Selenay YAĞCI
Kahramanmaraş merkezli depremde yapılan arama kurtarma çalışmalarında ekipler, teknolojiden önemli ölçüde yararlandı. Termal kamera, çubuk kamera, ses taramak için radar, yer altı görüntüleme cihazı, drone’lar hatta NASA'nın geliştirdiği FINDER bile hayat kurtarma noktasında devredeydi. Teknolojilerin, sahadaki arama kurtarmacılar için en büyük faydalarından biri de canlıların olduğu enkazların hızlıca tespit edilerek, zaman kaybını mümkün olduğunca aza indirmesi oldu. Türkiye’ye yurtdışından arama kurtarma için gelen ekiplerin teknolojik ekipmanları da enkaz çalışmalarına eşlit etti. İspanya arama kurtarma ekibi drone kullanımı, İsrail ekibi 3D bina haritalama teknolojisi, Çin ekibi termal kamera ve ses tarama ekipmanlarıyla öne çıktı.
Jandarma yeraltı görüntüleme cihazı kullandı
Deprem sonrası arama-kurtarma çalışmalarında en çok kullanılan teknoloji termal kameralar oldu. Termal kamera, görüntüleme yöntemi olarak gözle görülmeyen ısıyı esas alan, renkler ve şekillerin belirlendiği görüntüleme sistemi. Bu cihazların çektiği fotoğrafta sıcak bölgeler açık renk, soğuk bölgeler ise koyu renkle gösteriliyor. Enkaz altında vücut ısısını tespit ederek insanların kurtarılmasını sağladı. Ancak bölgede hava sıcaklığının düşmesiyle donma tehlikesi geçiren enkaz altındaki insanlar için başka teknolojiler de devreye girdi. Gönderdiği kızılötesi ışınlarla yer altının üç boyutlu görüntüsünü ekrana yansıtan, operasyonlarda teröristlerin tünel ve sığınaktaki yerlerinin belirlenmesini sağlayan "Proton Elic Yeraltı Görüntüleme Cihazı da enkaz çalışmalarında jandarma ekiplerince kullanıldı. Cihaz operatörlerinden Jandarma Astsubay Üstçavuş Ahmet Yiğit, depremde ilk günden itibaren Osmaniye'deki bina enkazlarında canlı ve hayatını kaybeden vatandaşların yerlerinin net tespitinin yapılmasını sağladıklarını belirtti. Yiğit, cihazın manyetik ve termal özellikte iki ayrı tarama yapabildiğini, enkaz altındaki demir, beton ve insanın bulunduğu alanların net yerlerini manyetik tarama ile canlı olup olmadığının da termal tarama yöntemi ile tespit ettiğini anlattı.
NASA’nın teknolojisi, kalp atışlarını tespit etti
Termal droneların yanında RGB sensörü bulunan İHA’lar ile hasar tespitinde yardımcı oluyor. Pek çok arama kurtarma ekibinin drone teknolojisine yönelmeye başladığını belirten Drone teknolojileri platformu Dronmarket Genel Müdürü Serhan Yaldız; “Dronelar ile hasar gören bölgelerin çok kısa sürede tespit edilmesi sağlanır. Kapanmış yollar dronlarla hızlıca saptanır. Duyar duymaz elimizdeki termal kameralı tüm cihazlarımızı ekibimizle beraber bölgeye gönderdik. 250 kişilik bir grup kurarak sahadaki pilotların gerekli konumlara gitmesini sağlamaya çalıştık” dedi. NASA’nın FINDER ekipmanı, Türkiye’deki deprem enkazı altındakilerin kalp atışlarını ve solunumunu tespit etmek için kullanıldı. Mikrodalga radar teknolojisini kullanan FINDER, ölçümlerini açık bir alanda 30 metre uzaktan bile yapabiliyor. Enkaz altında baygın bir insanı bile tespit ediyor.
Haritalama teknolojisi bölgede önemli bir fayda sağladı. Uydular aracılığıyla, yardıma ihtiyacı olan bölgeler belirlenerek bölgenin ayrıntılı görüntüleri ve haritaları sağlanabiliyor. Birleşmiş Milletler (BM), uydu görüntü analizi sağlayan UNOSAT acil durum haritalama hizmetini etkinleştirdi. Ayrıca, Copernicus Acil Durum Yönetim Hizmeti (EMS) de etkinleştirilerek depremden etkilenen bölgelerde hizmete sunuldu.
Sosyal medya hayat kurtardı
Türkiye’de yaşanan Van depremi, İzmir depremi gibi afetlerden sonrasında sosyal medya teknolojisi de oldukça hayati önem taşıdığı görüldü. Kahramanmaraş depremlerinden de 10 ilde göçük altında kalan insanlar, konumlarının tespit edilebilmesi için hashtag ve mesajlar yoluyla sosyal medyadan herkese ulaşmaya çalıştı. Kahramanmaraş'ta enkaz altında kalan Harun Reşit Uçar, sosyal medya üzerinden arkadaşı Zafer Cahit Leventoğlu'ndan yardım istedi. Bölgeye giden Leventoğlu, çevredekilerin de yardımıyla yaklaşık 4 saatlik yapılan bir çalışma sonucunda Uçar'ı bulunduğu yerden çıkardı. Malatya'daki 20 yaşındaki Boran Kubat da enkaz altından yaptığı sosyal medya paylaşımını görenler tarafından kurtarıldı.
