Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, kasım ayı üretici ve market fiyatları ile girdi maliyetlerindeki değişimlere ilişkin açıklama yaptı.
Bazı marketlerde düşük kalibreli, standart dışı veya kampanya amaçlı ürünlerin daha düşük fiyatla satılmasının olağan bir durum olduğunu aktaran Bayraktar, TZOB'un paylaştığı rakamların ise tüm bölgelerdeki farklı satış kanallarından alınan fiyatların ortalamasına dayandığını ve sahadaki gerçek tabloyu yansıttığını belirtti.
Bayraktar, kasımda üretici ve market arasındaki fiyat farkının en fazla yüzde 392,86 ile mandalinada görüldüğünü kaydederek, mandalinadaki fiyat farkını yüzde 206,87 ile portakal, yüzde 203,80 ile ıspanak, yüzde 191,39 ile maydanoz ve yüzde 189,17 ile havucun takip ettiği vurguladı. Mandalinanın 4,9 kat, portakalın 3,1 kat, ıspanağın 3 kat, maydanoz, havuç ve kuru incirin 2,9 kat fazlaya satıldığına işaret eden Bayraktar, "Üreticide 6 lira 20 kuruş olan mandalina 30 lira 56 kuruşa, 16 lira 80 kuruş olan portakal 51 lira 55 kuruşa, 17 lira 53 kuruş olan ıspanak 53 lira 27 kuruşa, 5 lira 9 kuruş olan maydanoz 14 lira 82 kuruşa, 11 lira olan havuç 31 lira 81 kuruşa markette satıldı. Kasımda fiyatı en fazla artan ürün markette pırasa üreticide ise patates olurken fiyatı en fazla düşen ürün markette marul, üreticide portakal olarak kayıtlara geçti. Kasımda markette 42 ürünün 18’inde fiyat artışı, 24'ünde fiyat düşüşü oldu." ifadelerini kullandı.
Pırasanın, markette fiyatının yüzde 149,5 arttığına dikkati çeken Bayraktar, pırasadaki fiyat artışını yüzde 118,3 ile ıspanak, yüzde 71,7 ile fındık, yüzde 58,5 ile Antep fıstığının takip ettiğini bildirdi. Markette marulun fiyatının yüzde 55 düştüğünün altını çizen Bayraktar, maruldaki fiyat düşüşünü yüzde 46,6 ile portakal, yüzde 43,3 ile kuru soğanın izlediği bilgisini de paylaştı.
"Üreticide 10 üründe fiyat arttı"
Bayraktar, kasımda üreticide 34 ürünün 10'nunda fiyat artışı olduğu, 18'inde fiyat düşüşü görüldüğünü ve 6 üründe ise fiyat değişimi olmadığını kaydetti.
Üreticide en çok fiyat düşüşünün yüzde 43,1 ile portakalda görüldüğünü ve bu ürünü yüzde 38 ile mandalina, yüzde 36,5 ile karnabahar ve yüzde 30,8 ile kabağın izlediğine değinen Bayraktar, en çok fiyat artışının ise yüzde 34,9 ile patateste görüldüğünü ve patatesi yüzde 34,6 ile salatalık, yüzde 17,2 ile pırasa ve 15,8 ile kuru incir izlediğini belirtti.
Bayraktar, mandalinadaki fiyat değişimlerine işaret ederek, "Kasımda Adana'da tarım işçilerini organize eden elçi gruplarının, ücret artışı talebiyle 10 gün süreyle greve gitmesi erkenci mandalina hasadının aksamasına yol açtı. Hasadın gecikmesi nedeniyle erkenci çeşit mandalinalar, dalında kalarak raf ömrünü kaybetti. Diğer yandan, Rusya'nın bu sezon Türkiye yerine alternatif ülkelere yönelmesi, ihracatta daralmaya ve iç piyasada ürün fazlası oluşmasına neden oldu. Geçtiğimiz yıl, mandalinada yok yılı yaşanması ve çiçeklenme dönemindeki olumsuz iklim koşulları sebebiyle rekolte düşük gerçekleşmişti. Bu yıl ise hem var yılı olması, hem de yaşanan gelişmeler rekoltenin artmasına, buna bağlı olarak arz fazlasına ve fiyatların hızlı şekilde düşmesine yol açtı. Şu anda bölgede erkenci mandalina fiyatları 1-2 lira seviyelerine kadar geriledi." değerlendirmesinde bulundu.
Aylık ve yıllık girdi fiyatları
Diğer ürünlerdeki fiyat değişimleri hakkında da bilgi veren Bayraktar, şunları kaydetti:
"Mandalinadaki bu sert fiyat düşüşü, tüketici talebinin yön değiştirmesi nedeniyle portakal fiyatlarını da aşağı çekti. Karnabahar ve kabakta yaşanan arz fazlalığı ve ürüne olan talebin düşmesi fiyatların gerilemesine sebep oldu. Soğan ve patates, depoya alındı. İşçilik maliyetleri ve depo maliyetleri üzerine eklendiği için fiyatı arttı. Salatalık ve pırasada arz düştü, fiyatlar arttı. Kuru incirde yeni sezon başlamasına rağmen talebin az olmasıyla piyasa fiyatı düşük seyretti. Bu ay talepte görülen artışla, birlikte kuru incir fiyatı arttı."
Bayraktar, kasımda amonyum nitrat gübresinin yüzde 5,6, amonyum sülfat gübresi yüzde 4,2, süt yeminin yüzde 1, besi yemi yüzde 0,7 ve tarım ilacı fiyatlarının yüzde 13,6 arttığı bilgisini paylaştı.
Elektriğin yıllık olarak yüzde 12,8 yükseldiğine değinen Bayraktar, mazot fiyatlarının ise aylık yüzde 2,9, yıllık bazda ise yüzde 29,9 artış gösterdiğini ifade etti.
