Selçuk ALTUN
Depremzede sanayici, Türkiye Sigorta Birliği (TSB) yönetimine sigortacılık konusunda yaşadığı sorunları anlattı. Sorunların başında yenilemelerde yaşanan problemler, eksperlerin değerlemelerde piyasa rakamlarının çok altında kalması, eksik sigorta ve hasar ödemelerinde teklif edilen rakamın düşük bulunması konuları öne çıktı. EKONOMİ gazetesinin “Depremzede sanayici sigortasız kaldı” başlığıyla iki hafta önce duyurduğu sigortada yenileme probleminin halen devam ettiği dikkat çekti.
Türkiye Sigorta Birliği (TSB) yönetim kurulu, önceki gün TOBB Sigorta Komitesi’nin organizasyonuyla 6 Şubat’ta yaşanan depremin merkezi konumundaki Kahramanmaraş’ta sanayici ve ticaret erbabıyla buluştu. TOBB Sigortacılık Müdürü Mevlüt Söylemez’in eşlik ettiği, TSB yönetiminin genel sekreter dahil tam kadro yer aldığı buluşmaya Kahramanmaraş Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Mustafa Buluntu ile Kahramanmaraş Ticaret Borsası Başkanı Mustafa Narlı ev sahipliği yaptı. Açılış konuşmasını yapan ve sanayicinin sigortacılık anlamında yaşadığı temel problemleri dile getiren Kahramanmaraş Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Mustafa Buluntu, sanayinin ve iş dünyasının depremden ağır hasar aldığını vurgulayarak, “5 OSB dahil olmak üzere hem sanayi sitelerinde hem de küçük esnafın olduğu birçok bölgede ağır yıkımlar oldu. İşletmelerimizin yüzde 95’i hem bina hem de makine ve ekipman olarak hasar aldı. İş dünyası ve iş insanları çok sıkıntılı günler geçiriyor” dedi.
“Sigortasını dört dörtlük yapan bile hasarın yarısını alabiliyor”
Böyle zamanlar için sigorta ve sigorta şirketlerinin değerli olduğunu belirten Buluntu, yaşanan problemleri şu şekilde aktardı: “Burada da çok büyük sorunlar yaşanıyor. Birçok üyemiz yenilemelerle ilgili sıkıntılar yaşıyor. Sigorta şirketlerinin yenileme yapmak istemediğini üzülerek görüyoruz. İkinci olarak; sigorta eksperlerinin hasar tespitlerinde çıkardığı birim fiyatların piyasa ile hiç alakası yok. Özellikle deprem bölgesindeki piyasa rakamlarının çok uzağındalar. Eksperin belirlediği işçilik ile bizim bu zarar ziyanı çıkarma şansımız yok. Eksperlerin biraz daha reel şartlarda değer belirlemesi lazım. Burada malzeme değerlemelerinde ve işçilikte sıkıntı yaşıyoruz. Bugün bir amelenin günlük yevmiyesi bile bin TL olmuş, eksperin çıkardığı işçilik bunun çok uzağında.
Diğer taraftan, sigortasını dört dörtlük yapan bir sanayicinin eline hasarın ancak yüzde 50’si kadar ödeme geçiyor. Yüzde 20 deprem muafiyeti, yüzde 2 genel sigorta üzerinden muafiyet, yüzde 20 amortisman bedeli diye kesinti üzerine kesinti yapılıyor. Baktığınız zaman, gerçek zarar ziyanın çok çok altında sigorta şirketleri ile el sıkışmak zorunda kalıyoruz. Sigorta şirketlerinin bu kötü günlerde yanımızda olmasını bekliyoruz. Sıkıntımız çok büyük, ciddi manada destek olmanızı istiyoruz. Şehir çok ciddi zarar aldı. Çok büyük zorluklarla uğraşıyoruz. Hem parasal, hem de istihdamı toparlamaya çalışıyoruz, makineleri ayağa kaldırmak için çaba gösteriyoruz. Bunu yaparken sizden ciddi anlamda destek bekliyoruz.”
Benli: Poliçelerin çoğu eksik ve yanlış
Türkiye Sigorta Birliği (TSB) Başkanı Atilla Benli, sorunun temelde sigortalılık oranlarının düşük, sigorta farkındalığının ve sigortalılık alışkanlıklarının olmamasından kaynaklandığını söyledi. Sanayicinin şu an yaşadığı, sigorta sektörü ile ilgili zorluk olarak ifade edilen birçok konunun bu sebeplerden kaynaklandığını vurgulayan Benli, şöyle devam etti: “Birincisi sigortalılık oranları çok düşük; kaskoda yüzde 17, konutta yüzde 20, DASK’ta yüzde 49, sanayi sigortaları yüzde 20. En iyi ihtimalle yüzde 75’i önlem almamış. Yaptıranlara baktığımızda, poliçenin içerisinde yanlışlık var, eksik sigorta var, doğru risk analizi yapılmamış, metrekareler doğru verilmemiş. Buralardan başlayan sıkıntılar, giderek büyüyüp sonra önünü alamayacağımız, çözüm bulamayacağımız seviyeye geliyor. Yenilemelerle ilgili ise şunu söyleyebilirim. İşin doğası gereği, bizim bir risk tespiti yapmamız gerekiyor. Ne yazık ki yeterince eksperlerimiz yok ve yetmiyor. Eksperler, Hazine ve Maliye Bakanlığı’na bağlı, SEDDK’nın açtığı sınavla işe alınan ve bağımsız hareket eden kişiler. Sigorta şirketlerinin inisiyatifinde iş yapmazlar. Hakem gibi bağımsız olarak gelir tespitlerini yaparlar. Metrekare fiyatının düşük olduğu ifade edildi. Aslında bu poliçenin baştan yanlış yapıldığını gösteriyor. Eksik sigorta problemi dile getirildi, enfl asyon konusunu ona göre poliçeye ekletmeniz lazımdı. Baktınız varlıklarınızın değeri arttı, zeyil yaptırmanız gerekiyor. Stoklarınızı, yeni işleri poliçelere ekletmeniz lazım. Bu teknik bir iş ve uzmanlarla birlikte yapmanızda fayda var.”
Hasarın boyutu 3 katı olsaydı yine de altından kalkardık
Sigorta sektörünün deprem gerçekleştikten sonra ilk günden itibaren sahada olduğunu ve işleri kolaylaştırmak için çalıştığını vurgulayan TSB Başkanı Benli, hasar süreçlerini yarı yarıya azalttıklarını, ikinci, üçüncü raporları almadıklarını, bazı konularda hemen uzlaşıp ilerlediklerini söyledi.
Sigorta şirketlerinin bu güne kadar 6 milyar TL’ye kadar hasar ödediğini ve bunun toplamda DASK hariç 76 milyar TL’yi bulacağını aktaran Benli, “Geneline baktığımız zaman, bu afete en hazır sektörün sigorta olduğunu söyleyebilirim. Çünkü, bu denli beklenmeyen, böyle büyük bir hasar oluşmasına karşın sigorta şirketleri olarak aktüeryal hesaplarımızla, sigorta istatistiki hesaplarımızla bu yükü önceden görüp, buna göre bilançoları şekillendirmiş, karşılıkları ayırmış şirketleriz. Bizim reasürans anlaşmalarımız ve bilançolarımız bu depremi de öder, bundan sonraki olacak depremleri de rahat rahat öder. Hiç sıkıntımız olmaz. Dolayısıyla şu anda herhangi bir bilanço veya bir sigorta yükümlülüğünü yerine getirmek anlamında sorunumuz yok. Hasarın boyutu bunun 3 katı olsaydı yine rahatlıkla ödüyor olurduk” şeklinde konuştu.
Bunun yanı sıra, işlemlerde sayının çok büyük olması nedeniyle operasyonel bir takım sorunlar yaşandığını da dile getiren Benli, yine de sigorta hasar süreçleri açısından dünya rekoru kırdıklarını söyledi. Bu güne kadar 66 binden fazla dosya açıldığı bilgisini paylaşan Benli, “Bunun yarısı tamamlandı, haziran sonuna kadar yüzde 95’e yakın tamamlamış olacağız” dedi.
