VEYSEL AĞDAR
Uzun süredir rekolte ve fiyat tartışmalarının yaşandığı fındıkta taban fiyat belirlendi. Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) fındıkta taban alım fiyatını açıkladı. TMO alım fiyatını geçen yıla göre yüzde 25 artırarak açıkladı. TMO, Giresun kalite fındığın kilosunu 255 liradan, levant kalite fındığı da 250 liradan alacak. TMO 50 randımanın üzerine Giresun kalite için 5.1 lira, levant kalite için ise 5 lira ilave fiyat verecek. TMO geçen yıl Giresun kalite fındığa 200 lira vermişti.
İktidar partisi dahil bölge siyasilerinin ve durmadan dile getirdiği TMO’dan 300-350 lira taban fiyat bekleyen fındık üreticisi TMO’nun alım fiyatı ile hayal kırıklığı yaşıyor. TMO’nun alım fiyatının yaptıkları masrafların bile altında kaldığını ifade eden üretici temsilcileri “TMO fındık çiftçisinin ölüm fermanını” diyerek tepkilerini dile getirdiler. Üreticiler açıklanan fiyatın Merkez Bankası’nın yılsonu yüzde 32’lik enflasyon beklentisinin bile altında olduğunu kaydettiler. Geçen yıl düşük rekolteye rağmen serbest piyasada fiyatların TMO alım fiyatının altında seyrettiğini vurgulayan üreticiler, rekolte artışının beklendiği bu yılda fiyatların daha da aşağı düşmesinden endişe ediyorlar
Karşı lobi iyi çalışmış
En sert tepki Altınordu Ziraat Odası Başkanı Atakan Akça’dan geldi. “Fındık üreticisinin ölüm fermanını imzaladınız. Sadece yazık diyebiliyorum” ifadelerini kullanan Akça, TMO'nun açıkladığı fındık alım fiyatının üretim maliyetlerini karşılamaktan uzak olduğunu belirterek, ihracat lobisinin iyi çalıştığını söyledi. Açıklanan fiyatın üreticinin beklentilerini karşılamadığını ifade eden Akça, üretim maliyetinin yaklaşık 230 lira seviyesinde olduğunu, 250 liralık alım fiyatının ise üreticinin emeğinin karşılığını vermediğini savundu. Özellikle eğimli arazilerde üretim yapan çiftçilerin daha yüksek maliyetlerle karşı karşıya olduğuna dikkat çeken Akça, belirlenen fiyatın üreticiyi ekonomik açıdan zor durumda bırakacağını öne sürdü.
Çaya yüzde 40, fındığa yüzde 25
Giresun Ziraat Odası Eski Başkanı Özer Akbaşlı da, TMO’nun üreticinin beklentilerini karşılamadığını ifade etti. Akbaşlı, son üç yılda çay alım fiyatlarına yapılan artış oranlarının fındık fiyatlarına da yansıtıldığını, bu yıl ise aynı yaklaşımın benimsenmediğini söyledi. TMO’nun bu yıl çaya yüzde 40 fazla fiyat verirken fındığa yüzde 25 verdiği hatırlatan Akbaşlı, fındık alım fiyatının enflasyonun altında kaldığını belirtti. Üretim maliyetlerinin, işçilik ücretlerinin, mazot ve gübre gibi temel girdilerin tamamının enflasyon oranında arttığını belirtn Akbaşlı, üreticinin ürününe aynı oranda değer verilmediğini dile getirdi. Bu nedenle açıklanan fiyatın kabul edilebilir olmadığını ifade eden Akbaşlı, özellikle ürününü bekletme imkânı bulunmayan üreticilerin serbest piyasada daha düşük fiyatlarla satış yapmak zorunda kalabileceğini kaydetti.
Serbest piyasa 230 lira olur
TMO'ya ürün teslim sürecinin zahmetli olduğuna dikkat çeken Akbaşlı, randevu sistemi, ürünün hazırlanması ve teslim işlemleri nedeniyle birçok üreticinin serbest piyasaya yönelmek zorunda kaldığını söyledi. Bu durumun özellikle hasat için memleketine kısa süreli gelen üreticileri olumsuz etkileyeceğini belirten Akbaşlı, serbest piyasada fiyatların TMO'nun açıkladığı seviyenin de altına gerileyebileceği 230 lira civarında oluşabileceği uyarısında bulundu. Üreticilere birlik çağrısı yapan Akbaşlı, fındığın aceleyle pazara indirilmemesi halinde tüccarın daha yüksek fiyat vermek zorunda kalacağını savundu. Geçen yıldan devreden stoklara rağmen Türkiye'nin dünya fındık üretimindeki belirleyici konumunu koruduğunu vurgulayan Akbaşlı, "Üretici ürününe sahip çıkarsa piyasa da buna göre şekillenir" görüşünü dile getirdi. Karadenizli siyasetçilerin de fiyatın yeniden değerlendirilmesi için ortak girişimde bulunması gerektiğini ifade eden Akbaşlı, TMO'nun alım fiyatının revize edilmesinin hem üretici hem de sektör açısından önemli olacağını sözlerine ekledi.
"Beklentilerin altında kalan fiyat üreticiyi memnun etmedi"
Özellikle artan üretim maliyetleri ve zirai donun etkileri nedeniyle üreticilerin daha yüksek bir fiyat beklentisi içinde olduğunu belirten Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Yönetim Kurulu Üyesi Arslan Soydan, açıklanan fiyatın birçok üretici tarafından yetersiz bulunduğunu söyledi. Bundan sonraki süreçte TMO'nun uygulayacağı alım politikasının büyük önem taşıdığını vurgulayan Soydan, TMO'nun bu sezon önceki yıllara göre daha fazla ürün alması gerektiğini, üreticilerin teslim ettiği ürünlerin geri çevrilmemesi ve ödemelerin kısa sürede yapılmasının piyasaya güven vereceğini söyledi. Serbest piyasanın da sorumluluk üstlenmesi gerektiğini belirten Soydan, TMO'nun açıkladığı fiyatın altında bir piyasa oluşmaması gerektiğini kaydetti. Üreticilere "satın" ya da "satmayın" yönünde bir çağrıda bulunmanın doğru olmayacağını ifade eden Soydan, piyasanın önümüzdeki günlerde nasıl şekilleneceğinin yakından takip edileceğini söyledi. Üreticilerden gelecek talepler doğrultusunda sürecin değerlendirileceğini belirten Soydan, amaçlarının üreticinin mağduriyet yaşamaması olduğunu sözlerine ekledi.
