SELÇUK ALTUN
Türkiye’nin en önemli uzun vadeli yatırım araçlarından biri olma özelliğini koruyan Bireysel Emeklilik Sistemi (BES), 17,5 milyona yaklaşan katılımcı ve 1,5 trilyona doğru ilerleyen fon büyüklüğü ile büyümeye devam ediyor.
Emeklilik Gözetim Merkezi (EGM), 30 Nisan 2025 itibarıyla özel emeklilik sistemi verilerini açıkladı. Buna göre, ilk 4 ay sonunda BES tarafında katılımcı sayısı 9 milyon 740 bin 409 kişi olurken, devlet katkısı dahil toplam fon büyüklüğü, 1 trilyon 343 milyar TL’ye çıktı. Otomatik Katılım Sistemi’nde (OKS) ise katılımcı sayısı 7 milyon 557 bin 851 kişiye ulaştı. Buradaki fon büyüklüğü de devlet katkısı dahil 95,1 milyar TL’ye ulaştı. Böylece, sistemdeki kişi sayısı toplamda 17 milyon 298 bin 260 kişiye çıkmış oldu. Toplam fon büyüklüğü ise 1 trilyon 438 milyar TL’ye yükseldi. Sektör, 2024 yılını BES ve OKS dahil toplamda 1 trilyon 227 milyar 229 milyon lira fon büyüklüğü ve 17 milyon 101 bin 701 katılımcı ile tamamlamıştı. Böylece, ilk 4 aylık dönemde sistemdeki katılımcı sayısı 196 bin 559 (yüzde 1,14) kişi artış gösterirken, toplam fon varlığı yüzde 17 büyüme gösterdi.
Sistemdeki altın yatırımları tüm zamanların zirvesinde
Fon getirilerine baktığımızda ise, yılbaşından bu yana BES havuzundaki tüm fonların ortalama getirisi yüzde 13,2 ile yüzde 13,6’lık TÜFE’ye hemen hemen paralel seyrettiği görülüyor. BES’in uzun vadeli bir yatırım olduğu göz önüne alındığında bu dönemi geçici bir dönem olarak değerlendirmek gerektiğine işaret eden BES Uzmanı Zeynep Candan Aktaş, piyasalarda yaşanan dalgalanmalarla birlikte altın fonlarına olan ilginin arttığını belirterek şunları söyledi: “Son dönemde hisse senedi ve faiz piyasalarındaki volatilite tüm ilgiyi altın fonlarına yöneltti. Bir taraftan katılımcılar altın fonlarını tercih ederek BES’teki altın yatırımlarını büyütüyor. Bir taraftan da altının fiyatı arttığı için yatırımların değeri artıyor. Böylelikle BES havuzundaki yani tüm sistemdeki altın yatırımlarının oranı yüzde 37,14’e ulaşarak, tüm zamanların rekorunu kırıyor. Yılbaşından bu yana en çok getiren fonlar listesinde altın fonları ilk sıralarda yerlerini alıyor. Bu dönemde altın ağırlıklı yatırım fonlarının ortalama getirisi ise yüzde 35.81 oldu. Hisse senedi yatırımları tarafında ise kan kaybı devam ediyor. Hisse fonlardaki değer kayıpları katılımcıların sabrını zorluyor. Sistemin yılbaşından bu yana en çok kaybettiren fonlarında hisse senedi fonları ön plana çıkıyor.”
Fiyatı düşen fonlarda, aynı tutardaki parayla daha fazla fon payı alınabildiğini, bunun da daha fazla birikime fırsat verdiğini kaydeden Aktaş, kısa vadede oluşan zararların yatırımcıları oldukça zorladığına işaret etti. Aktaş, böylesi bir dönemde yatırımları korumak için ne yapılması gerektiğini şu şekilde aktardı: “Çeşitlendirme çok önemli. Yaşı genç veya sistemde uzun süre kalacak olan katılımcılar, portföylerini altın, döviz, hisse fonları ile çeşitlendirmeli. Mümkün olduğunca birikime devam etmek ileride işler düzeldiğinde, portföyün hızla getiri sağlamasına neden olacaktır. Emekliliği yaklaşan katılımcılar ise portföylerini korumak için kademe kademe para piyasası fonları ve temkinli değişken fonlara ağırlık verebilir.”
Yıl sonunda 2 trilyon TL’ye ulaşması bekleniyor
BES’in geldiği seviyeyi EKONOMİ için değerlendiren Türkiye Sigorta Birliği Başkanı Uğur Gülen, “Bireysel Emeklilik Sistemi ve Otomatik Katılım Sistemi, yatırımcı sayısı ve fon büyüklüğü açısından rekor seviyelere ulaşarak 2025 yılına güçlü bir başlangıç yaptı. Toplam katılımcı sayısı 17 milyonu aşarak, BES’in yaygınlaşmasında önemli bir dönüm noktasına ulaşıldı. Fon büyüklüğü 1,4 trilyon TL’yi geçti, bu da 2024 sonuna göre önemli bir artışa işaret ediyor. Otomatik Katılım Sistemi (OKS), özellikle işe yeni başlayanların sisteme dâhil olmasını sağlayarak, katılımcı tabanının genişlemesinde kritik rol oynuyor” dedi.
2025 ilk çeyreğinde sermaye piyasalarında hızlı hareketler görüldüğünü hatırlatan Gülen, BES’i uzun vadeli değerlendirmenin doğru olacağını belirterek, “Devlet katkısı (yüzde 30) BES’i cazip kılmaya devam ediyor. 2025’te enflasyonun yüksek seyretmesi, reel getiriler üzerinde baskı oluştursa da, uzun vadeli yatırımcılar için BES hâlâ önemli bir tasarruf aracı” ifadelerini kullandı.
BES ve OKS’nin büyümesinde, banka ve sigorta şirketlerinin pazarlama çabalarının etkili olduğunu kaydeden Gülen, dijital kanallar üzerinden katılımın arttığını, bunun da özellikle genç nüfusun sisteme ilgisini çektiğini vurguladı. Gülen, 2025’in ilerleyen dönemlerinde, enflasyonun kontrol altına alınması ve faiz politikalarındaki gelişmelerin BES fon getirilerini doğrudan etkileyeceğini paylaşarak, sistemin yılsonunda fon büyüklüğünde 2 trilyon TL, katılımcı sayısında da 18 milyona ulaşacağını öngördüklerini söyledi.
