ESRA ÖZARFAT/BURSA
Türkiye’de oluklu mukavva ve kâğıt sektörü son dönemde ağır bir kriz sürecinden geçiyor. Artan maliyetler, kapasite fazlalığı ve aşırı rekabet nedeniyle çok sayıda firma kepenk kapatmak zorunda kalırken, sektör temsilcileri önümüzdeki dönemde de tablonun değişmeyeceğini öngörüyor. Sektör temsilcilerinin aktardığına göre yılbaşından bu yana işçilik, enerji, nakliye, kira, servis ve yemek gibi genel üretim kalemlerinde yüzde 35-40 oranında artış yaşandı. Buna karşın ham madde fiyatlarının uzun süre sabit kalması, firmaların ürün fiyatlarını yukarı çekmesini engelledi.
Sektör temsilcileri, “Ham madde fiyatı artmadan konfeksiyoncular da, mukavvacılar da fiyat değiştiremiyor. Zam yapan müşterisini kaybediyor ve o müşteri kolay geri dönmüyor.” ifadeleriyle sorun dile getirdi.
Arz fazlası yıkıcı rekabete neden oluyor
Türkiye genelinde oluklu mukavva ve kâğıt tarafında son yıllarda yapılan yatırımlar, sektörde ciddi bir kapasite fazlası oluşturdu. Bu durum, firmaları fiyat kırmaya zorlayarak kârlılıkları neredeyse sıfırladı. Yılbaşından bu yana 10’dan fazla firmanın kapandığı, bazı şirketlerin konkordato ilan ettiği, bazı fabrikaların ise üretimi durdurarak yurt dışına taşındığı belirtiliyor. Sektör temsilcileri, “Şu anda gemiyi yüzdürmeye çalışıyoruz, sadece ayakta kalmaya uğraşıyoruz.” değerlendirmesini yapıyor.
Artış yeterli olmadı
Nisan-Mayıs döneminde ham madde fiyatlarında yüzde 30’a yakın artış yaşansa da aşırı rekabet ve talepteki durgunluk nedeniyle bu artış sürdürülemedi. Fiyatlar kısa sürede yüzde 20 geri çekildi. Türkiye genelinde aylık 20 bin tonun üzerinde üretim kaybı olduğu tahmin ediliyor. Üretim şehri kimliğiyle öne çıkan Bursa, krizin en ağır hissedildiği kentlerin başında geliyor. Hem otomotiv hem tekstil sektöründeki daralma ambalaj sanayisini doğrudan etkilerken, ihracatçıların fiyat baskısı da durumu zorlaştırıyor. Sektör temsilcileri, “Sanayinin Gayri Safi Milli Hasıla’dan aldığı pay yüzde 24-25’lerden 18’lere geriledi. Sanayi kan kaybediyor.” diyerek tabloyu özetliyor.
Sektörde teknoloji yatırımı yapan yeni fabrikalar ayakta kalırken, eski teknolojilerle üretim yapan firmalar rekabet edemeyerek piyasadan çekiliyor. Ayrıca birçok işletmede finansal okuryazarlık eksikliği, maliyet ve bilanço yönetiminde ciddi zafiyetler doğuruyor. Yüksek maliyet ve düşük kârlılığın yanı sıra firmalar tahsilat sorunu da yaşıyor. Vadesi dolmuş ödemelerin aylarca yapılmadığı, avukat aracılığıyla gönderilen ihtarnamelerin ardından ödemelerin gecikmeli geldiği dile getiriliyor.
Akademika Ambalaj Genel Müdürü ve TÜRKONFED Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Ramazan Kaya, “Fiyatlar er ya da geç yükselecek ve dengeye oturacaktır. Önemli olan o noktaya gelene kadar pazarı kaybetmemek, hatta genişletebilmek. Ayakta kalabilen firmalar için bu süreç sonunda önemli avantajlar doğacak. Zaten şu anda sektörde bazı firmalar konkordato ilan ediyor ve piyasadan çekiliyor; bu da talebin yeniden dağılımına yol açıyor.” dedi.
