YENER KARADENİZ/İSTANBUL
Yıllık 100 milyar Euro’nun üstünde değer ile dünyanın en büyük hazır giyim ithalatçısı olan Avrupa Birliği’nde, son yıllarda yaşanan ekonomik durgunluk ve enflasyonist baskı, söz konusu alanda önemli değişimlere yol açtı. Bölge ülkelerinin hazır giyim ve konfeksiyon ürünleri ithalatı, 2024 yılında yüzde 2’lik gibi sınırlı bir artışla 96 milyar 919 milyon Euro’ya ulaşırken, bu büyüme bölgenin en büyük tedarikçilerinden olan Türkiye’ye yansımadı. İstanbul Hazır Giyim ve Konfeksiyon İhracatçıları Birliği’nin (İHKİB) raporuna göre, Türkiye’nin AB’ye hazır giyim ihracatı bölge ithalatının artmasına rağmen 2024 yılında yüzde 6,5 oranında düşerek 10,4 milyar Euro seviyesine geriledi. Bu düşüşle birlikte Türkiye’nin AB hazır giyim pazarındaki payı yüzde 11,7’den yüzde 10,8’e indi. Yine söz konusu oran ile Türkiye geçen yıl AB’nin hazır giyim tedarikçileri arasında en fazla güç kaybeden ikinci ülke olurken son iki yıllık veriler incelendiğinde ise Türkiye ilk sıraya çıktı. Üstelik bu kayıp, Türkiye’nin bölgeye genel ihracatının arttığı dönemde gerçekleşti. Zira 2024’ün tamamında AB’nin genel ithalatı yüzde 3,4 düşüşle 2 trilyon 437 milyar Euro’ya düşerken Türkiye’den ithalat yüzde 2,6 artışla 98 milyar Euro’ya çıktı. Tüm bu gelişmeler hazır giyim sektörünün diğer sektörlere oranla rekabetçilikte çok daha fazla geriye düştüğü anlamına geliyor.
Türkiye düşüş gösteren 3 ülkeden biri
Avrupa Birliği ülkelerinin hazır giyim ve konfeksiyon ithalatı 2022’de 113 milyar Euro, 2023’te ise 96 milyar Euro seviyesinde gerçekleşmişti. Bu da AB’nin giyim ithalatının 2022 yılı verilerine göre yüzde 14,4 düştüğü, 2023 yılı verilerine kıyasla da yüzde 2 arttığı anlamına geliyor. Geçen yılın tamamında ithalatın yüzde 3,6 arttığı Çin, 28,7 milyar Euro değer ile AB’nin en büyük tedarikçisi konumunu sürdürürken, yine ihracatını yüzde 4,8 artıran Bangladeş 18,6 milyar Euro ile ikinci, Türkiye ise 10,4 milyar Euro ile üçüncü büyük tedarikçisi konumunda yer aldı. AB’ye en çok hazır giyim ve konfeksiyon ihracatı gerçekleştiren ilk on ülke içerisinde en çok artış yüzde 20,5 ile Kamboçya’dan gerçekleşti.
Yine ilk 10 içinde Türkiye dışında bölgeye ihracatı düşen diğer ülkeler yüzde 5,1 düşüş ve 2,46 milyar Euro ile Tunus ve yüzde 13,1 düşüş 2,17 milyar Euro ile de Myanmar oldu.
Kg başına fiyat 20,1 Euro’ya geriledi
Peki bölgenin en büyük 3. giyim tedarikçisi olan Türkiye’nin bölgedeki payı neden bu kadar düştü? Burada da şüphesiz yüksek maliyetler nedeni ile fiyat konusunda rekabetçiliğin kaybedilmesi öne çıkıyor. Türkiye’nin kilogram başına birim fiyatı 2024’te 20,1 Euro ile en yüksek fiyat veren ülkelerden biri oldu. Bu fiyatla Türkiye, ilk 10 tedarikçi arasında üçüncü sırada yer aldı. Ancak yüksek maliyetler, AB’nin fiyat odaklı alımlarında Türkiye’yi daha az tercih edilir hale getiriyor.
Türkiye’de artan üretim maliyetleri, enerji fiyatları ve işçilik giderleri; özellikle asgari ücretteki sert artışlar, üretici firmaların rekabet gücünü azalttı. Ayrıca düşük kur da ihracatçıların fiyat tutturmasını zorlaştırdı. Öte yandan yine Avrupa’da tüketici eğilimleri pandemi sonrası daha fazla düşük fiyatlı ve “fast fashion” ürünlere yöneldi.
Bangladeş, Kamboçya ve Pakistan gibi ülkeler bu trendden faydalandı. Türkiye’nin AB pazarı için birim fiyatı 2024 yılının Ocak-Aralık döneminde 2023 yılı aynı dönemine kıyasla yüzde 3,2 oranında düşüş gösterdi ve kilogram başına 20,1 Euro olarak gerçekleşti. Bu değerle Türkiye 2024 yılı genelinde, Avrupa Birliği’nin ilk on hazır giyim ve konfeksiyon ürünleri tedarikçisi arasında en yüksek birim fiyata sahip üçüncü ülke konumunda yer aldı.
■ TEKSTİL FİYATTAN TAVİZ VEREREK PAYINI ARTIRDI
Hazır giyimde Türkiye Avrupa Birliği’nde güç kaybederken tekstilde ise tersi bir durum gözlendi. Avrupa Birliği ülkelerinin 2024 yılı Ocak- Aralık döneminde AB dışındaki ülkelerden ithal ettiği tekstil ve hammaddeleri, bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 2,1 azalarak 18,9 milyar Euro değerinde gerçekleşti. Türkiye’den tekstil ürünleri ithalatı ise bir önceki yıla kıyasla yüzde 1 oranında artarak 3,4 milyar Euro değerinde gerçekleşti. Avrupa Birliği’nin tekstil sektöründe en çok ithalat yaptığı 10 ülke arasında Türkiye, Çin’den sonra ikinci sıradaki konumunu korudu. Euro bazında Türkiye’nin 2023 yılı genelinde yüzde 17,4 olan pazar payı, 2024 yılında yüzde 3,2 oranında artış yaşayarak yüzde 17,9 olarak gerçekleşti. Türkiye bunu yaparken fiyat konusunda taviz vermek zorunda kaldı. Türkiye tekstil ürünlerinin Avrupa Birliği pazarında birim fiyatı 2022’e göre yüzde 14,1, 2023’e göre de yüzde 9,1 oranında azalarak kilogram başına 3,9 Euro seviyesine geriledi.
