MEHMET KAYA/ANKARA
Türkiye’nin savunma sanayiinde 2025 rekorunda en büyük paylardan birini silah ve mühimmat oluşturdu. Ülkelerin genel yüksek teknolojili savunma sanayii ürünlerine ihtiyaçları yanında, konvansiyonel silahlar, bunların mühimmatları ve mevcutların iyileştirilmesi, kullanımda kalabilmesi için gerekli parça ve akşamlara ihtiyaç yoğun olarak bütün ülke orduları tarafından talep edildi. Ayrıca, ABD başta olmak üzere çok sayıda ülkede, Türkiye’nin savunma alanındaki olumlu görünürlüğünün de artmasıyla, Türk üretimi silahlar hem güvenlik kuvvetleri, hem de siviller tarafından alınmaya başlandı, pazarda şans buldu. Buna bağlı olarak Türkiye’de de oluşan üretim gücünün etkisiyle son üç yılda ciddi bir sıçrama yaşandı. 2022’de bu alandaki ihracat 1 milyar 137 milyon dolar seviyesindeyken, takip eden üç yıl içinde yıllık bazda sırasıyla yüzde 50,03, yüzde 53,29 ve 2025’te bir önceki yıla göre yüzde 79,84 artış gerçekleşti. 2025’te silah ve mühimmattan oluşan toplam ihracat 4.7 milyar dolara çıktı. Bu 2022’ye kıyasla yüzde 313,6’lık bir artışa karşılık geliyor.
Türkiye savunma ve havacılık sanayii 2025’i 10 miyar 54 milyon dolar ihracatla kapattı. Bunun içinde, son yıllarda talebi artan silah, mühimmat ve bunların aksam ve parçalarından oluşan ürün grubundaki hızlı yükseliş dikkat çekti. Üstelik, bu ürünlerdeki ithalat da yüksek artış gösterdi. İhracatın son üç yıldaki artış hızı ise neredeyse “baş döndürücü” oldu.
Silah ve mühimmat ihracatında sadece güvenlik kuvvetleri değil, sivil kullanım da öne çıkıyor. Türkiye’de geçmişte av tüfekleriyle başlayan bireysel kullanım için silahlarda, son 15 yılda tabanca ve otomatik tüfeklerde, makineli tüfeklerde ciddi bir üretim kapasitesine ulaştı. Başta ABD pazarı olmak üzere bireysel silah almaya izin verilen ülkelerde birden fazla Türk markası pazar yarışı veriyor. Özellikle ABD pazarında ciddi talep de görüyor. Diğer yandan, perakende olarak nitelenebilecek bu pazardan çok daha büyük seviyede polis, asker, sahil güvenlik vb. resmi kurumların kullanımı için de ülkeler bu türden silah ithalatı yapıyor.
Mühimmat, top mermisi
Son dönemdeki sıcak çatışmalarda konvansiyonel tabanca, tüfek ve makineli tüfekler, toplar ve roket sistemi mühimmatlarının tahminlerin üstünde sayılarda kullanımı ülkeleri bu yönde stok tutmaya hatta üretim yapmaya yöneltti. Ukrayna-Rusya savaşında her iki tarafın da mühimmat sıkıntısına girdiği dönemler dahi yaşandı. Diğer sıcak çatışmalarda da top mermilerinin kritik önemi gözlendi. Türkiye’de de tarihi olarak MKEK ile bu alanda güçlü bir üretim kapasitesi bulunuyordu. Son yıllarda buna özel üreticiler de eklendi ve yüksek üretim-satış-ihracat kapasitesine ulaştı. Türkiye’nin ihracat patlaması da özel sektör üretiminin devreye girdiği 2020’li yıllarda başladı. EKONOMİ’nin verilerden derlediği sayılara göre, silah ve mühimmatlar ile patlayıcılardan oluşan ürün grubundaki ihracat, Türkiye’nin toplam savunma sanayii ihracatı içindeki payı 2025 itibariyle 46,78’lere kadar ulaştı. İhracat tarafında bu alanda siparişlerin devam ettiği biliniyor. Orta ve uzun vadede ise yine ihracat tarafında küresel gerginlik içinde ülkelerin savunma harcamalarını sürdürme, üretim yapıp-yapmama kararlarıyla doğru orantılı olarak ihracat gelişmeleri olacak. Diğer yandan, Türkiye’nin savunmada iç alımlarındaki yüksek artışın orta vadede devam edeceği varsayılıyor.
