TEMEL AKBAŞ/ESKİŞEHİR
Türkiye’nin önde gelen kozmetik firmaları, dünyada albinizmin en sık görüldüğü ülkelerden biri olan Tanzanya’daki albino bireyler için harekete geçti. Kozmetik Araştırmacıları Derneği (KÜAD) öncülüğünde başlatılan “iyilik hareketi” kapsamında, hassas cilt yapısına sahip yaklaşık 10 bin albino için özel olarak formüle edilen 10 bin adet güneş kremi üretildi. Haziran ayında gerçekleştirilecek dağıtımla, bölgede deri kanseri riskine karşı hayati bir koruma sağlanması hedefleniyor.
Kozmetik Araştırmacıları Derneği (KÜAD) Yönetim Kurulu Üyesi ve Sürdürülebilirlik Komisyonu Başkanı Oktay Uysal, projenin perde arkasını anlattı. Uysal, Avrupa Birliği'nin inovasyonları yaygınlaştırmayı hedefleyen "Innowise" programı kapsamında Tanzanya'ya yönelik bir proje geliştirdiklerini belirterek, saha çalışmaları için gittiği ülkede gördüğü tablonun kendisini derinden etkilediğini söyledi.
"Onlara özel, alerjen içermeyen bir formülasyon geliştirildi"
Oradaki durumu, bölgede yıllardır faaliyet gösteren İngiltere merkezli "Standing Voice" adlı yardım kuruluşu aracılığıyla daha yakından öğrendiğini aktaran Uysal, bu temasların meyvesini verdiğini ve konuyu KÜAD Yönetim Kurulu'na taşıdığını ifade etti. Türk kozmetik firmalarının birleşerek ortak bir hibe çalışması yapması fikrinin büyük bir heyecanla karşılandığını vurgulayan Uysal, şöyle devam etti:
"KÜAD üyelerine yapılan duyuru sonrası tam bir imece usulüyle hareket edildi. Kimi kimyasal ham maddeyi, kimi ambalajı, kimi etiketi, kimi ise üretimi üstlendi. Ancak en kritik nokta, ürünün formülasyonuydu. Tanzanya'daki albino bireylerin bünyeleri ve ciltleri çok hassas olduğu için onlara özel, alerjen içermeyen çok hassas bir formülasyon geliştirilmesi gerekiyordu. Hazırlanan numuneleri Tanzanya'ya gönderdik; test edilip onaylandıktan sonra seri üretime geçtik. KÜAD Başkanı'nın Ankara'daki tesislerinde toplam 10 bin adet güneş kremi üretildi. Tanzanya'da yaklaşık 10 bin albino bireyin yaşadığı düşünülürse, her birine en az birer kutu ulaştırarak ciddi bir fark yaratmış olduk."
"Ortalama ömür 30-35 yıla kadar düşüyor"
Tanzanya'da albinizm görülme oranının dünya ortalamasının yaklaşık 15 katı olduğuna dikkat çeken Oktay Uysal, bu durumun genetik nedenlerin yanı sıra akraba evliliklerinden kaynaklandığının belirtildiğini aktardı. Bölgenin ekvator çizgisi üzerinde olması ve güneş ışınlarının dik açıyla gelmesinin, bu bireyler için kanser riskini devasa boyutlara taşıdığını ifade eden Uysal, ülkedeki trajik tabloyu şu sözlerle özetledi:
"Türkiye'deki bir albino birey ile Tanzanya'dakinin maruz kaldığı riskler arasında çok büyük bir uçurum var. Daha da vahimi, toplumdaki batıl inançlar. Bazı yerel inanışlara göre albino bireylerin vücut parçalarının şans getirdiğine inanılıyor; bu vahşi düşünce nedeniyle bugüne kadar yaklaşık 700-800 albino birey katledilmiş. Halk zaten büyük bir yoksulluk içinde; asgari ücretin 100 dolar civarında olduğu, iş imkanının kısıtlı olduğu bir ülkeden bahsediyoruz. Geçimini tarım veya balıkçılıkla sağlamak zorunda olan bu insanlar, gün boyu güneş altında çalışmak zorunda kalıyor. Tüm bu olumsuz şartlar birleşince, albino bireylerin ortalama ömrü ne yazık ki 30-35 yıla kadar düşüyor; deri kanseri nedeniyle erken yaşta hayatlarını kaybediyorlar."
"Tek motivasyonumuz saf iyilik duygusuydu"
Projenin tamamen insani duygularla, hiçbir ticari beklenti olmaksızın gerçekleştirildiğinin altını çizen Uysal, Tanzanya'nın satın alma gücü düşük olduğu için ticari anlamda cazip bir pazar olmadığını söyledi. Uysal, "Bizim buradaki tek motivasyonumuz, insanımızın yardımseverliği ve saf iyilik duygusuydu. Ham maddeleri toplamak ve maliyeti göğüslemek kolay olmadı ancak sonunda ürünleri ulaştırmayı başardık. Haziran ayındaki Dünya Albinizm Günü'nde ürünlerin dağıtımının tamamlanmasını hedefliyoruz." dedi.
Güneş kremi ilaç statüsüne alınsın
Proje sürecinde Türkiye Albinizm Derneği ile de iletişime geçtiklerini belirten Oktay Uysal, bu görüşmelerde Türkiye'deki albino bireylerin en büyük sorununun güneş kremlerine erişim olduğunu tespit ettiklerini söyledi. Uysal, güneş kreminin Türkiye'de "ilaç" statüsünde sayılmaması nedeniyle devlet desteğinin yetersiz kaldığını belirterek, şu çağrıda bulundu:
"Albino bireyler için güneş kremi lüks değil, hayati bir ihtiyaçtır. Mevcut sistemde devlet 250 TL'ye kadar bir destek sağlıyor ancak piyasadaki nitelikli kremlerin fiyatları bunun çok üzerinde. Eczaneye gidildiğinde bu ürünlerin tıpkı bir ilaç gibi, sigorta kapsamında ve kolayca alınabilmesi gerekiyor. Bu konuda bir farkındalık yaratmak ve Sağlık Bakanlığı ile görüşerek mevzuatta iyileştirme yapılmasını sağlamak için çalışmalarımızı sürdüreceğiz."
