YENER KARADENİZ/İSTANBUL
Türkiye’nin tekstil ve hazır giyim sektörünün kalbi olan Laleli, Merter ve Osmanbey’de yaşanan ekonomik daralma, bölgede sektörden çıkış ve kapanmaları artırdı. Rusya-Ukrayna savaşının devam etmesi, özellikle bölgenin ana pazarlarından olan Rusya çevresinde talep düşüşü, yüksek kira giderleri ve artan maliyetler sektörün dinamiklerini temelinden değiştirdi. Bu karmaşık tablo sektörün üretimden ihracata, perakendeden toptana birçok alanında kriz yarattı. Laleli Sanayici ve İş İnsanları Derneği (LASİAD) Başkanı Gıyasettin Eyyüpkoca, Laleli’nin, Merter’in ve Osmanbey’in tekstil sektöründe karşı karşıya olduğu zorlukları detaylarıyla aktardı.
Son dönemde işi bırakanlar olduğunu ve bölgede boşluklar oluştuğunu söyleyen Eyyüpkoca, “Ama bunun sebepleri ve nedenlerini de doğru masaya koymak lazım. Maliyetten kaynaklı problemlerimiz var. Ama bizim Laleli, Merter ve Osmanbey özelinde de nedenler var. Rusya Ukrayna savaşının devam etmesi örneğin... Rusya öksürdüğünde Rusya’dan kopan cumhuriyetler sıtma oluyor. Ve bu adamlarda tüketme alışkanlığı özellikle perakende tüketimi yüzde 60 düştü. Az buz değil. Lalelide yüzde 20 doluluk kaybı var. Kapanmaların oranı yüzde 20. Eskiden kapanmalardan sonra hemen yerine yenisi geliyordu. Ama şimdi önünü göremediğin için savaşı kestiremediğin için kimse gelmiyor. Orta Doğu’da sıkıntılar devam ediyor. İnsanların gergin bekleyişi var ve bu da etkiliyor bölgedeki işleri” dedi. Pandemiyle birlikte bölgede işlerin sosyal medya ile yapılmaya başladığını da hatırlatan Eyyüpkoca, şöyle devam etti: “Whatsapp ve Telegram üzerinden sipariş alıyoruz. Benim kendi firmamda da satışların neredeyse yüzde 50’si bu şekilde. Firmaların bir kısmı fiziki ortam kaybolduğu için deposundan ya da showroom’undan devam” dedi.
Göç kira artışına yol açtı
Bir diğer tekstil merkezi olan Merter’de de işler çok farklı değil. Merter Sanayici ve İş Adamları Derneği (MESİDAD) Başkanı Gürbüz Oruç, sektörde kriz yaşandığı günden bu yana Osmanbey ve Laleli’de daralma yaşandı ve bu da Merter’e göçü artırdı. Bunun bölgede kiraların artışına yol açtığını aktaran Oruç, “Son 5 aya kadar Merter’de boş dükkanımız yoktu. Ama bu daralma kendini çok hızlı ve etkili gösterince Merter’deki bazı işletmeler de bu ağır yükün altında ezildi ve yüksek kiralardan kaçarak, boşalmalara sebep oldu. Merter’in avantajı Osmanbey, Laleli, Bayrampaşa ve Zeytinburnu oraya giriyor. Çünkü burası konuttan arındırılmış ve çok ciddi ticaretin döndüğü bir bölge. Dolayısıyla maliyetleri bir yere kadar tutturabiliyorduk. Ama şu anda orada da bir sıkıntı yaşanıyor. Ama son dönem bir hareketlenme oldu” ifadelerini kullandı. Yine son dönemde Merter’de yer alan Sentez AVM ile ilgili yanlış bilgilere yönelik açıklama da yapan Gürbüz Oruç, “Sentez, yapıldığı günden bu yana hep boş bir AVM idi. Bu yeni bir durum değil. Bölgede yeni yapılan AVM’lerin hepsi dolu. Sıkıntılar yok mu elbette var. Kiralar diğer bölgelerden gelenlerin de etkisi ile yükseldi. Biz dükkan sahipleri ile oturduk konuştuk. Kirada indirim yapmaları için çalışıyoruz. Bireysel olarak yapanlar var işlerdeki düşüş nedeniyle. Toplu halde çalışma yapıp hem Merter’deki esnafın hem de bu işi yapan kişilerin örnek almasını istiyoruz. 10 bin-100 bin TL belki gücük rakamlar ama ortak hareket etme kültürü bir motivasyon sağlayacak. Kiralarımız dolar bazlı gidiyor. Dolar bazında çok artmadı ama TL bazında arttı” konuştu.
■ Bavul ticareti de düşüşte
Bölgelerdeki ticaret için bavul ticareti de önemli ipuçları veriyor. Merkez Bankası verilerine göre salgın öncesi dönemlerde aylık 500-600 milyon doları geçen işlem hacmi, şubat ayından itibaren düşüşe geçti. Şubatta 854 milyon dolara ulaşan bavul ticareti, martta 741, nisanda 420, mayısta 151, haziranda 188 ve temmuzda da 184 milyon dolara düştü.
