FİKRİ CİNOKUR - ANTALYA/VEYSEL AĞDAR - İSTANBUL
Ramazan ayı yaklaşırken İstanbul ve Ankara gibi büyük kentlerde bazı zincir marketlerde et fiyatlarının sabitlemesi, üretici ve kasapların tepkisine neden oldu. Sektör temsilcileri kesim ücretlerinin 400 TL’ye ulaştığı bir dönemde bu kararın kasaplara ve yerli üreticilere zarar vereceğini belirttiler. İthal et ile fiyatlarda geçici düşüşler sağlanacağını vurgulayan sektör temsilcileri fiyat indirimi veya fiyat sabitlenmesinin küçük esnafın iş hacimlerinde düşüşler yaratacağını söylediler.
İthalat sopası gösterilmemeli
Antalya Ticaret Borsası Meclis Üyesi Ata Sönmez, girdi maliyetlerinin yüksek olduğunu belirterek, piyasada dengeleri bozacak haksız rekabet yaratacak girişimlerden kaçınılması gerektiğini söyledi. Sönmez; “Gıda da sadece en pahalı et mi? Her şey çok pahalı. Sebze de pahalı. Pazarda 60-70 TL’den aşağı domates yok. Üretim maliyetleri çok yüksek, ramazan öncesi 40 bin civarında kasaplık ithal hayvan ile fiyatları düşürmeyi planlıyorlar. Et fiyatını 400 TL’nin üzerine çıkarmayacaklar. 400 TL bandı sınırdır. İlk göze batan kırmızı et. Ellerinde ithal sopası var. Halkın ucuz yeme şansı kalmadı. İthal bağımlısı olduk” dedi.
400 TL’nin altında satılamaz
Sönmez, şöyle devam etti; “Şu an kesim parası zaten 375 TL. Bu yağlı kesim fiyatı. Yağsız kesim 390 TL. Kesim fiyatları kilogramda 30 TL arttı. Kemiksiz etin kilogram maliyeti 450 TL. Bu fiyatın içinde diğer maliyetler yok. 450 TL’ye mal olan eti nasıl satıyorlar. Maliyet 450 TL, kol gerdan, döş kısmını kaça satacaksınız, 400 TL’nin altında satamazsınız. Baklava ile et fiyatları hemen hemen aynı.’’
Piyasa dengeleri gözetilmeli, bizi de sübvanse etsinler
Türkiye Kasaplar Federasyonu Başkanı Osman Yardımcı, tüketiciye ucuz et yedireceğim derken kasap esnafını ve besicinin mağdur edilmemesi gerektiğini ifade etti. Yardımcı, “Ucuz et satan zincir marketleri etten zarar etmiyor. Çünkü ESK’nın sübvanse ettiği ithal ürünü satıyorlar. 81 ilde ucuz et sattıracağım diye yola çıkıldı ise bize de versinler bizde satalım. 379 TL'ye kıyma, 399 TL’ye et satacaksan piyasa dengelerini gözetmen gerek. Karkas etin bize geliş fiyatı 400 TL civarında. %25 kemik firesi var. Yüzde 30 civarında da kira, işçi, elektrik vb. masrafı var. En az 600-650 TL mal olmakta. Zaman zaman fiyat dalgalanmalar olsa da son bir yıldır et fiyatlarının yerinde saymakta. 2024 yılı Şubat ayında 1 kilo et 550 TL idi. Şimdi de aynı 550- 650 TL bandında” diye konuştu. Yardımcı şöyle devam etti; “ESK kasaplara da et veriyor. Ancak Türkiye genelinde 14 ilde kombinesi var. Büyük tonajda alım yapamayan küçük esnaf için rantabl değil. 81 ilde ucuz et satmak istiyorsa sübvanse etsin bizde satalım.”
Tüketiciye ithal et uyarısı yapılsın
Kasap esnafının haksız rekabetle karşı karşıya kaldığını vurgulayan İstanbul Perakendeci Kasaplar Esnaf Odası Başkanı Aydın Tüfekçi, karardan sonra İstanbul’da kasap esnafının işlerinin yüzde 50 düştüğünü kaydetti.
Karkas etin kilosunu 420 TL’ye aldıklarını, diğer masraflarla bu maliyet 600-650 TL’ye çıktığını vurgulayan Tüfekçi, “Tüketici bilgilendirilmeli. Tüketici Kilosu 379 TL olan kıymanın, 399 TL olan kuşbaşının ESK’nın ithal ettiği et olduğunu bilmeli. Bunun için. Bakanlığa bir yazı yazdık. PERDER üye fi rmalar sattıkları etin ESK’nın ithal eti olduğunu bildiren bir tabela asmalı. Tüketici yerli et alıyorum diye ithal et almamalı” diye konuştu.
ESK’nın etlerini satmak isteyen İstanbul Perakendeci Kasaplar Esnaf Odası’na üye esnafının da olduğunu kaydeden Tüfekçi, ESK’ya konuyu ilettiklerini henüz olumlu ya da olumsuz cevap alamadıklarını söyledi. Türkiye’de kırmızı et arzı sorununun çözümünün süt üreticisinin desteklenmesinde geçtiğini ifade eden Tüfekçi şöyle devam etti; “Şuan verilen süt destekleri durmadan artan yem fi yatları karşısında yetersiz kalıyor. Süt üreticisi hak ettiği desteği alırsa dişi hayvan beslemeye devam eder. Erkek hayvanı da bize gönderir. Bu da arzı artırır.
Kasap ile marketin müşterisi farklı
Türkiye Kırmızı Et Üreticileri Birliği Başkanı Bülent Tunç, Ramazan ayında başta kırmızı et olmak üzere fi yatların belli bir noktada tutulması adına atılan bu tür girişimlerin yerinde olduğunu söyledi.
Market ile kasapta satılan ürün gamının ve müşteri portföyünün farklı olduğunu kaydeden Tunç, “Kasap esnafı daha butik ürün satıyor. İşliyor. İşçilik ve maharet katıyor. ESK ürünü ithal ürün. Her ikisinin de müşterisi ve alıcısı farklı. Önemli olan vatandaşın ucuz ete kolay ulaşması. Bunun içinde yerli et üretiminin artırılması için gereken girişim ve destekleri verilmeli” diye konuştu.
Ramazan’da kırmızı et tüketimi artıyor algısı yanlış olduğunu ifade Eden Tunç, “Aslında fazla tüketim olmuyor. Yemek sanayicisinin, lokanta ve restoranların toptan alışları düşüyor. Tüketicinin kilo ile alışları artmış gibi gözüküyor” dedi.
