AYSEL YÜCEL
Türkiye–Suriye hattında yapılan deneme seferlerine karşın ikili taşımaların hâlâ devreye girmemesi, lojistik ve ihracat cephesinde hayal kırıklığı yarattı. Suriye’de siyasi normalleşmenin hız kazanmasıyla birlikte ticaret ve yatırım iştahı artarken, sektör temsilcileri aktarmalı geçişlerin büyümeyi frenlediğine dikkat çekiyor. Taşımacı ve ihracatçılara göre, doğrudan geçişlere izin verilmesi halinde Türkiye’nin bu pazardaki payı kısa sürede belirgin biçimde yükselebilir.
Son yıllarda Suriye’de artan siyasi istikrar ve güvenlik ortamıyla birlikte Türk araçlarının bu ülkeye gerçekleştirdiği sefer sayısı 2025 yılında yaklaşık yüzde 50 artarak 270 bine ulaştı. Ancak Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerine göre, Ocak 2026’da Türkiye’den Suriye’ye ihracat yıllık bazda yüzde 7 artarken, Türk plakalı araçlarla yapılan seferler yüzde 7 düşüşle 19,6 bine geriledi. Uzmanlar bu ayrışmayı, 10 yılı aşkın süredir uygulanan sıra dışı taşıma modeline bağlıyor.
"Sınır geçişlerindeki darboğazlar hızla giderilmeli"
Devlet kontrolünün zayıf olduğu dönemlerde ihracat, Cilvegözü Sınır Kapısı yakınlarındaki tampon bölgede yüklerin Suriyeli araçlara aktarılmasıyla gerçekleşiyor. Türk nakliyeciler burada peşin ödeme alıyor, yük sınırı geçtiği için işlem resmi ihracat olarak kayda giriyor. Ancak bu sistem hem maliyetleri artırıyor hem de kapasiteyi sınırlıyor. Rejim değişikliği sonrası ihracat hızlanırken aktarmalı geçişin büyümeyi frenlediği vurgulanıyor. Diplomatik temaslar ve yapılan deneme seferlerine rağmen ikili taşımaların başlamasına yönelik henüz somut bir adım atılmış değil.
DEİK Lojistik İş Konseyi Başkanı Fatih Şener, Suriye’nin yeniden inşa sürecinden Türkiye’nin daha fazla pay alabilmesi için sınır geçişlerindeki darboğazların hızla giderilmesi gerektiğini söyledi. Şener, ikili taşımaların başlaması ve aktarmasız sistemin devreye girmesinin Türk firmalarının sahadaki etkinliğini belirgin biçimde artıracağını kaydetti.
Uluslararası Nakliyeciler Derneği’nin (UND) değerlendirmelerinde de benzer bir tablo çiziliyor. UND’ye göre ikili ve transit taşımaların önünü açacak, aktarmasız ve öngörülebilir bir modele geçilmesi halinde ticaret hacmi yüzde 50 ile 75 arasında artabilir.
Sınırda bekleme güvenlik kaygılarını artıyor
Sektör temsilcileri geçiş ücretleri, belge uygulamaları ve konvoy sistemindeki gecikmelerin taşımacıları zorladığını ifade ediyor. Humus hattındaki uzun beklemeler güvenlik kaygılarını artırırken, sınır kapılarında 7/24 çalışacak dijital sıra sistemi, hızlı X-Ray altyapısı ve ÖTV’siz yakıt uygulaması acil başlıklar arasında sıralanıyor.
DEİK: Suriye’de ticaret yeniden hızlandı
DEİK/Türkiye–Suriye İş Konseyi Başkanı Mahsum Altunkaya, Suriye’de altyapı, üretim ve yeniden inşa faaliyetlerinin belirgin biçimde ivmelendiğini belirterek, siyasi normalleşme ve yaptırımların gevşetilmesinin iki ülke arasındaki ticarette yeni bir dönemi başlattığını söyledi.
Altunkaya, 2025’te Türkiye’nin Suriye’ye ihracatının yüzde 69,6 artışla 2,5 milyar doların üzerine çıktığını hatırlatarak, 2026’nın ilk aylarında da yükselişin sürdüğünü vurguladı. TİM verilerine göre ocak ayında ihracatın yıllık bazda yüzde 7 arttığını aktaran Altunkaya, artışın kalıcı hale gelmesi için sahadaki güvenlik ortamının belirleyici olacağını kaydetti.
Gıda, kimya, elektrik-elektronik ve mobilya sektörlerinin yanı sıra makine, tekstil ve metal sanayilerinde güçlü bir ivme oluştuğunu ifade eden Altunkaya, “Bu tablo Suriye’de yeniden yapılanmanın hızlandığını net biçimde gösteriyor” dedi. Türk yatırımcıların önümüzdeki dönemde sanayi yatırımlarıyla Suriye’ye yönelebileceğini belirten Altunkaya, güvenlik risklerinin tamamen ortadan kalkmasıyla birlikte ticaretin yatırım boyutuna taşınacağını söyledi. Gümrük kapılarının yeniden açılmasının sahada hareketlilik yarattığını da vurguladı.
Türk şirketleri yatırım için Suriye’ye yöneliyor
Türk şirketleri de sahadaki normalleşmeyle birlikte Suriye pazarına dönmeye hazırlanıyor. Kuzey Star Tersanesi, Tartus Limanı’nda 190 milyon dolarlık tersane yatırımı planlarken, Eksim Holding tarım projelerini büyütüyor. Enerji alanında Cengiz ve Kalyon grupları doğal gaz ve güneş santralleri üzerinde çalışıyor. TAV, Cengiz İnşaat ve Kalyon İnşaat Şam Havalimanı’nın yenilenmesine yönelik projelerde yer alırken, lojistik tarafında Hareket Taşımacılık ve Eyüp Lojistik de bu pazara yönelik çalışmaları hızlandırdı.
