SELENAY YAĞCI/İSTANBUL
Türkiye kruvaziyer turizmi, geçen yıl elde edilen rekorları da geride bırakmaya hazırlanıyor. Yükselen talep ve erken rezervasyon trendi, sektörde yeni bir hareketlilik yarattı. Hatta kruvaziyer turizminde ölü sezon olarak bilinen kış ayları, Türkiye’de rekor büyüme kaydetti. 2023 yılının Ocak-Şubat döneminde yalnızca 10 bin 480 yolcu ağırlayan limanlar, 2024’te bu sayıyı 24 bin 881’e, 2025’te ise 62 bin 512’ye çıkardı. Böylece üç yılda kış aylarındaki yolcu trafiği 6 kat arttı. Şubat 2025’te 29 bin 826 yolcu ile tüm zamanların kış rekoru kırıldı.
Ocak-Ağustos 2025 döneminde kruvaziyer turizmi güçlü bir artış kaydetti. Limanlara uğrak yapan kruvaziyer gemi sayısı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 16,6 artarak 878’e çıktı. Yolcu sayısı da geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 18,4 artışla 1 milyon 416 bin 398’e ulaştı. Son üç yıllık veriler kruvaziyer turizminde büyük bir ivmeyi ortaya koyuyor. 2023 yılının Ocak-Ağustos döneminde 906 bin 582 yolcu ağırlayan Türkiye limanları, 2024’te bu sayıyı yüzde 32 artışla 1 milyon 196 bin 617’ye çıkardı. 2025’te ise bir önceki yıla göre yüzde 18,4 artışla 1 milyon 416 bin 398 yolcuya ulaşıldı. Böylece 2023’ten 2025’e toplamda yüzde 56’lık bir artış gerçekleşti. Ancak asıl dikkat çekici nokta, büyümenin artık sadece yaz aylarından değil, kış sezonundan da gelmeye başlaması.
2025’te yolcuların yüzde 29’u İstanbul’dan geçti
2025’in ilk aylarında yolcu sayıları geçen yıla göre neredeyse iki kat arttı. Ocak ayında 32.686 yolcuya ulaşılırken, mart ve nisan aylarında artış sınırlı kalarak yüzde 8–10 bandında gerçekleşti. Mayıs–Ağustos dönemi, zaten en yoğun dönem olmasına rağmen yüzde 15–20 civarında büyüme kaydedildi. Zirve ay her iki yılda da Ağustos olurken, 2025’te Ağustos ayında 357 bin 646 yolcu ile 2024’e göre yüzde 16,8 artış yaşandı.
Transit yolcular hâlâ baskın olsa da, gelen/giden yolcu sayısı hızla artıyor. Türkiye giderek daha fazla homeport destinasyonu haline geliyor; özellikle İstanbul, Çeşme ve kısmen Kuşadası bu değişimde öne çıkıyor. İstanbul’un rolü büyüyor: 2023’te yolcuların %24’ü İstanbul’dan geçerken, 2025’te bu oran %29’a yükseldi. Kuşadası hâlâ lider, ancak büyüme İstanbul kadar hızlı değil.
2025’te büyümenin motoru İstanbul ve Kuşadası oldu. Bu iki liman birlikte toplam yolcuların yaklaşık yüzde 77’sini karşılarken 286 bin ek yolcu sağladı. Öte yandan Ege kıyılarında Marmaris, İzmir, Çeşme ve Bozcaada’da kayıplar, büyük ölçüde kruvaziyer rotalarının İstanbul ve Kuşadası’na kaymasıyla ilişkilendiriliyor.
Transit yolcu sayısı yüzde 83’e geriledi
Transit yolcular hâlâ baskın. 2024’te toplam yolcuların yüzde 83,5’i transit iken, 2025’te bu oran yüzde 83’e geriledi. Bu küçük düşüş, gelen/giden yolcuların payının arttığını ve Türkiye limanlarının homeport olarak kullanımının yavaş da olsa yükseldiğini gösteriyor. Özellikle İstanbul ve Çeşme, bu gelişimde öne çıkıyor. Küçük limanlar ise rolünü koruyarak destinasyon çeşitliliği sağlıyor. Homeport etkisi büyüyor: Gelen/giden yolcular iki yılda iki kat artarak Türkiye’nin artık sadece transit liman değil, çıkış ve bitiş limanı olarak da öne çıkmaya başladığını gösteriyor.
İstanbul geliş-gidiş trafiğiyle üç yılda yüzde 89 büyüdü
İstanbul, son üç yılda kruvaziyer turizminin yükselen yıldızı haline geldi. İstanbul, 400 bini aşan yolcusu ve artan ana liman kapasitesiyle Türkiye’nin yeni kruvaziyer başkenti olma yolunda ilerliyor. İstanbul, kruvaziyer turizminde artık yalnızca uğrak noktası değil, aynı zamanda başlangıç ve bitiş limanı olma rolünü de üstleniyor. Transit yolculardan daha hızlı artan geliş-gidiş trafiğiyle üç yılda yüzde 89 büyüdü. İstanbul’un bu başarısında transit yolcuların yanı sıra, geliş ve gidiş yapan yolcuların büyük etkisi oldu. 2023’te 217 bin 337 yolcu ağırlayan şehir, 2024’te 268 bin 227’ye ulaştı. 2025’te ise 410 bin 577 yolcuyla yüzde 53 artış sağladı. Böylece 2023’ten 2025’e yolcu sayısı yüzde 89 artarak neredeyse ikiye katlandı. Ayrıca gelen ve giden yolcu sayısı 47 bin 736’dan 140 bin 187’ye çıkarak üç kat artış gösterdi. Aynı dönemde transit yolcu sayısı 169 bin 601’den 270 bin 390’a çıktı; bu da yüzde 59’luk bir artışa denk geliyor. Böylece İstanbul’da gelen-giden yolcu sayısı transit yolculardan çok daha hızlı büyüyerek, İstanbul’un artık yalnızca transit değil, aynı zamanda homeport yani başlangıç ve bitiş limanı olarak da öne çıktığını gösteriyor.
Bölgesel dağılımda Ege hâlâ lider
Kuşadası, İstanbul (coğrafi olarak Marmara’da olmasına rağmen kruvaziyer rotasında Ege bağlantılı), Bodrum ve İzmir öne çıkıyor. Akdeniz’de Antalya ve Alanya toparlanırken, Kaş ve Fethiye’nin eklenmesiyle destinasyon çeşitliliği artmış durumda. Karadeniz ise düşüş eğiliminde; Samsun, Sinop ve Trabzon toplamında yaklaşık 6.000 yolcu kaybı gözlemleniyor. Karadeniz’de küçülme göze çarpıyor; Samsun ve Trabzon sınırlı artış gösterse de Sinop neredeyse tamamen kaybolmuş durumda. Ege limanlarında büyük dalgalanmalar yaşanıyor: Marmaris, İzmir ve Çeşme’de yıllara göre ciddi yükselişler ve düşüşler görülüyor. Liman bazlı verilerde büyük farklılıklar göze çarpıyor: Kuşadası yüzde 27 artış ile 144 bin ek yolcu kazandı ve liderliğini pekiştirdi. Dikili (%68) ve Amasra (%29) gibi daha küçük limanlarda da ciddi artışlar dikkat çekiyor. Öte yandan bazı limanlarda kayıplar yaşandı: Marmaris %51 düşüşle 74 binden 36 bine geriledi. İzmir %45 azalışla 98 binden 54 bine indi; transit yolcu sayısındaki düşüş etkili oldu. Çeşme %22, Bozcaada %47 ve Sinop %80 oranında yolcu kaybı yaşadı.
