YENER KARADENİZ/İSTANBUL
Türkiye Turizm Yatırımcıları Derneği (TTYD) Başkanı Oya Narin, 5. Turizm Yatırım Forumu’nun (TIF) açılışında yaptığı konuşmada, küresel turizmin pandemi sonrası kalıcı bir büyüme patikasına girdiğini belirterek, Türkiye turizminin de güçlü performansıyla bu büyümeden daha fazla pay alabilecek potansiyele sahip olduğunu söyledi. Narin, 2030’da dönüşümle 120 milyar dolara gelire ulaşılabileceğini söyledi.
Türkiye’nin turizm gelirlerini artırmada yeni model önerilerini de paylaşan Narin, rezidans modelinin bu noktada önemli bir gelir kalemi olabileceğini işaret etti. TTYD tarafından bu yıl 5. düzenlenen Turizm Yatırım Forumu– TIF 2026’nın açılışında konuşan Oya Narin, küresel turizmin 2024’te 1,4 milyar, 2025’te ise 1,52 milyar varışla yeni bir zirveye ulaştığını söyledi. Narin, seyahat ve turizm sektörünün 2024 yılında küresel ekonomiye 10,9 trilyon dolar katkı sağladığını ve 357 milyon kişiye istihdam yarattığını söyledi. Narin, mevcut projeksiyonların, sektörün ekonomik katkısının 2035’te 16,5 trilyon dolara, istihdamın ise 462 milyon kişiye çıkacağına işaret ettiğini aktardı.
Gelir 10 yılda yüzde 107 arttı
Türkiye turizminin son 10 yıldaki performansına dikkat çeken Narin, 2015’te 31,5 milyar dolar olan turizm gelirinin 2025 itibarıyla 65,2 milyar dolara yükseldiğini, bunun yaklaşık yüzde 107’lik bir artış anlamına geldiğini söyledi. Aynı dönemde ziyaretçi sayısının 41,6 milyondan 63,9 milyona çıktığını belirten Narin, ziyaretçi başına ortalama gelirin ise 757 dolardan 1.020 dolara yükseldiğini kaydetti. TTYD’nin “Turizmde Dönüşüm” projesi kapsamında yapılan modellemelere de değinen Narin, doğru bir dönüşüm programıyla turizm gelirlerinin 2030 yılında 120 milyar dolara ulaşabileceğini öngördüklerini ifade etti.
2035 hedefi 108 milyon turist
Havacılıkta son yıllarda sağlanan kapasite artışının da altını çizen Narin, 2021 sonunda 558 olan uçak sayısının 2025’te 800’e, koltuk kapasitesinin ise 104 binden 157 bine çıkarak yüzde 50 arttığını belirtti. Türkiye’nin 2 milyonu aşan yatak kapasitesi ve yıl geneline yayılan güçlü iç turizminin sektöre dayanıklılık kazandırdığını ifade etti. Mevcut trendler ve güçlü iç talep doğrultusunda 2026’dan itibaren ziyaretçi sayısında yıllık ortalama yüzde 6’lık bir artış yakalanması halinde, 2035’te 108 milyon ziyaretçi seviyesine ulaşılabileceğini belirten Narin, bunun geçmiş performans dikkate alındığında muhafazakâr bir tahmin olduğunu söyledi. Önümüzdeki 10 yılda yurt dışından en az 850 milyon ziyaretçiyi ağırlamaya hazırlandıklarını kaydeden Narin, gelir tarafında ise yıllık 120– 130 milyar dolar seviyelerinin mümkün olduğunu ifade etti.
Akdeniz rekabeti kızışıyor
Dünya turizminde rekabetin hızlandığına da dikkat çeken Narin, “İspanya, 2025 yılını 143,9 milyon ziyaretçiyle kapattı. İspanya bu ziyaretçileri; 1,2 milyon otel yatağı, 440 bin turistik rezidans yatağı, 148 bin kırsal turizm yatağı ve 276 bin kamping yatağı ile ağırlıyor. İtalya, yabancı ziyaretçi sayısını yüzde 8,7 artırarak 104 milyona çıkardı ve stratejik bir kararla turizme daha fazla odaklanacaklarını açıkladı” dedi. Türkiye’nin de mevcut yatak kapasitesini uzun süreli konaklamaya uygun turistik rezidans konsepti ile büyük ölçekli yatırma gitmeden kişi başı gelirleri artırabileceğini anlatan Narin, “İspanya’da 440 bin turistik rezidans sayısı önemli. Bunu güney sahillerimize de taşıyabiliriz” ifadelerini kullandı. Narin, 2025’te küresel turizmin yüzde 4 büyüyerek 1,5 milyar ziyaretçiyi aştığını, bu ziyaretçilerin yarıdan fazlasının Avrupa’ya, büyük bölümünün ise Akdeniz çanağına yöneldiğini aktardı. Suudi Arabistan, Mısır, BAE ve Yunanistan gibi ülkelerin kapsamlı turizm yatırım programlarıyla öne çıktığını belirten Narin, önümüzdeki 10–15 yılda Türkiye’nin turizmin ekonomiye katkısını daha da artıracak önemli fırsatlara sahip olduğunu vurguladı.
KİŞİ BAŞI GECELİK HARCAMA 114 DOLARA YÜKSELDİ
ERSOY: 68 MİLYAR DOLAR İÇİN ÇALIŞMALARA BAŞLADIK
■ Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, TIF 26 Turizm Yatırım Forumu’nda yaptığı konuşmada Türkiye’nin turizmde yalnızca bölgesel değil küresel ölçekte güçlü bir aktör haline geldiğini vurguladı. Birleşmiş Milletler Dünya Turizm Örgütü verilerine göre Türkiye’nin turist sayısında dünyada 4’üncü sıraya yükseldiğini hatırlatan Ersoy, turizm gelirlerinde ise 2025’te 65,2 milyar dolarla Cumhuriyet tarihinin rekorunun kırıldığını açıkladı. Ziyaretçi sayısının 63,9 milyona ulaştığını, kişi başı gecelik harcamanın 114 dolara çıktığını belirten Ersoy, bu tablonun yüksek katma değerli turizm stratejisinin sonucu olduğunu vurguladı. Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı aracılığıyla yaklaşık 200 ülkede yürütülen tanıtım çalışmalarına da değinen Ersoy, Türkiye’nin dijital platformlarda dünyanın en görünür destinasyonlarından biri haline geldiğini söyledi. Michelin Rehberi’ne giren restoran sayısının 171’e, yıldızlı restoran sayısının 17’ye ulaştığını belirten Ersoy, sürdürülebilirlik kapsamında yaklaşık 18 bin konaklama tesisinin sertifikalandırıldığını ifade etti. Kültürel miras yatırımlarına da dikkat çeken Ersoy, Geleceğe Miras Projesi kapsamında 2025’te 15 binin üzerinde arkeolojik buluntu elde edildiğini, müze ve ören yerlerini 34,8 milyon kişinin ziyaret ettiğini açıkladı. Ersoy, 2026 için 68 milyar dolarlık turizm geliri hedefiyle çalışmalara başladıklarını sözlerine ekledi.
ARAN: SEKTÖR İŞLETME SERMAYESİ ALARMI VERİYOR
■ Etkinlikte konuşan İş Bankası Genel Müdürü Hakan Aran, turizm sektörünün tüm dünyada olduğu gibi Türkiye’de de öncelikli sektör haline geldiğini belirterek, “Özel sektörün turizm sektörüne kullandırdığı her 4 TL’lik kredinin 1 TL’sini biz kullandırdık. 3 milyar dolarlık da teşvik belgeli proje var. 3 milyar dolarlık tüm yatırımı finansa edecek güçteyiz” dedi. Aran, şöyle konuştu: “Otel doluluk oranları Antalya da yüksek olabilir ama Türkiye geneli yüzde 50. O nedenle yeni otel yatırımı kadar belki daha önemlisi modernizasyona, markalaşmaya, uçtan uca müşteri deneyimine yönelik deneyimde fark yaratacak yatırımları bulmak gerekiyor. Yabancı yatırımcıları destekliyorsak Türk turizmcinin de yurtdışında yapacağı yatırımların desteklenmesi önemli bir vazifemiz. Bu oyunu küresel oynuyorsak pazarı Türkiye ile sınırlı görmemiz gerekiyor.” Sektörün sorunlarına da değinen Aran, “İçinden geçtiğimiz yüksek enflasyonist ortamda uygulanan sıkı para politikası turizm sektörünü de etkiliyor. Yüzde 50’ler mertebesinde artan maliyet yapısı, yüzde 22 seviyesinde olan kur artışı, maliyetler ile gelir arasındaki 28 puanlık makas işletme sermayesi desteği alarmı veriyor. Bu makası karşılayacak işletme sermayesi açığı var. Bunu desteklemesi konusunda elimizden geleni yapıyoruz” dedi. Aran, “İş gücünün yurtdışına gitmesini engelleyecek, tersine göçü sağlayacak projeleri desteklemeye de hazırız” diye konuştu.
AVDAGİÇ: TÜRK VATANDAŞLARININ YURTDIŞINDA HARCAMA EĞİLİMİ ARTIYOR
■ İTO Başkanı Şekib Avdagiç konuşmasında Türkiye’de en fazla turistin İstanbul’da ağırlandığını hatırlatarak, “İstanbul'un daha fazla kazanç sağlayacak bir potansiyeli de var. Son 7 yılda kongre turizminde ilk 20’ye girdi. Bu yıl bu sıralama daha da iyi noktaya gelecek. Önümüzdeki dönemlerde yeni kongreleri İstanbul’a kazandıracağız” dedi. Yaptıkları araştırmalara göre İstanbul’a gelen turistlerin otel fiyatlarından memnun olduklarını belirten Avdagiç, İstanbul’un otel gelirinin yukarı doğru çekilmesi gerektiğini vurguladı. Avdagiç, “Evet otel sayısı, oda sayısı artmalı ama gelen turistlerin buralara daha fazla para ödeyecekleri konseptleri oluşturmamız lazım. Oda başı geliri yukarı çekecek politikaları önceliklendirmeliyiz” ifadelerini kullandı. İFM yanında yeni bir yatırıma başladıkları bilgisini veren Avdagiç, “ 40 bin metrekare inşaat başladık. Burada bir kat 20 bin metrekare kolonsuz 10 bin kişilik kongre yapılacak alan da oluşturuyoruz. İki sene içinde tamamlanacak, hizmete sunacağız” dedi. Turizm gelirinin yanı sıra giderinin de önemli oranda arttığını anlatan Avdagiç, “Türk vatandaşlarının yurtdışında harcama eğilimlerinin de arttığını görüyoruz. Gelirimiz 3,5 milyar mertebesinde artmışken vatandaşlarımızın yurtdışındaki harcama kapasitesi 2,4 milyar olduğunu görüyoruz” diye konuştu.
MANZO: SEYAHAT BİR ÜLKE OLSAYDI 3. BÜYÜK ÜLKE OLURDU
■ WWTC Başkanı Gloria Guevara Manzo, “Tüm olumsuz gelişmelere rağmen geçen yılın en iyi yıl olduğunu belirterek, “Gelecek yıl ise küresel ekonomi yüzde 3 ortalamada büyüyecek, seyahat ve turizm de yüzde 7 büyüyecek. 11,7 trilyon dolar, çok büyük bir rakam gibi geliyor. Seyahat bir ülke olsaydı, üçüncü büyük ülke olurdu dünyada. 371 milyon istihdam yaratıldı, bu da çok yüksek bir rakam” dedi. Çok az ülkede çok başarılı olarak uluslararası bir büyüme sağlandığını ve Türkiye’nin bunlardan biri olduğunu belirten Narin, şöyle devam etti: “Genellikle uluslararası harcama yurt içi harcamanın 3 katırıdır. Her 10 dolar için 1’i seyahat ve turizmden geliyor. Her 3 işten 1’i seyahat ve turizmden gelmiş” dedi. Manzo, Türkiye’de yüzde 65’ü uluslararası harcamalardan geldiğini ve yurt içi harcamaya göre uluslararası harcamanın yüksek olduğu çok az ülke olduğunu söyledi. 2019’a kıyasla sektörün yüzde 42 büyüdüğünü belirten Manzo, uluslararası gelişlerin yüzde 50’sinin Avrupa’ya gerçekleştiğini aktardı. Manzo, gelecek 10 yılın fırsat ve risklerini şöyle özetledi “2030’da her 9 işten 1’i turizmden kaynaklı olacak. Geçen 50 yılın toplamından daha fazla turist göreceğiz. Çoklu destinasyon istiyor turistler. sınırlar ve vizeler hala bir problem. Her şey özel kamu işbirliğine geliyor yatırımalar ancak bu şekilde artabilir ve potansiyel zirveye ulaşabilir” dedi.
