AYSEL YÜCEL/İSTANBUL
Türk nakliyecilerin, tampon bölgeyi aşarak Suriye içlerine girme hayali, güvenlik ve bürokrasi engellerine takılsa da bu ülkeye ihracat seferleri artıyor. Yılın ilk yarısında karayoluyla Suriye’ye yapılan ihracat sefer sayısı yaklaşık yüzde 60 arttı. Nakliyeciler, Avrupa’daki daralmanın ardından can suyu olan Suriye pazarıyla ticaretin hızlanması için sınırın açılmasını bekliyor. Diğer yandan, Irak’ın transit taşımalara kapıyı açmasıyla Ürdün ve Kuveyt taşımaları artışa geçerken, bu ülke üzerinden Suudi Arabistan’a taşımalar ise vize engeline takıldı. Kalkınma Yolu Projesi için de Suudi vize engelinin aşılmasının önemine vurgu yapan nakliyeciler, bu konuda ilgili bakanlıklardan da destek bekliyor.
İhracat taşımaları kesintisiz devam ediyor
Aralık 2024’te Suriye’de rejim değişikliğine yaşanmasının ardından ilgili bakanlık yetkilileri, ikili ticareti hızlandırmak için Suriyeli yetkililerle temasları artırdı. Ticaret Bakanı Bolat, haziran sonunda yaptığı açıklamada, Suriye ile Uluslararası Karayolu Taşımacılığı Alanında İş Birliğine İlişkin Mutabakat Zaptı”nı imzaladıklarını belirterek, “Sınır kapılarında yük aktarması sona ererek, yükler aktarma olmaksızın doğrudan Türkiye’den Suriye’ye, Suriye’den Türkiye’ye taşınabilecek” açıklamasını yapmıştı. Geçen hafta yapılan Türkiye-Suriye Yuvarlak Masa Toplantısı’nda da bu konu gündeme geldi, Bakan Bolat, “Artık, tırlarımız Suriye sınırında aktarmalı taşıma veya dorse değişimi yapmayacak. Önümüzdeki dönemde Halep, güçlü bir lojistik üs olacak. Suriye’nin ulaşım koridorları yeniden aktif hale gelecek. Körfez ülkelerine transit taşımacılık imkanının yeniden sağlanacağı, oluşan işbirliği alanları ile ticarette ülkelerimizin birlikte kazanacağı bir döneme girmiş bulunuyoruz” dedi.
Uluslararası Nakliyeciler Derneği (UND) Başkan Yardımcısı Kemal Gül, Suriye’ye ihracat taşımalarının kesintisiz devam ettiğini belirterek, teslimatların hala tampon bölgede yapıldığını belirtti. Kemal Gül, “İki ülkenin yetkilileri gerekli anlaşmayı sağladığı takdirde Türk nakliyeciler olarak, Suriye’ye ve bu ülke üzerinden Orta Doğu ülkelerine sefer yapmaya hazırız. Bir TIR ne kadar uzun mesafe yaparsa o kadar kazanıyor” diye konuştu. Suriye sınırının açılması, maliyet artışı ve finansmana erişim sıkıntısı yaşayan nakliyeciye de nefes aldıracak. Sınırın aşılmasının nakliyecinin üzerindeki maliyet baskısını da azaltacağı ve bu sayede ihracatçıya navlun avantajı olarak döneceği belirtiliyor.
İlk yarıda taşımalar %60 arttı
Suriye’deki savaş nedeniyle 10 yılı aşkın süredir bu ülkeye yapılan ihracat taşımaları farklı bir teslimat modeliyle gerçekleşiyor. Nakliyeciler, Cilvegözü Sınır Kapısı yakınlarındaki tampon bölgede ihracat yükünü Suriyeli TIR’lara aktarıyor. Dolayısıyla Suriye üzerinden diğer ülkelere transit taşıma yapılmıyor. Suriye’de iktidar değişiminin ardından Aralık 2024’te Türkiye’den bu ülkeye yapılan ihracat taşımaları hızlanırken, Ocak 2025’te geçici hükümetin, Türkiye’den gelen ithal ürünlere yüzde 300 ila yüzde 500 arasında gümrük vergisi artışı getirmesi, taşımları durma noktasına getirse de ilgili bakanlıkların girişimleriyle bu vergi artışlarında geri adım atıldı. Vergi artışı sorunun çözülmesiyle taşımalar yeniden alevlendi. Ocak-Mart 2025 döneminde bu ülkeye karayoluyla yapılan ihracat sefer sayıları, geçen yılın ilk çeyreğine göre yüzde 60 artarak yaklaşık 65 bin olarak gerçekleşmişti. Suriye, Almanya’yı geçerek karayolunda en fazla ihracat taşıması yapılan ikinci ülke oldu. Devam eden aylarda da bu trend devam etti. Henüz Temmuz ayı istatistikleri açıklanmamış olsa da Ocak-Haziran 2025 döneminde Suriye’ye karayolu ile yapılan ihracat taşımaları yüzde 60’a yakın artarak 133bin 76 sefere ulaştı. Suriye’ye ağırlıklı olarak inşaat malzemesi ve gıda ürünleri taşınıyor.
IRAK’TAN TRANSİT TAŞIMALARDA TEK ENGEL SUUDİ VİZESİ
Nakliyecilerin verdiği bilgiye göre, Irak üzerinden transit taşımalarda artış yaşanıyor. Irak’ın transit taşımalara izin vermesinin ardından son aylarda özellikle Ürdün ve Kuveyt’e seferler hızlandı. Yetkililer, kolay vize rejimi olan Türkiye-Irak-Kuveyt koridorunun “mükemmel” şekilde başladığını ve geliştiğini ifade ediyor. Ancak, nakliyecilerin Irak üzerinden Suudi Arabistan’a transit taşıma girişimi vizeye takıldı. Irak üzeri transit taşımalarda tek sorun Suudi Arabistan’la yaşanıyor. UND Başkan Yardımcısı Kemal Gül, Suudi Arabistan’ın Türk nakliyecilere sürücü vizesi vermediğini belirterek, “Suudi Arabistan Konsolosluğu’ndan bu sorunu çözmek için görüşme talep ettik ancak henüz bir randevu alamadık. Vize sorunu çözülürse hem nakliye sektörüne hem de iki ülke arasındaki ticarete hem de AB’nin Türkiye üzerinden Suudi Arabistan’a yaptığı ticarete katkı sunacak” dedi. Nakliyeciler, Suudi vizesi sorununun çözülmesinin Kalkınma Yolu Projesi için de büyük önem taşıdığını vurguladı. TİM’in verilerine göre, Ocak- Temmuz 2025 döneminde Türkiye’den Suudi Arabistan’a ihracat yüzde 0,1 artışla yaklaşık 1,5 milyar dolar olarak gerçekleşti.
