EVRİM KÜÇÜK
Emtia piyasasında devam eden jeopolitik riskler ve para politikasına yönelik belirsizlikler tarım piyasalarında da hissediliyor. Ortadoğu’daki belirsizliğin talebi nasıl etkileyeceği merak edilirken, Rusya-Ukrayna savaşı, havaların üretime etkisi yine odakta.
Küresel piyasalarda tarım emtia grubundaki ürünler Ekim ayında karışık bir seyir izledi. Tahıllar zayıf bir performans gösterirken, kakao, kahve, şeker fiyatlarında üretime bağlı endişe nedeniyle yükseliş yaşadı. Chicago Ticaret Borsası’nda işlem gören buğday 1 Ekim-27 Ekim döneminde yüzde 0.8, mısır yüzde 0.2, soya fasulyesi ile pirinç yüzde 0.3 düşüş kaydetti. Buğday fiyatları kile başına 6 doların, mısır 5 doların altında kalmaya devam ediyor. Soya fasulyesi de 13 dolar civarında seyrediyor.
Buğdayda fiyat baskısı artabilir
Fiyatlar kısa vadede savaşların yaşandığı cephelerden gelecek haberlere duyarlı bir yol izleyebilir. Uzun vadede ise üretimdeki artış fiyatlara yön verebilir. Uluslararası Tahıl Konseyi (IGC), 2023/24 sezonuna ilişkin küresel buğday üretimine ilişkin tahminini yükseltti. Kuruluş, Avustralya’da bozulan üretim beklentilerine karşın Ukrayna, Rusya ve ABD için üretim tahminlerini iyileştirdi.
IGC, söz konusu dönemde dünya buğday mahsulünün önceki tahmin olan 783 milyon tondan 785 milyon tona çıkacağını öngördü. Ancak yine de üretimin önceki sezonun rekoru olan 803 milyon tonun oldukça altında kalması bekleniyor.
IGC, Ukrayna’nın buğday üretimini daha önce öngörülen 25.9 milyon tona kıyasla 27.4 milyon ton olarak tahmin ederken, ihracat da 12,0 milyon tondan 12.5 milyon tona revize edildi. Rusya’nın buğday mahsulü, önceki tahmin olan 87.4 milyon tondan 89 milyon tona yükseldi. Buğday ihracatı ise bir ay önceki 48.5 milyon tondan 49 milyon tona revize edildi. Diğer bölgelere bakıldığında, ABD’nin mahsul beklentisi 47.2 milyon tondan 49.3 milyon tona yükseltildi.
Küresel mısır stoku 5 yılın en yüksek seviyesine çıkabilir
Amerika Birleşik Devletleri(ABD)’ nde mısır üretimi de artıyor. Ülkedeki çiftçiler, muhtemelen ülkenin şimdiye kadarki en büyük üçüncü mahsul dönemini yaşıyor. En büyük ihracatçı Brezilya da rekor miktarda mısır yetiştirdi ve yıllardır sıkışık olan küresel mısır piyasası, pandemi öncesinden bu yana ilk kez fazla vermeye doğru bir değişimin eşiğinde. Amerika Tarım Bakanlığı(USDA), Amerika’da mısır arzının 2023/24 pazarlama yılında yüzde 55 artışla 2,11 milyar kileye çıkacağını ve bunun da küresel stoku Eylül 2024’e kadar 5 yılın en yüksek seviyesine çıkaracağını tahmin ediyor. Bu artışın zaten düşüş trendi içinde olan Chicago’daki uluslararası mısır fiyatlarını daha da baskılaması bekleniyor.
Kakao ve kahvede güçlü performans
Uluslararası piyasalarda kakao fiyatları, dünyada talebinin güçlendiğine dair işaretlerle arttı. Fildişi Sahili’nde bulunan Profesyonel Kahve ve Kakao İhracatçıları Grubu GEPEX, üçüncü çeyrekteki kakao işleme işleminin bir önceki yıla göre yüzde 7 artışla 183 bin 731 metrik ton olduğunu bildirdi. Söz konusu gelişmeler kakaoya olan talebi artırınca Inter Continental Exchange’de (ICE) fiyatlar 1 ay içinde yüzde 10 artarak ton başına 3 bin 760 dolara ulaştı. Fiyatların gücünü koruması bekleniyor.
Kahve pazarında üretim açığı bekleniyor
ABD’de faaliyet gösteren emtia borsası ICE’de işlem gören kahve de Ekim ayında yüzde 8 prim yaparak pound başına 1.60 doların üzerine çıktı. Kahve piyasasında ise yeni sezonda üretim açığı olacağına yönelik beklentiler, fiyatlarda yükselişler yaşanmasına neden oldu. Uluslararası Kahve Organizasyonu (ICO), 2022/23 sezonunda 7,3 milyon torba üretim açığı olacağını tahmin ediyor.
Şeker fiyatı 12 yılın zirvesinde
Şeker fiyatları da artan arz tehdidi nedeniyle Ekim ayında pound başına 27.5 sent ile son 12 yılın en yüksek seviyesine yükseldi. Değişken ham petrol fiyatlarının etanol talebini desteklemesinin yanında, dünyanın en büyük ikinci üreticisi ve ihracatçısı Hindistan’da kuru havaların verimi düşürmesi fiyatlara yansıyor. Hindistan hükümeti, devam eden ihracat kısıtlamalarını belirsiz bir tarihe kadar uzatacağını ve aynı zamanda bir önceki pazarlama yılındaki 6 milyon ton seviyesinden daha düşük bir kotayla karşı karşıya kalacağını duyurdu.
