YENER KARADENİZ
Yurt dışından online alışverişte 30 Euro sınırının 6 Şubat itibarıyla kaldırılacağının duyurulması, e-ticarette adeta sipariş furyasına yol açtı. Özellikle Temu başta olmak üzere yabancı platformlara yönelen tüketiciler, karar yürürlüğe girmeden alışverişe yüklendi. Sadece 25 günde 34 milyon işlem yapılırken toplam hacim 41 milyar TL’ye ulaştı. Bu tutar, aynı dönemdeki online ihracatın neredeyse üç katına çıkarak dikkat çekici bir tablo ortaya koydu. Veriler, yaşanan hareketliliğin yalnızca kısa süreli bir sıçrama olmadığını gösteriyor. Bankalararası Kart Merkezi verilerine göre yerli kartlarla yurtdışından yapılan online alışveriş hacmi geçen yıl Ocak ayında 22,6 milyar TL seviyesindeyken yıl sonunda 40,3 milyar TL’ye yükseldi. İşlem adedi de 29 milyondan 35,7 milyona çıkarak güçlü bir artış kaydetti.
25 günde tüm zamanların rekoru
Yeni yılın ilk ayında ise ivme daha da hızlandı. Ocak ayında e-ithalat 34,4 milyon adet işlem ve 41,5 milyar TL’lik hacimle tarihi zirveye ulaştı. Üstelik bu rakamlar bir aydan kısa bir döneme ait. Temu, 6 Şubat’ı beklemeden 25 Ocak’ta yurtdışı gönderim seçeneğini kapatarak faaliyetlerini yalnızca Türkiye’deki yerel üretici ve satıcıların ürünleriyle sınırladı. Shein ise Türkiye’ye gönderimi tamamen durdurdu. Bu adım, Temu’nun en büyük avantajı olan geniş ürün çeşitliliği ve Çin devletinin sübvansiyonlarının sağladığı düşük fiyat avantajının kaybolmasına yol açtı. Ancak 13 Şubat itibarıyla Temu, geçen yıl kurduğu WhaleCo şirketi üzerinden resmi ithalat modeliyle yurtdışı gönderim seçeneğini yeniden devreye aldı. 580 TL sınırı ile yeniden açılan yurtdışı seçeneğinde gümrük vergisi ise artık yok. Ürünler bireysel ithalat yerine ticari ithalat kapsamında Türkiye’ye giriyor; gümrük işlemleri, test ve denetim süreçlerinden geçiyor. Buna karşın, yeniden açılan yurtdışı seçeneğinde ürün sayısının çok sınırlı olması ve fiyatların Türkiye’deki ürünlere yakınsaması, platformun eski fiyat avantajını önemli ölçüde yitirdiğini gösteriyor.
Temu neden bu kadar ucuz, ülkeler neden alarma geçti?
Çin merkezli platformun küresel ölçekte bu kadar hızlı büyümesinin arkasında doğrudan üreticiden tüketiciye satış modeli, agresif sübvansiyon politikaları, ölçek ekonomisi ve düşük lojistik maliyetleri bulunuyor. Aracıları devre dışı bırakan ve başlangıçta kârlılığı ikinci plana atan bu model, fiyatları olağan piyasa seviyelerinin altına çekebiliyor. Ancak bu yapı birçok ülkede yerli üreticiler hem de tüketici sağlığı için ciddi bir tehdit oluşturuyor. Özellikle tekstil, küçük ev aletleri, aksesuar ve düşük fiyatlı tüketim ürünlerinde iç pazarda fiyat kırılmasına ve kar marjlarının daralmasına yol açıyor. Bir diğer önemli risk ise tüketici güvenliği. Geçen yıl Türkiye’de ayakkabı ve oyuncak gibi bazı kategorilerde yapılan testlerde kanserojen maddelere rastlanmış, bazı ürünlerin ülkeye girişi durdurulmuştu. Bu gelişmelerin ardından birçok ülke önlem almaya başladı. Avrupa Birliği düşük değerli gönderilere yönelik vergi muafiyetlerini gözden geçirirken, ABD sıkılaştırmayı tartışıyor. Bazı ülkeler ise gümrük denetimlerini artırıp dijital platformlara ek vergi ve kayıt zorunluluğu getirdi. Amaç net: Yerli üreticiyi korumak, vergi kaybını önlemek ve tüketici güvenliğini sağlamak…
