümü yüksek modellerle hem kullanıcı sayısını artırıyoruz hem araç sayımız arttıkça maliyet optimizasyonuna giriyoruz ve toplam yatırım içerisinde üretilen araç sayısına baktığınız zaman araç başına düşen yatırım maliyetimiz çok kabul edilebilir değerlere geldi. Yani takdir ederseniz ki bir bebeğiniz olmuş, hemen ilk günden 'Koş hadi, para kazan gel.' olmaz, yani ona bir emek vermeniz lazım. Bu bizim bir evladımız ve çok sağlıklı bir şekilde yürüyor. Hem yatırımcısına hem de kullanıcısına güven vererek inşallah yüzünü güldürerek devam ediyor."
"Trugo'nun yatırımları devam edecek"
TOGG'un akıllı şarj markası Trugo'ya değinen Tosyalı, "Trugo'ya yatırım yapmak gibi bir mecburiyetimiz vardı çünkü öncülük yapmamız gerekiyordu. Ürettiğimiz her aracın mutlaka şarj istasyonuyla, uygun bir şarj istasyonuyla buluşması lazımdı ve araçlarımız satıldıkça, tercih edildikçe hangi hatlarda daha fazla kullanılıyorsa Trugo olarak oralara yoğun yatırım yaptık." ifadelerini kullandı.
Tosyalı, Trugo'dan besledikleri araçlara enerjiyi daha ucuz verdiklerini, vermeye de devam ettiklerini bildirdi.
Araçlarının kendi sistemleri içerisinde çok ekonomik bir kullanım özelliğine sahip olduğunu ifade eden Tosyalı, Trugo'nun zaten açık ara pazar lideri olduğunu vurguladı.
Tosyalı, şu değerlendirmelerde bulundu:
"Ben sayılardan çok Trugo'nun bu pazardaki yeri ve aslında ortaya koyduğu vizyonun üzerinde duracağım. Çünkü Trugo ile beraber şu an 30'a yakın marka bu işe yatırım yaptı ve hakikaten artık önceden bir kullanıcı 'Acaba aracımı nerede şarj edebilirim?' kaygısındayken, bugün her yerde şarj istasyonları yeterince var. Trugo bu işte öncülük yapıyor. Trugo'nun yatırımları devam edecek. Çünkü bu işte eninde sonunda kullanıcılarımıza sürdürülebilir kaliteli hizmet vermek mecburiyetimiz var. Trugo araç şarj istasyonu işinde öncü olmaya devam edecek ama sektörde bu işe girenlere de her türlü desteğimiz sürüyor ve araçların şarj istasyonu gibi bir derdi bugün de yok, yarın da olmayacak. Çünkü devamlı trafiğe çıkan araç sayısı arttığı için şarj istasyonu konusunun araç üretiminden önde gitmesi lazım. Onda da oldukça başarılıyız."
TOGG'un dijital platformu Trumore'la beraber bir çığır açtıklarını belirten Tosyalı, ondan sonra Türkiye'ye araç satmak isteyen yabancı rakiplerinin Trumore'dan daha iyisini yapmaya çalıştığını ifade etti.
Tosyalı, sözlerini şöyle sürdürdü:
"Ama bu, yabancı bir kültüre sahip birinin size elbise biçmesine benzer. Şimdi bütün bu toplumumuzdan gelen bütün verilerle biz kendi toplumumuzun kullanabileceği alışkanlıkları göz önünde bulundurarak Trumore'u geliştirmeye devam ediyoruz. Onun için de bir araçtan çok fazlasını kullanıcımıza sunuyoruz. Onu da çok sık güncelliyoruz ve uzaktan erişimle, daha doğrusu update ediyoruz. Geliştirerek devam ediyoruz."
"Avrupa yatırımları konusunda oranın bankacılık sistemiyle görüşmeler sürüyor"
Yurt dışı yatırımlarına değinen Tosyalı, geçen sene Almanya pazarına açıldıklarını kaydetti.
Birçok ülkeden TOGG'u almak ve kendi ülkesinde satmak isteyen müracaatlar aldıklarını vurgulayan Tosyalı, "Ama Almanya'ya gitmemizin sebebi ayrı. Almanya'daki vatandaşlarımızın yoğunluğu Almanya tercihimizde öncelikli bir sebepti. Orada biz aslında tahminimizden çok daha büyük ilgi gördük. Ancak araç satışlarında özellikle Avrupa'daki bankacılık sistemi, oradaki kredilendirme sistemi Türkiye'den farklı. Biz orada onunla ilgili de oranın bankacılık sistemiyle görüşmelerimiz sürüyor." bilgisini verdi.
Yeni oluşumların yerli otomobil üreteceğine dair haberlere değinen Tosyalı, şunları söyledi:
"Ben böyle girişimlerden aslında çok mutlu oluyorum. İnşallah sadece girişim olarak kalmaz. Çünkü Türkiye'nin otomobil pazarı büyük bir pazar. Yüzlerce yıllık üreticilerin cirit attığı bir pazarda TOGG ortaya çıktı. TOGG'un karnesi ortada. Yani yeni bir marka, bir değil birkaç marka dahi çıksa bu TOGG'a rakip diye algılamak yanlış olur. Her birinin segmenti ayrı, hitap edeceği müşteri başka, kendini konumlandıracağı segment farklı. Ben bunu bir zenginlik olarak görüyorum. Hiç öyle bir duyguya kapılmadım. Keşke sayılarımız artsa ve bu ekosistem daha da büyüse, özellikle endüstriyel dönüşüm ekosistemi, otomobildeki endüstriyel dönüşüm ekosistemi daha da gelişse, ben bundan çok daha mutlu olurum."
