MEHMET KAYA/ANKARA
Türkiye, NATO çerçevesinde, savunma harcamalarını GSYH’nin yüzde 3’üne yükseltme taahhüdünde bulunurken, daha önce nihai hedef olan yüzde 5’lik hedefe de öngörülenden daha kısa sürede ulaşabileceğini duyurmuştu. Strateji ve Bütçe Başkanlığı’nın yayınladığı ve kesin hesaplara kadar bütçe gerçekleşmelerinin en kesin sonuçlarını veren 2025 Yılı Genel Faaliyet Raporunda, savunma harcamalarının ilgili yılda yüzde 2 olan hedefi de aşarak GSYH’nin yüzde 2,33’üne ulaştığı belirlendi. Aynı belgede, 2024 sonu itibariyle yerlilik oranının yüzde 81 olduğu, 2025 verilerinin henüz yayınlanmadığı belirtildi.
1400 proje 100 milyar doları geçti
Raporun bilgi bölümünde savunma sanayiinde proje stokunun 1400’ün üzerine çıktığı ve toplam proje stokunun 100 milyar doları geçtiği belirtildi. Savunma ve havacılık yurt dışı satışlarının 10.1 milyar dolar ile dünyada 11. sıraya ulaştığı belirtilen raporda, genel olarak savunma ve havacılığın yurt dışı satış artışının yüzde 48’e ulaştığı, cirosu en yüksek 25 firmanın ise yüzde 7’lik artış sağladığına dikkat çekildi.
Bu arada, ciro artışına karşılık Milli Savunma Bakanlığı’nın yıl içinde ilave yapılmasına karşılık, başlangıç bütçesinin tamamını harcayamadığı da gözlendi. İlgili tabloda, 623 milyar 899 milyon TL’lik başlangıç ödeneğinin yıl içindeki artış/ aktarımlarla 839 milyar 517 milyon TL’ye yükseldiği, harcama gerçekleşmesinin ise 614 milyar 807 milyon TL olarak sonuçlandığı bilgisi yer aldı. Savunma Sanayii Başkanlığı ise 1.1 milyar TL olan başlangıç ödeneğinin yıl içinde artış ve aktarımlarla 1 milyar 384 milyon TL’ye yükseltildiği, gerçekleşmenin ise 1 milyar 377 milyon TL olduğu tabloda gösterildi.
Kamu mali kayıt sistemi nedeniyle, yıl içinde fiilen gerçekleşmiş alım ya da harcamalar bir sonraki yıla kayarak gerçekleşme verileri içinde görülmeyebiliyor. Savunma ve havacılık sanayiinde projelerin çok önemli bir kısmı Savunma Sanayii Destekleme Fonu tarafından finanse ediliyor. Bu fonun verileri geçmişte yayımlanırken, projelerin kritikliği ve sayısının artması nedeniyle son yıllarda açık raporlarda bilgiler açıklanmamaya başladı.
Öte yandan, bütçenin program bazlı sınıflamasında, ulusal savunma ve güvenlik programında da yıl içinde ciddi ödenek artışı olsa da harcamalar başlangıç ödeneğinin de altında gerçekleşti. Raporda yer alan tabloya göre merkezi bütçede, tüm kurumlardaki bu programlara toplam 902 milyar 899 milyon TL başlangıç ödeneği verilirken, yıl içindeki artış ve aktarımlarla ödenek 1 trilyon 120 milyar TL’ye ulaştı. Bunun 897 milyar 516 milyon TL’si harcandı.
