AYSEL YÜCEL
Türk limancılık sektörü, 2025 yılındaki rekor performansın ardından 2026’ya sert frenle başladı. Cumhuriyet tarihinin en yüksek seviyesine ulaşılan 2025’in ardından, Ocak 2026 verileri sanayi ve dış ticaretteki tehlikeyi liman tonajları üzerinden ortaya koydu.
Ticaret Bakanlığı verilerine göre, 2026 yılı ocak ayında geçen yılın aynı ayına göre İhracat, yüzde 3,9 oranında azalarak 20 milyar 328 milyon dolar, İthalat ise yüzde 0,03 oranında artarak 28 milyar 681 milyon dolar oldu. Böylece dış ticaret hacmi yüzde 1,7 oranında azalarak 49 milyar 9 milyon dolar olarak gerçekleşti. Denizcilik Genel Müdürlüğü’nün ocak ayı limanlarda elleçlenen yük istatistikleri ise ithalatın finansal değer bazında düşmemesine rağmen, tonaj bazında yüksek oranda gerilediğine işaret ediyor.
Ocak ayında toplam yük elleçlemesi geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 8,6 gerileyerek 48,6 milyon tondan 44,4 milyon tona düştü. Tonaj kaybı 4 milyon tonu aştı. İhracatta yüzde 17,1 gerileme yaşanırken ithalattaki kayıp yüzde 11,3’e çıktı. Bu dönemde konteyner hacmi ise yıllık yüzde 6,6 daraldı.
“Veriler, temkinli olmamızı gerektiriyor”
Türkiye Liman İşletmecileri Derneği (TÜRKLİM) Başkanı Hamdi Erçelik, 2025 yılında limanlarda yüzde 4 artışla 553,2 milyon ton yük elleçlendiğini ve Cumhuriyet tarihinin rekor yılı olduğunu hatırlatarak, “Maalesef 2026’ya iyi başlamadık. Hem ihracatta hem ithalatta önemi oranda daralma yaşanması küresel yavaşlama karşısında temkinli olmamız gerektiğini gösteriyor” dedi.
Esmer: Mesleki hayatımda ilk kez böyle bir ocak verisi görüyorum
Piri Reis Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Soner Esmer, Ocak 2026 verilerini değerlendirirken tablonun sıra dışılığına dikkat çekti. Esmer, “Ocak verisi gerçekten çok çarpıcı, ben mesleki hayatım boyunca böyle bir şey görmedim. Limanlardaki yüzde 17,1’lik ihracat tonajı düşüşünün temelinde, Türkiye’nin genel ihracat değerinin de ocak ayında yüzde 3,9 oranında azalma yatıyor. Diğer yandan Ocak 2026’da dış ticaret açığı yüzde 11,2 artışla 8,4 milyar dolara yükseldi. Baskılanan kur ve yüksek üretim maliyetleri, ihracatçının rekabet gücünü zayıflatarak liman çıkış hızını düşürdü. İthalatın değer (finansal tutar) bazında düşmeyip limanlarda tonaj (ağırlık/hacim) bazında yüzde 11,3 düşmesi ise ‘değer-hacim ayrışması’ ile açıklanabilir” diye konuştu.
“Hammadde girişinde sert düşüş var”
Limanlardaki tonaj rakamlarını asıl şişiren kalemlerin hurda demir, kömür, tahıl, maden veya ham petrol gibi birim değeri düşük ama ağırlığı çok yüksek dökme yükler olduğunu hatırlatan Esmer, “Sanayideki yavaşlama nedeniyle bu ağır ham maddelerin ithalatı kesildiğinde limanlardaki tonaj da düşer. Ocak 2025 ve 2026 ürün bazlı verileri karşılaştırmalı olarak incelediğimde özellikle taş kömürü ve yakıt ithalatında ciddi azalmayı gördüm. Taş kömüründe 2 milyon tonun üzerindeki bu devasa çekilme, toplam ithalat düşüşünün yaklaşık yarısını tek başına açıklıyor. Bu tablo, enerji santralleri ve ağır sanayi (demir-çelik gibi) tesislerinin hammadde girişindeki sert daralmayı temsil ediyor” açıklamasını yaptı.
“İmalat sanayiindeki daralmanın somut göstergesi”
Metal ürünleri ithalatındaki düşüşe de dikkat çeken Esmer, “Sanayinin ana girdisi olan metal ürünlerindeki bu gerileme, imalat sektöründeki yavaşlamanın limanlardaki somut yansımasıdır. Burada iki ürün kalemi var ancak toplam metal ürünlerinde 800 tonluk düşüş söz konusu. Ayrıca detayda gübre ihracatında da önemli bir düşüş var” dedi.
İhracatta boş konteynerde %31 artış var
Ocak ayı verilerinin genel olarak umut vermediğini belirten Prof. Dr. Soner Esmer, konteyner tarafında ihracat yükündeki kayba dikkat çekerek, “Limanlarımızda 2026’nın ilk ayında, 2025’in aynı dönemine göre belirgin bir daralma var. Toplam yük elleçlemesi yüzde 8,6 oranında gerilerken tonaj kaybı 4 milyon tonu aştı. Benzer bir tablo konteyner tarafında da hakim. Konteyner hacmi toplamda yüzde 6,6 küçülürken ithalat dahil tüm gümrük rejimlerinde gerileme görüldü. Dikkat çekici bir diğer veri ise ihracat konteynerleri içindeki boş konteyner hareketliliğinin yüzde 31 oranında artış göstermesi oldu" dedi. Yük grupları incelendiğinde sadece sıvı dökme yüklerde sınırlı bir artış gözlemlenirken, kuru dökme ve genel kargoda çift haneli düşüşler yaşandı. Ro-Ro taşımaları yüzde 12, otomobil ve diğer araç taşımaları yüzde 28, kruvaziyer yolcu sayısı ise yüzde 12 geriledi. Liman başkanlıkları bazında toplam yüke bakıldığında ilk sırada yer alan Aliağa’da düşüş yüzde 3,3 olurken, ikinci sıradaki Kocaeli’de yüzde 19,2 gibi oldukça yüksek bir gerileme gerçekleşti. İlk 10 içinde yalnızca Mersin, Ambarlı ve Samsun artış gösterebildi; diğer liman başkanlıklarında düşüş kaydedildi. Konteyner özelinde de benzer şekilde ilk 5 liman içinde sadece Ambarlı ve Mersin büyüme gösterebildi.
