Mehmet Hanifi GÜLEL
Türkiye’de hasadının ilk başladığı Çukurova ve Şanlıurfa’da hububat hasadı bu yıl iklimden dolayı önceki yıla göre yaklaşık iki hafta erken başladı. Hasadın başlamasına rağmen fiyatların açıklanmamasından dolayı serbest piyasada buğday ve arpa maliyetine alım yapılıyor. Şu an serbest piyasada kalitesine göre buğdayın kilogram fiyatı 6,5 ile 7 lira arasında alınırken, arpanın kilogram fiyatı ise 4,5 lira ile 5 lira arasında alım yapılıyor.
Önceki sezon ise fiyatlar 6 Haziran’da açıklanmıştı. Sert ekmeklik buğdaya ton başına 6 bin 50 lira ve 1000 lira prim, arpaya ise ton başına 5 bin 500 lira ve 500 lira prim ödemesi yapıldı. Ardından Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) buğday alım fiyatını ton başına 400 TL, arpada ise 200 TL artırarak güncelleme yapmıştı.
Geçen yıl küresel çapta fiyatların yüksek olması nedeniyle iç pazarda da yüksek bir fiyat açıklandığını kaydeden Adana Çiftçiler Birliği Başkanı Mutlu Doğru, şu anda buğdayın tonunun uluslararası piyasalarda 240 ila 250 dolar civarında bulunduğunu kaydetti. Dünyada pandemiden sonra emtia fiyatlarının çok yükseldiğini, şuan hem navlunun düşmesi hem de aşırı talebin normale dönmesiyle fiyat baskısının azaldığını bildiren Doğru, tarım emtiaları olan buğday, arpa ve mısırın eski fiyat değerlerine tekrara gerilediğini söyledi.
“Piyasaya ürün satanlara da pirim ödemesi yapılmalı”
Bu yıl fiyatların dünya piyasasına göre açıklanırsa geçen senenin çok altında kalacağını ifade eden Doğru, bu yıl küresel fiyatlara göre açıklanırsa 2022’nin çok altında kalacağını iletti. Çiftçinin üretim maliyetinin yüksek olduğunu ve hesaplarına göre şu anda 1 kilo buğday 7 lira 11 kuruşa mal olduğunu duyuran Doğru, “Çünkü iç pazarda üreticilerin gübre zirai ilaç ve işçilik maliyetleri hala yüksek. Diğer yandan bahar aylarında alınan yağışlarla beraber rekolte arttı ve yaklaşık 21 milyon ton buğday hasadı bekleniyor. Bu nedenle bu sezon devlet, TMO’yu da kullanarak çiftçinin kara gün dostu olacak gibi görünüyor. Kara günde dostumuz olan TMO’nun sadece kendisine ürün verenlere değil, piyasada da buğdayını satanlara bu pirimi ödemek şartıyla yüksek bir şekilde açıklaması lazım. Hem tüketiciye çok yüksek fiyatlar yansıması hem de bütün bu buğdayın alımını TMO’nun üzerinde kalmaması için destek priminin oranını yüksek açıklanması lazım” dedi.
“Emanet alımı yapan TMO avansta versin”
Şu an piyasada oluşmuş net bir fiyat olmadığını ve borsada buğday fiyatının 6,5 lira civarında bulunduğunu aktaran Doğru, bu fiyatlarla çiftçinin zarar edeceğini ve TMO’nun bir desteği olmaz ise gelecek yıl ekimden vazgeçeceğini ifade etti. Çiftçinin ekmemesi durumunda yurt dışından alım yapılacağına dikkat çeken Doğru, “Buğday stratejik bir ürün ve onun için devletin müdahalesi gerekecek bu yıl. Arpa da stratejik bir ürün ve fiyatı şu an 5 lira civarında düşük bulunuyor. Diğer yandan TMO’nun piyasaya güvence vermesi açısından emanet alımları başlattığı açıklaması olumlu bir adım. Ama bunu biraz daha yaygınlaştırıp, belli bir avans ödemesi ve aylık olarak fiyatını piyasaya göre düzenleyeceğini açıklaması piyasa için bir güvence olur. Bu gibi açıklamaları da TMO’dan bekliyoruz” şeklinde konuştu.
Çukurova’da buğdayın yüzde 20’si hasat edildi
Bu yıl hasadın biraz erken başladığını, seçime de denk gelmesi ve dünya fiyatlarının düşüş göstermesiyle fiyat açıklamada bir gecikme olduğunu ifade eden Doğru, şuan Çukurova’da da buğdayın yüzde 20’sine yakın biçildiğini belirterek, fiyat bu hafta içinde açıklanmasının iyi olacağını söyledi.
“Buğdayda kilo başına 12 lira artı 1 lira destek talep ettik”
Fiyatların daha açıklanmadığını ve dünya piyasasında buğday fiyatlarının düşüşe geçtiğini belirten Ziraat Odaları Şanlıurfa İl Koordinasyon Kurulu ve Hilvan Ziraat Odası Başkanı Hikmet İpar, iç piyasada da fiyatlar düşüş gösterdiğini aktardı. Buğday fiyatının 6 lira ile 7 lira arasında yer aldığını, arpa ise kilosu 4,5 ile 5 lira arasında değiştiğini dile getiren İpar, “Şuan piyasada oluşan fiyatlar maliyet fiyatları, bizi ise buğdayda kilo başına 12 lira artı 1 lira destek talep ettik. Bölgede arpa hasadı başladı ve fiyat da çok düşük. Bu durumda borcu olan çiftçi elindeki ürünü bu fiyatlara satmak zorunda kalacak. Hasat edilen ürünü bekletirse ambar kirası ve diğer maliyetlerle karşılaşacak. Şuan hükümetin iyi bir fiyat vermesini bekliyoruz. Diğer yandan tüccarlar bile doğru düzgün fiyat veremiyor ve almakta tereddütlü davranıyorlar. Çiftçinin tek avantajı bu yıl yağışların iyi olmasından dolayı verim yüksek bekleniyor. Rekolte iyi, bu sene çiftçinin yüzü güler diye düşünüyorduk ama fiyat düşük olursa çokta güleceği gibi durmuyor” dedi.
