VEYSEL AĞDAR
Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO), kuru üzüm üreticisinin merakla beklediği alım fiyatını geçen hafta açıkladı. TMO, 10 numara çekirdeksiz kuru üzüm için kilogram başına 100 lira, 9 numara için 95 lira, 8 numara için 90 lira, 7 numara için ise 85 lira fiyat verdi. TMO’nun 10 numara üzüm için açıkladığı 100 liralık fiyat, geçen hafta tüm ürün gruplarında kilogram başına 80 lira avans fiyat açıklayan TARİŞ’in fiyatının kağıt üzerinde yüzde 25 üzerinde kaldı. Bu yıl 9-10 kalitede ürün yok denecek kadar az olduğunun altını çizen üretici temsilcilerine göre, rekoltenin yüzde 80-90’ı da düşük kalitede olması nedeniyle çiftçinin bu fiyatlardan yararlanması zor. Serbest piyasada kuru üzüm fiyatları 60-70 lira bandında seyrederken üreticinin bu yıl 150 lira beklentisini ne TARİŞ ne de TMO karşıladı.
“15-20 lira ek prim verilmeli”
Salihli Ziraat Odası Başkanı Cem Yalvaç, EKONOMİ’ye yaptığı değerlendirmede, Manisa ve çevresinde bu yıl rekoltenin yüksek, ancak ürün kalitesinin düşük olduğu belirtti. Bu sezon bölgelerinde yaklaşık 300 bin ton rekolte beklediklerini vurgulayan Yalvaç, yüksek rekolte nedeniyle asmaların üzüm tanelerini yeterince büyütemediğini, sıcak hava ve hızlı kuruma nedeniyle tanelerin küçük kaldığını, şeker oranının da beklenen seviyeye ulaşmadığını kaydederek, “Bizde 10 numara, 9 numara üzüm yok. Üzümlerin geneli 7-7,5 ila 8 numara arasında. Bu nedenle TMO’nun açıkladığı 100 liralık 10 numara fiyatının üreticinin büyük bölümü açısından gerçekçi bir karşılık bulmayacak” dedi. Yalvaç, üreticinin eline geçecek fiyatın kilo başına 70-80 lira civarında kalabileceğini belirterek, TMO ve TARİŞ eksperlerinin ürünleri değerlendirirken bu yılın yüksek rekolte ve düşük kalite koşullarını dikkate alması gerektiğini vurguladı. Üreticinin sürdürülebilir biçimde bağcılık yapabilmesi için açıklanan alım fiyatlarının yeterli olmadığını savunan Yalvaç, devletin üreticinin ürününü Toprak Mahsulleri Ofisi'ne, TARİŞ’e, işletmeye veya tüccara satıp satmadığına bakmaksızın kilogram başına en az 15-20 lira prim vermesi gerektiğini söyledi.
Yalvaç, “Yoksa sürdürülebilirlik açısından, bağcılık açısından, çiftçilik açısından çok zor bir döneme girmiş oluyoruz” değerlendirmesinde bulundu.
Üreticinin maliyeti dünya fiyatlarını aşıyor
Kuru üzümde üreticinin yaşadığı temel sorunun yalnızca alım fiyatı olmadığını belirten Yalvaç, Türkiye’nin dünya pazarındaki rekabet gücünü koruyabilmesi için üretim maliyetlerinin düşürülmesi gerektiğini söyledi.
Türkiye’nin başta İran, Mısır, Hindistan, Özbekistan ve Azerbaycan olmak üzere birçok üretici ülkeyle rekabet ettiğine dikkat çeken Yalvaç, Türk üzümünün kalite açısından rakiplerinden üstün olduğunu ancak maliyet farkının ihracatta Türkiye’nin aleyhine çalıştığını ifade etti.
Yalvaç, Türkiye’de üzümün üretim maliyetinin yaklaşık 2 bin 800 dolara ulaştığını, rakip ülkelerin ise ürünü 1.750- 1.850 dolar seviyelerinde mal ettiğini belirterek, “Bizim giderlerimiz çok. İşçi maliyetimiz çok. Kullandığımız bakırın, gübrenin fiyatı çok yüksek” dedi. Yalvaç, “Bizim üzümümüz onlardan çok daha iyi. Aradaki fark 100-200-300 dolar olsa Amerika’nın, Japonya’nın, İngiltere’nin, Avrupa’nın bu konuda bizim üzümümüzü kalitesinden dolayı tercih edeceğine inanıyorum. Ama aradaki fark çok olunca mecburen diğer ülkeler daha ucuz olan malı alıyorlar. İhracatın sürdürülebilirliği için Üzüm çiftçisi desteklenmesi şart” ifadelerini kullandı.
