İstanbul Sanayi Odası’nın (İSO) Türkiye sanayisinin röntgenini çektiği “Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu” ve “Türkiye’nin En İkinci 500 Büyük Sanayi Kuruluşu” araştırması, KOBİ’lerin ihracat performansındaki çevikliği gözler önüne seriyor. Daha çok KOBİ boyutundaki işletmelerin yer aldığı İSO İkinci 500 çalışmasına göre, geçen yıl zayıflayan küresel büyüme dinamiklerine rağmen Türkiye’nin ihracatı yüzde 12,9 oranında artarak 254,2 milyar dolara yükseldi. Aynı yılda İSO İkinci 500’ün ihracatı da yüzde 19,3 artarak 16,1 milyar dolara çıktı, böylece bu tutar tarihi rekor seviye olarak ölçüldü. Yanı sıra İSO İkinci 500’ün ihracat artış hızı, hem Türkiye’nin ve hem de İSO 500’ün büyüme oranlarının üzerinde gerçekleşti.
KOBİ’ler için başarılı bir yıl oldu
Araştırmada, “Bu durum, nispeten daha küçük ve orta ölçekli kuruluşların dış pazarlara açılma başarısını göstermesi açısından oldukça önemli” ifadelerine yer verildi. Bu gelişmeler sonucunda İSO İkinci 500’ün Türkiye sanayi ihracatı içindeki payı da 2022 yılında 0,3 puan artarak yüzde 6,2’den yüzde 6,5’e yükseldi. Araştırmada, sonuçların daha iyi tahlil edilmesi açısından araştırmada geçen yılki küresel ekonomik görünüme de yer veriliyor. Buna göre, 2022 yılında küresel talep, Rusya-Ukrayna Savaşı, yüksek enflasyon ve sıkı para politikalarının etkisiyle özellikle ikinci yarıda yavaşlarken, bu bağlı olarak küresel ticarette de bir ivme kaybı gözlemlenmişti. Buna karşın, yüksek enflasyon ve savaşın etkisiyle artan emtia, girdi ve mal fiyatlan sonucu ticaret hacmi değer olarak önemli ölçüde artış gösterdi. 2022 yılındaki bu gelişmeler, Türkiye’nin ihracatını pozitif olarak etkiledi.
2022 yılında Türkiye’nin toplam ihracat artışı yüzde 12,9; sanayi ihracat artışı yüzde 13 ile birbirine oldukça yakın gerçekleşti. Aynı yılda İSO İkinci 500’ün ihracatı ise yüzde 19,3 oranında artarak 16,1 milyar dolar ile yeni zirvesine ulaştı. İSO İkinci 500’ün ihracatı, Türkiye’nin toplam ihracatı ve toplam sanayi ihracatından daha hızlı büyüdü. Geçen yıl Türkiye ihracatı, yüzde 12,9 artarak 254,2 milyar dolar olurken; İSO İlk 500’ün ihracatı ise yüzde 14,1 oranında artarak 97,9 milyar dolar olarak gerçekleşti.
Son 10 yılın en yüksek ikinci oranı
Buna bağlı olarak İSO İkinci 500’ün Türkiye toplam ihracatı içindeki payı yüzde 6,3, sanayi ihracatı içindeki pay ise yüzde 6,5’e yükseldi. Bu paylar, 2021 yılının 0,3 puan üzerinde gerçekleşti. İSO İkinci 500’ün Türkiye ihracatından aldığı payın son 10 yıllık performansına bakıldığında ise, 2013’te %6,6 olan söz konusu oranın bu tarihten itibaren yüzde 5,4’e kadar gerilediği, ardından 2020 yılı itibarıyla yeniden artışa geçtiği görülüyor. 2020’de yüzde 5,9 olan bu pay, 2021’de de yüzde 6 olarak ölçülmüştü.
18 sektörde ihracat artışı var
Peki İSO İkinci 500’de sektörlerin performansı nasıl seyretti? Araştırmaya göre, 18 sektörde ihracat artışı görülürken, 5 sektörde düşüş söz konusu… 2022 yılında İSO İkinci 500’ün sektörel ihracat performansları daha çok artış yönünde olurken, ihracatın ana sektörler itibarıyla performansları değerlendirildiğinde, imalat sanayi ihracatı yüzde 19,1 arttı. 2022 yılında madencilik ve taş ocakçılığı ihracatı artış oranı yüzde 31,2 ile daha yüksek gerçekleşti.
İmalatın performansı göz dolduruyor
2022 yılında İSO İkinci 500’ün ihracatının yüzde 98,6’sı imalat sanayi sektörlerinde faaliyet gösteren firmalar tarafından gerçekleştirildi. Bu oran 2021’de yüzde 98,7 ile oldukça yakın seyretti. Bu da bize imalat sanayi performansının ihracatta belirleyici olma özelliğini sürdürdüğünü gösteriyor. İmalat sanayinde sektörel bazda en yüksek artışlar yüzde 57,3 ile gıda ürünleri, yüzde 50,3 ile kimyasallar ve kimyasal ürünler ile yüzde 46,3 ile ana metal sanayinde gerçekleşti. İhracat artışları tekstil sanayinde yüzde 8,4; giyim sanayinde yüzde 6,8; elektrikli teçhizat imalatı sanayinde yüzde 7; motorlu kara taşıtlarında yüzde 6,7; kauçuk ve plastik ürünlerde yüzde 10,7; metal ürünlerde yüzde 4,7; makine ve ekipman sanayinde yüzde 21,9 olarak ölçüldü. Bu artışlara karşın kayıp yaşayan sektörler de oldu. Buna göre, 2022 yılında eczacılık ürünleri ihracatı yüzde 76, mineral ürünler ihracatı yüzde 47 ve mobilya ihracatı yüzde 4,6 oranında geriledi.
