HAKAN GÜLDAĞ/DUBLIN
Bu yıl, 100'üncü yaşını kutlayan Sabancı Holding hedef büyüttü. Bir yatırım döneminde olduklarını belirten Holdingin CEO'su Cenk Alper, "Çok güçlü bir bilançomuz var. Rahmetli Sakıp Ağa'nın dediği gibi bilançomuz yatırıma işaret ediyor" dedi. Sabancı Holding, 2024 yılı genelinde kombine gelirlerini 1 trilyon 254 milyar TL seviyesine yükseltti. Özellikle bilançodaki banka dışı faaliyet kârlılığı ve yatırımlardaki sürekliliğe dikkat çeken CEO Cenk Alper, Sabancı’nın 2024 performansını ve gelecek dönem hedeflerini son küresel yatırımına ev sahipliği yapan İrlanda’daki Mannok tesislerinde açıkladı.
ZOR BİR YILA RAĞMEN... 2024’ün dünya ve Türkiye için son derece zorlu bir yıl olduğunu ifade eden Cenk Alper, “Özellikle yerel ölçekte, yüksek enflasyonun sonuçlarımızı etkilediği bir yılı geride bıraktık. Enflasyon-devalüasyon farkı, enerji sektöründe atılan enflasyonla mücadele adımları, bankacılık sektöründe uygulanan makro ihtiyati tedbirler, bu yılki finansal performansımızı sınırladı. Ama buna rağmen, ortaya koyduğumuz performansın önemli olduğunu düşünüyoruz. Her geçen çeyrekte koyduğumuz hedeflere bir adım daha yaklaştık. Banka dışı operasyonel kârlılık oranımız, çeyrek bazında, ilk çeyrekten bu yana artış gösterdi. Gelecek hedeflerimize kararlı şekilde ilerliyoruz” dedi.
2024’te de tüm zorluklara rağmen yatırımlarını hiç durdurmadıklarının altını çizen Cenk Alper, “Türkiye’de özellikle Enerjisa Üretim ile yenilenebilir enerji anlamında çok ciddi yatırımlar yapmaya devam ediyoruz. Dijital iş kolumuzun tohumlarını da attık. Potansiyel turcorn’lar arasında gösterilen Bulutistan’da payımızı yüzde 75’in üzerine çıkardık. Çimsa’nın Mersin’de devreye aldığı kalsiyum alüminat çimentosu (CAC) yatırımıyla, bu alanda dünyanın en büyük üç oyuncusundan biri olduk. Aksaray’da Brisa fabrikamızın kapasitesini tamamen doldurduk. Diğer yandan yurt dışında da küresel ayak izimizi genişletiyoruz. Amerika’daki enerji üretimi işimize resmen başladık. İlk santralımız devreye girdi. İkinci santralımızı da bu yıl devreye alacağız. Çimsa’nın ABD’deki ikinci üretim tesisi olacak gri çimento yatırımımıza başladık. Kordsa, 2022’de bünyesine kattığı İtalya merkezli Microtex Composites’de yeni prepreg hattı yatırımını tamamladı. Son olarak Çimsa ile İrlanda’da Mannok Holdings şirketini satın aldık” şeklinde konuştu.
BİLANÇO ‘YATIRIM YAP’ DİYOR
Tüm bu yatırımları 2024 yılında hayata geçirdiklerini söyleyen Cenk Alper şunları ekledi: “2025’in de zor bir yıl olacağını biliyoruz. Özellikle öngörülebilirliğin artması ve faaliyet ortamının iyileşmesi için, ekonomik aktiviteyi ilgilendiren her alanda normalleşme sürecinin kararlı şekilde devam ettirilmesi son derece önemli. Sabancı olarak bir yatırım döneminin içindeyiz. Bunu söyleyebilmemizi sağlayan, çok güçlü bir bilançomuz var. 2024 sonu itibarıyla net borç/FAVÖK oranımız 1,4 olarak gerçekleşti. Bu bize ciddi bir manevra kabiliyeti sağlıyor. Önemli bir nakit pozisyonuna da sahibiz. Şirketlerimizin yarattığı değerden, operasyonel nakit akışımızdan memnunuz. 2024 sonu itibarıyla, nakit pozisyonumuz 12,4 milyar TL. Sakıp Sabancı’nın dediği gibi; ‘Yatırım yap’ diyen bir bilançomuz var.”
20 MİLYAR DOLARLIK SABANCI
Sadece 2024 yılında gerçekleştirdikleri yatırım miktarının 78,3 milyar TL olduğunu vurgulayan Cenk Alper, “2024 yıl sonu itibarıyla, banka dışı yatırım harcamalarımızın toplam gelirlerimize oranını, 5 yıl önceye göre neredeyse iki kat artışla, yüzde 13,5 çıkardık. 2029 yılında ise bu oranı yüzde 15-20 aralığına çıkarmayı hedefliyoruz. 2029 yol haritamızı açıkladık. Bu kapsamda, bugün yaklaşık 10 milyar dolar seviyesinde olan Holding net aktif değerimizi 2029’a kadar yüzde 100’lük artışla 20 milyar dolar seviyesine çıkartmak istiyoruz. Diğer yandan 2024 yılında yüzde 19,3 seviyesinde olan banka dışı yabancı para gelir oranımızı yüzde 30’un üzerine taşıyacağız. Bunu yaparken, Türkiye’de ve yurt dışında yatırımlarımıza kararlılıkla devam edeceğiz. Bu artış, yatırım hızımızı artırma konusundaki kararlılığımızın çok net bir göstergesi” dedi.
■ Türkiye’de yenilenebilir enerji yatırımlarımıza kararlılıkla devam ediyoruz
Yurtdışındaki büyüme adımlarının yanında Türkiye’de de yatırımlarına kararlılıkla devam ettiklerinin altını çizen Cenk Alper, “Geçtiğimiz haftalarda Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından 1.200 MW kapasite hakkı için düzenlenen YEKA RES-2024 yarışmalarında, Enerjisa Üretim iki ayrı bölgede toplamda 750 MW ile en fazla kapasite hakkı elde eden yatırımcı oldu. Yenilenebilir enerji yatırımlarımız, sürdürülebilirlik hedeflerimizin en büyük destekçilerinden. Bir yandan kurulu gücümüzü artırmayı hedeflerken, bir yandan da var olan projelerimizde saha çalışmalarına devam ediyoruz. Önümüzdeki 3 yılda, Türkiye’de her hafta 3 rüzgar gülü dikeceğiz. Diğer yandan, 2024 yılında, Avrupa’nın en büyük kara tipi rüzgâr enerjisi projelerinden olan 1.000 MW’lık YEKA RES-2’de saha ilerlemelerinde ciddi ilerleme kaydettik. Aynı dönemde Enerjisa Üretim, 1.000 MW’lık YEKA-2 projelerimizin 750 MW’lık kısmının finansmanı için 1 milyar doların üzerinde bir kredi anlaşması imzaladı. Bu aslında, Sabancı’nın üretimdeki gücünün yanı sıra ülkeye döviz kazandırma, finansman yaratma kabiliyetinin de bir göstergesi. Dünyada finansmanın kısıtlı olduğu bir dönemde bu kaynağı yaratabilmek, Sabancı’ya olan güvenin de çok önemli bir simgesi.”
■ Milyar dolarlık işler yaratma formülü: Sürdürülebilir, dijital ve ölçeklenebilir
Dünyadaki dönüşümle birlikte, “küresel şirket” kavramının da yeniden tanımladığının altını çizen Cenk Alper şu ifadeleri kullandı: “Bugün sadece ihracat yapmak, ihracat üzerinden döviz geliri elde etmek, küresel şirket unvanını hak etmek için yeterli değil. Küresel şirket olabilmenin yolu, farklı coğrafyalarda müşteriye ve endüstrilere yakın olmaktan geçiyor. Bununla birlikte, sadece ürettiğiniz ürün değil, bunu nasıl ürettiğiniz de önemli. Bunu hangi teknolojilerle üretiyorsunuz, bu teknolojiye sahip misiniz, üretimde ne kadar sorumlu davranıyorsunuz… Tüm bunlar artık yapbozun parçaları. Sadece ihracat odaklı bir bakış açısıyla 200-300 milyon dolarlık işler yaratabilirsiniz. Ama bizim hedefimiz, milyar dolarlık işler yaratmak. Bunun için dijital ve sürdürülebilirlik kadar ölçeklenebilirlik çok önemli. Türkiye dışına taşmadan, hudutsuz koşmadan bu ölçeği yakalamak mümkün değil. Çimsa bu stratejinin çok önemli bir örneğidir.”
■ ‘Teknoloji avcısı’ gibi davranıyoruz yıkıcı teknolojilerin şekillendiği ağların üyesiyiz
Sabancı’yı büyütürken, sahip oldukları portföyü de geleceğe hazırlamak istediklerini söyleyen Cenk Alper, “Bu kapsamda, gelecek 10-20 yılın işlerinin tohumlarını da bugünden atıyoruz. Bunu daha çok girişim sermayesiyle yapıyoruz. Bugüne kadar 30’a yakın şirkete doğrudan yatırım yaptık. Ayrıca 5 farklı fonun yatırımcısıyız. Her bir fonun da 10-15 şirkete ulaştığını düşünürseniz, ekosistemimiz şu anda 60’ın üstünde şirkete ulaşmış oldu. Türkiye’de Sabancı Ventures ile başladık. Sonrasında Amerika’da sadece enerji ve iklim teknolojileri için bir fon kurduk. 250 milyon dolarlık bir fon ve burada dünyanın en ileri enerji ve iklim teknolojilerine ortak oldu. Avrupa’da sürdürülebilir yapı malzemeleri konusunda çığır açıcı teknolojilere yatırım yapıyoruz. Bugüne kadar füzyon, derin jeotermal, mıknatıs teknolojileri, pil teknolojileri, yapay zekâ üzerine yatırımlar yaptık. Son olarak Sabancı Ventures üzerinden, Quera isimli şirketin yatırım turuna katıldık. Quera, dünyada kuantum bilişim alanında faaliyet gösteren en etkili şirketlerden biri. Google’ın liderliğini yaptığı yatırım turuna Sabancı Ventures aracılığıyla katıldık. Bu şirketleri yakalama işini danışmanlara verip, kendimiz Sabancı Center’da beklemiyoruz. Hep sahadayız. Teknoloji avcısı gibi hareket ediyoruz. 'Yıkıcı teknolojiler'in şekillendiği ağlara üye olduk. Özellikle ABD’de; MIT, Harvard, Rochester gibi ağlarda çok aktifiz. ABD ve Avrupa’nın yanı sıra Singapur’da ve Kanada’da da yatırım yaptık… Teknoloji neredeyse biz oradayız. Çünkü hem Türkiye'nin hem “Dünya’nın Sabancı’sıyız”.
‘Dünyanın En İyi Şirketleri’ listesinde lideriz
Sürdürülebilirlik odağında dünyada başarı kriterlerinin de yeniden tanımlandığını belirten Cenk Alper, “Eskiden yatırımcıların bizim gibi büyük gruplardan beklentileri ‘en büyük’ler arasında olmaktı. Fortune 500 listesi mesela. Tek kriter ciro… Bize neden burada değilsiniz derlerdi. Artık endeksler de dönüşmeye başladı. Time Dergisi, bu yıl ‘Dünyanın En İyi Şirketleri’ listesini yayınladı. Fortune 500’de tek kriter ciro iken, burada üçlü bir kriter seti var: Büyüme, ESG skorunuz ve çalışan memnuniyeti. Time, bunu yayımlarken, listedeki organizasyonları ‘Dünyayı değiştiren şirketler’ olarak tanımladı. Biz burada ilk 500 şirket arasındayız. Daha da önemlisi, Türkiye’de bir numaralı Topluluğuz. Diğer yandan arkadaşlarımızla birlikte şuna da baktık. Fortune 500’de yer alıp, Time’ın listesine giren sadece 125 şirket var. Yani aslında, o büyük ciroların peşinde koşan 500 şirketten sadece dörtte biri yönünü buraya çevirmiş. Bu bizim için gerçekten çok büyük bir gurur. Bugün biz de yatırımcılarımıza bunu anlatıyoruz. Yapmak istediğimizi, yönümüzü çok iyi anlıyorlar. Sabancı’nın sadece ‘konuşmayan’, aynı zamanda ‘yapan’ bir Topluluk olduğu algısı artık yatırımcı nezdinde de tamamen oturmuş durumda. Bu sadece bizim için değil, dünyaya açılan tüm Türk şirketleri için çok önemli bir gösterge” dedi.
Sabancı’nın performansı BIST30’u ikiye katladı
Sabancı’nın son 5 yılda ortaya koyduğu, yeni ekonomi odaklı stratejinin piyasa tarafından da son derece pozitif karşılandığının altını çizen Cenk Alper, “Sabancı bir yatırım holdingi. Bizim için önemli olan tüm paydaşlarımıza değer üreten bir portföy yaratmak. 2019- 2024 arası 5 yıla baktığımızda BIST30 endeksinde yaklaşık yüzde 700’lük bir artış var. Aynı dönemde Sabancı hissesi neredeyse yüzde 950 oranında değerlenmiş. Ki biz hala ciddi oranda iskontomuz olduğunu düşünüyoruz. Bununla birlikte, BIST30 2023-2024 arası 1 yılda yüzde 35 artarken, bizim hissemiz bunun neredeyse iki katı oranında yani yüzde 69 değerlenmiş. Bu bize iki şeyi gösteriyor. Bir; piyasa Sabancı’nın doğru yolda olduğuna inanıyor. İki; eskiden hem yerli hem de yabancı yatırımcı, Türkiye’ye yatırım yapmak için Sabancı’ya yatırım yapardı. Bugün ise buna ilave olarak, Sabancı’nın sürdürülebilirlik odağına, teknolojisine, dijital yol haritasına yatırım yapıyor” şeklinde konuştu.
