VEYSEL AĞDAR
Son yıllarda olumsuz hava koşulları nedeniyle düşük rekolte beklentileriyle girilen hasat dönemlerinde, kuru gıda fiyatları yukarı yönde hareketlenirken, bu yıl tablo tersine döndü. Hem ekim hem de hasat döneminde seyreden olumlu hava koşulları sonucu rekolte artışları kuru gıda piyasasında dengeleri değiştirdi.
Reis Gıda Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Reis, geçtiğimiz yılların aksine bu yıl birçok tarımsal üründe rekolte artışlarının yaşandığını bu durumun da fiyatlara yansıdığını söyledi. Reis, kırmızı mercimek hariç diğer ürünlerde üretici fiyatlarındaki yıllık artışların, hem manşet enflasyonun hem de gıda enflasyonunun altında kaldığını söyledi. Reis, “Mayıs ayında için açıklanan yıllık gıda enflasyonu yüzde 34,86 seviyesinde. Kırmızı mercimek hariç çoğu üründe fiyat artışları bunun altında. Tarım ürünleri üretici fiyat endeksindeki yıllık artış ise yüzde 42’nin üzerinde. Üretici maliyetlerine rağmen piyasada sert fiyat artışları yaşanmadı. Nedeni ise artan arzın fiyatlar üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturması” diye konuştu.
Pirinçte fiyatlar geri çekildi
Üretici fiyatlarındaki düşüşün en somut örneğinin pirinçte yaşandığını vurgulayan ve Toprak Mahsulleri Ofisi’nin (TMO) hasat döneminde üretici lehine seyreden piyasa koşullarını dikkate alarak 2025 yılı baldo çeltik alım fiyatını 40 lira olarak açıkladığını hatırlatan Reis, “Serbest piyasada 44 liraya kadar çıkan Baldo çeltik fiyatı 35 liraya kadar düştü. Buna paralel dökme ürün fiyatları da geriledi. Bu düşüş perakende fiyatlara da yansıdı. Baldo pirinçte raf fiyatlarında son 2–3 ayda yüzde 5 ile 10 arasında bir gerileme söz konusu” diye konuştu.
Nohutta da 2026 sezonu için rekolte artışı beklendiğini vurgulayan Reis, şunları söyledi: "Geçen yıl kuraklık nedeniyle sadece rekolte kaybı değil, aynı zamanda kalite ve kalibrede de ciddi düşüşler yaşanmıştı. Özellikle 9 milimetre nohutta ciddi sıkıntı vardı. Bu yıl ise nohutun daha iri olacağı yönünde beklentiler var. Özellikle kalibre açısından olumlu sinyaller alıyoruz. Geçtiğimiz yıl rekolte 412 bin ton civarındaydı. Bu yıl ise yaklaşık yüzde 23 artarak 510 bin tonluk bir üretim bekleniyor. Sahadan gelen bilgiler de bu beklentiyi destekliyor. Nohut üretiminde esas belirleyici bölge İç Anadolu… Çorum’da görüştüğüm üreticiler, bitki gelişiminin oldukça iyi olduğunu ifade etti. Gaziantep ve Güneydoğu’da da üretim var ancak bu bölgelerde çıkan ürünler genellikle paketlemeye girmeden hızlı şekilde piyasaya sunuluyor.”
Kırmızı mercimek 90'dan 70'e indi
Kırmızı mercimekte geçen yıl yaşanan olumsuz iklim şartlarından dolayı yüzde 38 rekolte kaybının fiyatları yukarı taşıdığını hatırlatan Reis, “Yeni mahsulle birlikte fiyatlarda sert bir düşüş yaşandı. TÜİK verilerine göre bu yıl kırmıza mercimek üretimi yüzde 54 artışla 385 bin tona çıkması bekleniyor. Türkiye’nin kırmızı mercimek üretiminin yüzde 94’ünün karşılandığı Güneydoğu’da kırmızı iç mercimeğin 90 liranın üzerine çıkan dökme fiyatı, yeni mahsulle birlikte 70 liranın altına indi. Yeşil mercimekte de üretim artışı ön görülüyor. 48 bin tona ulaşılacağı tahmin ediliyor” diye konuştu.
Kuru fasulyede düşük rekolte etkisi fiyatlara yansıyabilir
Kuru fasulyede ise farklı bir tablo yaşandığını belirten Reis Gıda Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Reis, geçen dönemde verilen 40 bin tonluk ihracat izninin ardından fiyatlarda hızlı bir yükseliş görüldüğünü dile getirdi. İki yıl boyunca fiyatların önemli ölçüde artmadığını ifade eden Reis, bu yıl ekim alanlarındaki daralmanın üretimi olumsuz etkileyeceğini belirterek şunları söyledi:
"TÜİK'in Bitkisel Üretim 1. Tahmin Raporu da bunu doğruluyor. Geçen yıl 247 bin ton olan kuru fasulye üretiminin bu yıl yüzde 15 azalarak 210 bin tona gerilemesi bekleniyor. Bu durum fiyatlara da yansıyor. Geçen yıl kilogramı 59 lira seviyesinde olan 8-8,5 milimetre kuru fasulye bugün 85 liraya kadar yükselmiş durumda."
