VEYSEL AĞDAR
Her yıl bu dönemde gerileyen yumurta fiyatları, bu kez artış gösterdi. Sektörde “Mayıs Çukuru” olarak bilinen ve havaların ısınmasıyla birlikte talebin zayıflaması sonucu fiyatların gerilediği dönem, bu yıl tersine döndü. Türkiye’nin önemli yumurta üretim merkezlerinden Kayseri ve Afyon’da üretici fiyatlarında yukarı hareketlenme başladı. 6 Nisan ile 18 Mayıs tarihleri arasında üretici fiyatları yüzde 20 ila yüzde 40 oranlarında arttı. “Adı Mayıs Çukuru ama biz bunu Şubat’ta yaşadık” diyen sektör temsilcileri “Mayıs Çukuru” olarak adlandırılan ve Nisan sonu–Mayıs ortasında talep düşüşüyle fiyatların gerilediği dönem bu yıl takvim olarak değil, fiilen öne çekilmiş durumda. Şu an hâlâ o çukurun içindeyiz” dediler.
Zam değil zararın telafisi
Yumurta Üreticileri Merkez Birliği (YUM-BİR) Başkanı İbrahim Afyon, üretici fiyatlarındaki son artışın “zam” değil, şubattan bu yana süren zararın bir kısmını azaltma çabası olduğunu söyledi. Sektörün hâlâ “Mayıs Çukuru”nda olduğunu vurgulayan Afyon, kamuoyunda “fiyatlar yükseliyor” algısı oluştuğunu ancak üretici tarafında tablonun bunun tam tersi olduğunu kaydetti. Afyon şöyle devam etti; “Biz Mayıs Çukuru’nu 3 ay önce Şubat’ta yaşamaya başladık. Hatta çukurun çukurunu gördük. Şubatta ihracat kanalı daraldı, üretici iki seçenekle karşı karşıya kaldı. Ya ürünü çok düşük fiyata verecekti ya da çöpe dökecekti. Çöpe dökmemek için 2,25 TL’ye satış yaptı. Üretici fiyatları 5,50 TL seviyelerinden 2,50–2,80 TL bandına kadar geriledi. Şu an görülen hareket, zam değil; zarar eden üreticinin maliyetine biraz daha yaklaşma çabası. Bir yumurtanın güncel üretim maliyeti yaklaşık 4,25 TL. Son bir aydaki kıpırdanma, hâlâ maliyetin altında. Buna ‘zam’ denmesi doğru değil.”
İhracat etkisi: Çöpe gidecek ürün dışarı gitti
Üretici fiyatındaki son hareketin temel nedeninin talep artışı değil, ihracat kısıtlarının kısmen gevşetilmesi olduğunu kaydeden Afyon, “Aylık 1.000 ton seviyesine kadar düşen ihracat izni Nisan sonu itibarıyla 5.000 tona çıkarıldı. Bu da iç piyasada bayatlayacak ürünün dışarı gitmesini sağladı, sektöre ancak nefes aldırdı. Bu artış ‘5 kat arttı’ gibi algılanmamalı. Bizim normalde 10 bin ton ve üzeri ihracatımız var” dedi. Perakende fiyatların üretici fiyatlarıyla birebir ilişkilendirilmesinin de doğru olmadığını vurgulayan Afyon; son olarak yumurta ile beyaz et sektörünün sıkça karıştırıldığını belirterek, alınan bazı kararların yumurta üreticisini dolaylı etkilediğini, ancak iki sektörün dinamiklerinin tamamen farklı olduğunu sözlerine ekledi.
