Veysel AĞDAR
Fındıkta rekolte tahmininin ardından üretici, sanayici ve ihracatçının merakla beklediği taban fiyat açıklandı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan önceki gün kabine toplantısının ardından yaptığı açıklamada taban fiyatı Giresun kalite için 84 TL, Levant için 82,50 TL, Sivri fındığı ise 80 TL olarak açıkladı. Alımlarda kilogram başına 1 lira 65 kuruştan başlamak üzere prim verilecek. Tarım ve Orman Bakanlığı ayrıca üreticilere kilogram başına yaklaşık 2 lira 70 kuruş destekleme ödemesi yapacak. 21 Ağustos’tan itibaren alımlar için randevu başvurularını kabul edecek olan TMO’ya ürün verecek üreticinin eline randıman ve prim destekleri ile birlikte 90 TL geçecek. Üreticinin beklentisi ise yüzde 100 artan girdi maliyetleri karşısında taban fiyatın da aynı oranda artması ve 100-120 arasında açıklanmasıydı. Arz-talep doğrultusunda fiyatın oluşacağının altını çizen sektör temsilcileri, geçtiğimiz yıl olduğu gibi piyasada TMO’nun, büyük tonajlı alım yapan sanayicinin ve ufak tonajlı alım yapan tüccarın vereceği 3 farklı fiyat oluşabileceğine dikkat çekiyor. TMO ile serbest piyasada oluşacak fiyat farkının üretici aleyhine gelişmemesi için TMO’nun alım kriterlerini piyasa şartları gözetilerek gevşetmesi ve ihracatçının finansmana erişimin kolaylaştırılması isteniyor.
“Açıklanan fiyat girdi maliyetleri kadar”
TZOB Yönetim Kurulu Üyesi ve Perşembe Ziraat Odası Başkanı Arslan Soydan açıklanan fiyatın üretici beklentisinin altında olduğunu vurguladı. Psikolojik alt sınırın 80 lira civarında olduğunun altını çizen Arslan, “Üreticinin girdi maliyetlerine yakın bir fiyat. Burada önemli olan üretici randımanı artırarak fiyatı yukarı çekebilir. Artan randıman ve desteklerle birlikte 90 lira civarında seyreder” dedi. Rekoltede iklim şartlarından dolayı sıkıntı olduğunu vurgulayan Soydan, üreticinin mağdur edilmemesi gerektiğini belirterek şöyle devam etti, “Üreticinin ilaçlama, işçilik, gübre borcu var. Bunlara parayı vermesi için ürünü bir an önce elinden çıkarması gerek. Pazara ürünü erken sürerse piyasa fiyatı düşer. TMO’ya burada önemli bir görev düşüyor. Alımları hızlandırmalı ve artırmalı. Üretici de TMO kriterlerine göre ürününü hazır etmeli.”
“Taban fiyat geçen yılın iki katı olmalıydı”
Altınordu Ziraat Odası Başkanı Atakan Akça da, beklentilerin altında açıklanan fiyatın üreticide hayal kırıklığı yarattığına dikkat çekti. Geçen yılki taban fiyatın yüzde 100 artırılması beklentisi içinde olduklarını vurgulayan Akça, “Geçen yıl resmi rakamlara göre işçi yevmiyesi 216 TL iken bu yıl 448 TL. Mazot, gübre, ilaç ve diğer girdi fiyatları da hemen hemen yüzde 100 arttı. Açıklanan fiyat da yüzde 100 artmalıydı” diye konuştu. Serbest piyasanın tekelci alıcılara bırakılmaması için finansmana erişim sorununa çözüm bulunması gerektiğini dile getiren Akça, “Tüccar, sanayici ve alivreci krediye kolay ulaşmalı. Maliye Bakanımız devreye girmeli. Kamu bankaları uygun koşullarda sektör oyuncularına kredi desteği sağlamalı. TMO da alım kriterlerini biraz gevşetmeli” diye konuştu. Bölgede ürünün yarısının eylülde pazara sürüldüğünün altını çizen Akça, bununda arz-talep dengesini bozduğunu, fiyatın TMO’nun altında kalabileceğini, TMO fiyatı ile piyasa fiyatı arasında 10 TL’lik makas oluşabileceğini sözlerine ekledi.
TMO piyasayı dengeleyecek
TMO alımlarının piyasada istikrar getireceğini kaydeden Trabzon Ticaret Borsası (TTB) Yönetim Kurulu Başkanı Eyyüp Ergan, serbest piyasada da TMO fiyatlarına yakın alım fiyatının oluşacağını söyledi. Ergan, üreticilerin fındığı hasat ettikten sonra kurutma ve depolama işlemine hassasiyet göstermeleri gerektiğine de dikkati çekerek, rutubetten dolayı sıkıntı yaşamamak için bu konuya azami dikkat gerektiğini aktaran Ergan, “Fındığın para kazandırdığına işaret eden Ergan, “Üreticilerimiz verim ve kaliteyi yükselterek daha çok kazanabilecekler. Daha çok ve kaliteli üretim yaparsak hem üretici hem de ülkemiz kazanacaktır” ifadesini kullandı.
“Fındığa has kredi olmalı”
Gürsoy Tarımsal Ürünler Gıda San. ve Tic. AŞ. Yönetim Kurulu Başkanı Dursun Gürsoy da piyasada fiyatı TMO’nun alım politikalarının belirleyeceğini vurguladı. TMO ödemeleri ve alımları ne kadar hızlı yaparsa üreticinin TMO’yu tercih edeceğini vurgulayan Gürsoy, sanayici ve ihracatçının finansmana erişim kolaylığının da piyasada oluşacak fiyatta belirleyici olacağını ifade ederek, “Şu an bankalar özel sektöre kredi vermede seçici davranıyorlar. Kredi maliyeti yüksek, kamu ve özel bankalar devreye girmeli. Fındık sektörü için özel kredi koşulları oluşturulmalı. Aksi takdirde yerli sanayici uluslararası firmalar ile rekabet edemez. Yerli sanayici ve tüccar kredi bulamazken yabancı sermayeli firma piyasada fiyat oluşturur” dedi. Ürünün yüzde 50’sinin ilk 2 ayda piyasaya arz edildiğini belirten Gürsoy, TMO’nun hızlı alım ve erken ödeme yaparak piyasayı regüle etmesini ve üreticinin ihtiyacı kadar ürünü piyasaya arz etmesini istedi.
“Üretici ürünü kontrollü olarak arz etmeli”
Doğu Karadeniz İhracatçılar Birliği Fındık Komitesi Başkanı Sabahattin Arslantürk ise açıklanan fiyatın hem üretici hem de tüketici için makul olduğunu savundu. Sezon başı fiyat dalgalanmalarının yaşanacağını, TMO’ya bu yıl fazla ürün gitmeyeceğini söyleyen Arslantürk, “Olumsuz hava koşulları rekoltede düşüşlere neden oldu. 600 bin ton rekolte olabilir. TMO ancak Eylülde ürün alabilir sonrasında piyasa aktörleri devreye girer. Önemli olan üreticinin ürününe sahip çıkıp ürününü kontrollü arz etmeli” görüşünü dile getirdi. İstanbul Fındık Mamulleri İhracatçıları Birliği Başkanı (İFMİB) Muzaff er Taviloğlu da, açıklanan fiyatın son 6 yıldır izlenen istikrar doğrultusunda olduğunu belirterek fiyatta ürünün piyasaya arz miktarının ve tüccarın finansmana ulaşımının belirleyici olacağını söyledi. Son dönemde ihracatçıya yönelik kredilerde bir rahatlama yaşandığını vurgulayan Taviloğlu, “ancak ihracatçı olmayan sanayici ve tüccarın kredi maliyetleri hala yüksek. Ürün henüz pazara inmedi. Eylülde piyasaya arz olur. Kredi muslukları açılırsa TMO’ya ürün akışı azalır ve üzerindeki yük hafifler” dedi.
TMO, 21 Ağustos’ta randevu başvurularını başlatıyor
Fındık alımları konusunda her türlü altyapı, personel ve finansman hazırlıklarını tamamlayan TMO, alımları önceki yıllarda olduğu gibi randevu sistemiyle yapacak. Üreticilerin 21 Ağustos’tan itibaren TMO işyerleri ile kurumun internet sitesi üzerinden randevu alabileceği belirtilen TMO açıklamasında “Üreticilerimizin TMO’ya ürün teslim ederken rutubetten dolayı sıkıntı yaşamamaları için ürünlerini kurutmaya azami özen göstermeleri gerekmektedir. Kabuklu fındık alımlarıyla ilgili detaylı bilgilendirme önümüzdeki günlerde yapılacaktır. Yeni hasat sezonu ve kabuklu fındık alım fiyatları üreticilerimize hayırlı olmasını dileriz” ifadelerine yer verildi.
