MERVE YİĞİTCAN
Türkiye’nin en büyük tekne, tekne ekipmanları ve aksesuarları fuarı olan Bosphorus Boat Show’a sayılı günler kala sektör vergi, finansman ve marina bağlama sorunlarıyla köşeye sıkışmış durumda. Fuarın düzenleyicisi Yat ve Tekne Endüstrisi Derneği (YATED) Başkanı Murat Bekiroğlu ve yönetim kurulu üyeleri, düzenlenen bir basın toplantısıyla fuara ilişkin değerlendirmelerde bulunurken, sektördeki son durumu da paylaştılar. YATED Başkanı Murat Bekiroğlu, 2017’de ÖTV’nin kaldırılması ve KDV’nin yüzde 18’den yüzde 1’e düşürülmesiyle tekne alımlarının arttığını, o dönemde farklı meslek gruplarından insanların da, uygun finansman modelleriyle tekne sahibi olabildiklerini, bu sayede de çok sayıda yeni üreticinin sektöre giriş yaptığını hatırlattı.
Firmalar filo yenileyemiyor
Pandemiyle birlikte bu üretimin daha da hızlandığını, ihracatın da başladığını anlatan Bekiroğlu, “Ancak son dönemde finansman zorluğu, ÖTV’nin geri gelmesi ve KDV’nin yüzde 20’ye çıkması sektörü zorladı. Şu anda birçok tersanede istihdam çıkışları var. Eskiden bir üretici 50–60 bin Euro’ya tekne satabiliyorken, bugün satışlar yüzde 35–40 geriledi. Özellikle 15 metre altı teknelerde düşüş büyük. Charter sektörü de bundan etkilendi. ÖTV ve KDV artışları nedeniyle birçok firma filolarını yenileyemiyor. Eskiden ticari üretim yapanlara KDV muafiyeti tanınıyordu, artık yalnızca 24 metre üzeri teknelere veriliyor. Oysa Türkiye’deki üreticilerin büyük kısmı 24 metre altı tekneler üretiyor, dolayısıyla teşvikten yararlanamıyor” dedi.
Vergi yükünün üreticileri zor durumda bıraktığını kaydeden Bekiroğlu, “Döviz kurunun baskılanması da maliyetleri artırırken rekabet gücünü düşürdü. Eskiden kalite–fiyat avantajımız güçlüydü; artık İtalyan markalarıyla aynı seviyedeyiz. Örneğin Katar’da bir iş insanı 52 metrelik tekne için Türk üreticiye 30 milyon Euro, İtalyan markaya 34,5 milyon Euro teklif alıyor. Eskiden 10 milyon Euro fark vardı, şimdi 4 milyona düştü. İnsanlar, 4 milyon fark için neden İtalya’dan almayayım, demeye başladı” ifadelerini kullandı. Sektördeki bir diğer temel sorunun da marina kapasitesi olduğunu vurgulayan Bekiroğlu, şöyle devam etti: “Türkiye’de toplam bağlama kapasitesi 28 bin civarında. Fransa’da 250 bin, İtalya’da 160 bin, İspanya’da 130 bin. Bu fark, tekne sahiplerini Yunanistan gibi ülkelere yönlendiriyor. Bağlama fiyatları teknelerin değerinin yüzde 10’una kadar çıkabiliyor.”
■ Bosphorus Boat Show’a 40 bin ziyaretçi bekleniyor
Toplantıda Bosphorus Boat Show’u YATED ile birlikte düzenleyen ED Fuarcılık Kurucu Ortağı Dilek Soydan’ın verdiği bilgiye göre, 25 Ekim-2 Kasım 2025 tarihlerinde Ataköy Marina’da düzenlenecek etkinlikte 200’ün üzerinde firma, 500’den fazla marka, 300’den fazla tekne yer alacak. Sektöre yön veren markaları ve en son teknolojileri deniz severlerle buluşturacak fuarda, 2025 ve 2026 model tekneler, Türkiye’nin önde gelen tersanelerinin iddialı modelleri ve dünyaca ünlü yat markalarının yeni model tekneleri deniz tutkunlarının beğenisine sunulacak. 40 bin ziyaretçinin beklendiği fuar 9 gün boyunca ziyaretçi ağırlayacak.
■ “Birçok firmanın battığından haberi yok”
Toplantıda konuşan YATED Yönetim Kurulu Üyesi Bülent Cüncan, mevcut sıkıntılar nedeniyle sektördeki üreticilerin yüzde 10’unun kapandığını, neredeyse yüzde 60’ının da ‘battığından henüz haberi olmadığını’ söyleyerek sektörü bekleyen tehlikeye dikkat çekti. ÖTV ve KDV’nin yeniden düzenlenmesi gerektiğini savunan Cüncan, sektöre yönelik finansman teşviklerine de ihtiyaç olduğunu kaydetti.
