YENER KARADENİZ/İSTANBUL
Yurt dışından online alışverişte uygulanan 30 euro sınırının 6 Şubat itibarıyla kaldırılacağının açıklanmasının ardından, Çin merkezli e-ticaret platformu Temu Türkiye pazarında köklü bir strateji değişikliğine gitti. Söz konusu sınır, uzun süredir bireysel tüketicilerin yurt dışından düşük bedelli ürünleri gümrüksüz veya sınırlı vergiyle satın almasına imkan tanıyordu. Düzenlemenin kaldırılmasıyla birlikte bu avantaj ortadan kalkarken, Temu da mevcut iş modelinin sürdürülebilirliğini yeniden değerlendirdi. Bu çerçevede platform, Türkiye’ye yönelik yurt dışı kaynaklı ürün satışlarını tamamen durdurdu ve faaliyetlerini yalnızca Türkiye’de faaliyet gösteren yerel üretici ve satıcıların ürünleriyle sınırladı. Bir diğer Çinli online satış platformu olan Shein ise Türkiye’deki satışları yerel politika değişiklikleri nedeni ile durdurduğunu açıkladı.
İthalat vergisi de bitti
Yeni modelle birlikte Temu üzerinden yapılan alışverişlerde daha önce tüketicilerin karşılaştığı ve yüzde 60’lara kadar ulaşabilen ithalat, gümrük ve ek vergi maliyetleri de tamamen ortadan kalktı. Ancak sektör temsilcileri, ithalat ücretlerinin sona ermesinin tek başına fiyat avantajı anlamına gelmeyebileceğine dikkat çekiyor. Zira yerli üretim, lojistik ve operasyon maliyetlerinin, Temu’nun bugüne kadar sunduğu ultra düşük fiyat politikasını sınırlayabileceği değerlendiriliyor. Türkiye’de sınır ötesi e-ticaretin regülasyonlarla daha sıkı denetlenmeye başlanması, platformun mevzuata uyumlu ve daha kontrollü bir yapı kurma ihtiyacını da beraberinde getirdi. Bu nedenle Temu’nun yerel satıcılara yönelmesi, hem düzenleyici riskleri azaltmaya hem de Türkiye pazarında kalıcı olabilmeye yönelik stratejik bir hamle olarak öne çıkıyor.
E-ithalat katlandı, e-ihracat düştü
Türkiye’de e-ticaret yoluyla yapılan ithalat, son altı yılda hem işlem adedi hem de işlem değeri açısından hızlı bir büyüme kaydetti. Buna karşılık e-ihracatta işlem değeri artmaya devam ederken, işlem sayısında son iki yılda belirgin bir gerileme yaşandı. Veriler, e-ticarette ithalatın ivme kazandığını, ihracatın ise daha yüksek tutarlı ancak daha sınırlı sayıda işlemlerle ilerlediğini ortaya koyuyor. 2020 yılında 121 milyon adet olan e-ithalat işlem sayısı, 2025 itibarıyla 372 milyon adedi aşarak yaklaşık üç katına çıktı. Aynı dönemde işlem değeri 13,5 milyar TL’den 368,4 milyar TL’ye yükseldi. Böylece e-ithalatta işlem başına ortalama değer 111 liradan 990 TL’ye çıkarak dikkat çekici bir artış gösterdi. Bu tablo, hem ürün fiyatlarındaki yükselişe hem de daha yüksek bedelli ürünlerin e-ticaret yoluyla ithal edilmeye başlandığına işaret ediyor. E-ihracatta ise farklı bir eğilim öne çıkıyor. 2020’de 13,6 milyon olan işlem adedi, 2023’te 40,2 milyonla zirve yaptıktan sonra 2025’te 30,2 milyona geriledi. Buna karşın işlem değeri 14,3 milyar TL’de 192,9 milyar liraya yükseldi. İşlem başına ortalama değer ise aynı dönemde 1.055 liradan 6.384 liraya çıktı. Uzmanlar bu durumu, e-ihracatta “daha az sayıda ama daha yüksek tutarlı satış” eğiliminin güçlenmesi olarak değerlendiriyor. E-ithalattaki hızlı artış, tüketicilerin yurt dışı e-ticaret platformlarına ilgisinin güçlü seyrini koruduğunu gösterirken, veriler önümüzdeki dönemde e-ticaret politikalarında ithalat ve ihracat dengesinin daha fazla tartışılacağına işaret ediyor.
