YENER KARADENİZ / İSTANBUL
Son yıllarda ithalata getirilen kotalar ve yüksek maliyetlerle mücadele eden kuyumculuk sektörü, şimdi de finansal takip düzenlemeleri nedeniyle zor bir süreçten geçiyor. Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) tarafından belirlenen 185 bin TL alışveriş sınırı, sektörde ciddi sıkıntılara yol açtı. Bu düzenlemeye göre, 185 bin TL ve üzeri altın ve mücevher alışverişlerinde kimlik ibrazı zorunlu hale gelirken, bu bilgilerin 8 yıl boyunca saklanması şartı bulunuyor. Kuyumcular, bu düzenlemenin müşterileri tedirgin ettiğini, bazı alıcıların kimlik paylaşmak istemediği için alışverişten vazgeçtiğini ya da kayıt dışı işlemlerin arttığını belirtiyor.
İstanbul Ticaret Odası (İTO) Kuyumculuk Meslek Komitesi Başkanı Ercan Özboyacı, konuyla ilgili olarak MASAK yetkilileriyle görüşmeler gerçekleştirdiklerini ve bu sınırın piyasa koşullarıyla uyumlu hale getirilmesi gerektiğini belirtti. Özboyacı, özellikle altın ve mücevher sektöründe fiyatların hızla değiştiğini ve 185 bin TL’nin hem ticaret hem de kara para aklama açısından düşük bir sınır olduğunu dile getirdi.
En az 500 bin TL olmalı
MASAK dolandırıcılık ve kara para aklama gibi durumları engellemek amacıyla kuyumculardan yapılacak yüklü alım-satım işlemleri için kimlik ibraz etme zorunluluğu getirmişti. Hazine ve Maliye Bakanlığı uygulanmayan bu düzenleme için kuyumcularda 185 bin TL ve üzeri işlemler için kimlik ibrazı zorunlu olmuştu. Bunun denetimleri de yine Maliye tarafından yapılmaya başlandı. Konuyla ilgili İstanbul Ticaret Odası’nın (İTO) şubat ayı meclis toplantısında konuşan Özboyacı, mevcut düzenlemelerin kuyumcuları zor durumda bıraktığını belirterek şu ifadeleri kullandı: “MASAK 185 bin TL ve üzeri satışlarda müşteri kimlik ibrazını ve bu ibrazın 8 yıl süre ile saklanmasını talep ediyor. 185 bin TL toplantının yapıldığı gün 60 gram altına tekabül ediyordu, bugün 54 grama düştü. Yani tasarrufunu değerlendirmek isteyen biri dükkana gelse 2 tane 30 gramlık burma alsa 60 gram eder. 30 bin TL’nin üzerindeki işlemler zaten bankadan geçiyor. Bankadan geçtiği için biz müşteriye fatura kesiyoruz. Faturada TC numarası da dahil olmak üzere tüm bilgileri yazıyor. Üstüne bir de kimliği alıp 8 yıl saklayacaksınız” şeklinde konuştu.
Müşteri alışverişten vazgeçiyor
Müşteriden kimlik istendiği anda aklına başka bir şeyler geldiğini, alışverişten vazgeçtiğini dile getiren Özboyacı, “Bu kez kuyumcular müşteri kaçırmamak için elden ver diyor. Yani bazı şeyler bizi kayıt dışına çıkmak ile alakalı zorluyor. Biz MASAK yetkililerinden bunun en az 500 bin TL’ye yükseltilmesini talep ettik” şeklinde konuştu. Bir diğer sıkıntının da, bu konuda kesilen cezalar olduğunu dile getiren Özboyacı, şöyle devam etti: “Kimliği almadığınızda, ya da müşteriye fatura kestiğinizde, altına müşteri teslim aldım diye imza atmadığında, her bir işlemin cezası 261 bin TL. Bizi incelemeye aldıklarında kimlik almamış 261 bin TL, imza atmamış 261 bin TL… 21 milyon TL’ye kadar ceza yazma yetkisi var. Bugün birçok perakendecinin bu kadar ağır bir cezayı ödeme lüksü yok. O nedenle biz MASAK yetkililerinden bu tarz incelemeleri yaptıklarında esnafın ya da meslektaşın iyi niyetini esas almasını talep ediyoruz.”
■ Kayıtdışı alışveriş artıyor
Sektör temsilcileri, mevcut uygulamanın özellikle bireysel yatırımcılar ve yüksek meblağlı alım yapan müşterileri zora soktuğunu vurguluyor. Müşteriler, kimlik ibrazı zorunluluğu nedeniyle ya alım kararlarını erteliyor ya da alternatif yollar arayarak kayıt dışı alışverişi tercih ediyor. Bu da hem sektörün, hem de devletin vergi kaybına uğramasına neden oluyor. Özellikle son dönemde artan altın fiyatları ve enflasyon göz önüne alındığında, 185 bin TL’lik sınırın piyasa gerçekleriyle örtüşmediği belirtiliyor.
Sektör temsilcileri, MASAK ve ilgili kurumların bu talepleri göz önünde bulundurarak yeni bir düzenleme yapmasını bekliyor. Kuyumcular, hem yasal yükümlülüklerini yerine getirmek hem de müşterilerini kaybetmemek için daha makul bir sınırın belirlenmesi gerektiğini savunuyor. MASAK tarafından kuyumculuk sektörüne yönelik yeni bir düzenleme yapılıp yapılmayacağı merakla beklenirken, sektör temsilcileri 500 bin TL sınırının kabul edilmesini ve ceza oranlarının revize edilmesini talep ediyor.
